Hoe groot is steun voor Hezbollah onder bevolking van Libanon?

Hezbollah, opgericht in 1982 als een verzetsbeweging tegen de Israëlische bezetting van Zuid-Libanon, is de voorbije decennia uitgegroeid tot een belangrijke macht in Libanon. Militair én politiek. 

Vooral in het zuiden van het land, waar veel sjiieten wonen, heeft Hezbollah een stevige machtsbasis, net als in de zuidelijke wijken van de hoofdstad Beiroet en in de Bekaa-vallei.

Die sterke achterban dankt de organisatie in grote mate aan haar uitgebreide netwerk van ziekenhuizen, scholen en andere sociale instellingen, in een land dat gebukt gaat onder een ongeziene economische crisis, welig tierende corruptie en de afwezigheid van een sterk bestuur.   

Dat netwerk van sociale organisaties heeft het sjiitische Hezbollah gemeen met het soennitische Hamas, zijn bondgenoot in Gaza. "Hamas heeft in zekere zin het model gekopieerd dat Hezbollah heeft bedacht en tot in het extreme heeft doorgevoerd", zegt politicoloog Reinoud Leenders, die het Midden-Oosten bestudeert aan het King's College in Londen.

Maar terwijl Hamas verankerd is in heel Gaza, heeft Hezbollah in Libanon die status enkel in de sjiitische gemeenschap en iets daarbuiten. Hezbollah is zeker niet bij alle Libanezen populair. 

"Bij haar eigen sjiitische achterban kan Hezbollah nog altijd op onvoorwaardelijke steun rekenen", zegt Leenders. "Ook bij christelijke en druzische gemeenschappen geniet Hezbollah weliswaar enige steun, maar grotendeels staan Libanezen van andere komaf toch heel kritisch tegenover Hezbollah."

De organisatie wordt gezien als een staat in de staat, waar noch de regering, noch het leger veel vat op heeft. Dat alleen al leidt tot kritiek, maar daarnaast is Hezbollah de voorbije jaren in verband gebracht met zaken waar veel Libanezen het absoluut niet mee eens zijn.

Zo heeft de militie zich gemengd in de oorlog in Syrië. Samen met steunpilaar Iran en Rusland heeft Hezbollah de Syrische president Bashar al-Assad gesteund in de strijd tegen de rebellen, en zijn regering mee in het zadel gehouden. Dat heeft de Libanezen verdeeld.

In eigen land verwijten velen Hezbollah haar rol in het politieke gebakkelei van de voorbije jaren, dat heeft voorkomen dat er hervormingen zijn doorgevoerd in Libanon. Ook na de enorme explosie in de haven van Beiroet, op 4 augustus 2020, is beschuldigend in de richting van Hezbollah gekeken. Want in de haven lagen grote hoeveelheden ammoniumnitraat opgeslagen, een grondstof die Hezbollah vaak gebruikt bij terreuraanslagen.

"In tegenstelling tot veel andere landen in de Arabische wereld is er in Libanon wel ruimte voor die kritische stemmen", zegt VRT NWS-journalist Majd Khalifeh. "'In welk land kun je één partij zien die namens het hele land beslist om oorlog te voeren?', vroeg de gepensioneerde generaal George Nader zich gisteravond luidop af op de Libanese televisie. 

"In het verleden heeft Hezbollah korte metten gemaakt met mensen die te veel kritiek hadden", zegt Reinoud Leenders. "Maar op dit moment wordt wel de opinie geuit om liever niet in een oorlog met Israël te belanden. Politici hebben dat ook gedaan, zoals de gewezen president Michel Aoun."

Want hoe divers Libanon ook is, oorlogsmoeheid lijkt alomtegenwoordig in heel het land. Dat merkt ook Inge Vrancken, die voor VRT NWS in Beiroet is. "Mensen zijn de oorlogen echt beu. Bij sommigen voel je dat daardoor de steun voor Hezbollah afneemt." 

"Hezbollah houdt daar zeker rekening mee", zegt Reinoud Leenders. "Dat is al duidelijk gebleken de voorbije maanden, maar ook vandaag en gisteren. Vanuit Israëlisch standpunt is Hezbollah aan het provoceren, maar als je kijkt naar het aantal raketten dat Hezbollah heeft afgevuurd en de doelen waar ze zich op richten, dan is dat beperkt van aard. Zeker gezien de slagen die Israël Hezbollah de voorbije dagen en weken heeft toegebracht. Hezbollah stelt zich zeer terughoudend op, terwijl het in staat is om een veel groter aantal raketten af te vuren op Israël, en zelfs Tel Aviv en Haifa te raken."

De golf van aanvallen die Israël vooral gisteren uitvoerde op Libanon, heeft een stroom van tienduizenden vluchtelingen op gang gebracht van het zuiden richting noorden.

Hier en daar wordt gevreesd dat dat nieuwe spanningen kan veroorzaken in Libanon. Het land, dat in de jaren 70 en 80 nog werd verscheurd door een burgeroorlog, is klein maar erg divers, een lappendeken van (religieuze) bevolkingsgroepen. 

Het grotendeels sjiitische zuiden, dat vooral door Israël wordt bestookt, is de machtsbasis van Hezbollah, maar elders in het land willen veel mensen vaak niets met Hezbollah te maken hebben.  

"Veel Libanezen voeren al jaren oppositie tegen al die macht die geconcentreerd is bij Hezbollah", zegt correspondente in Beiroet Daisy Mohr. "Zij voelen dat ze internationaal niet gehoord worden en weinig steun krijgen. Zij voorzagen dat de grote macht die Hezbollah heeft in Libanon, internationaal problemen zou geven. Die mensen kijken met afschuw naar wat nu gebeurt."

Mohr vreest dat de toestroom van ontheemden die terechtkomen in gebieden waar misschien wel tegenstanders wonen, de spanningen in de Libanese samenleving de komende tijd zou kunnen doen toenemen. 

"Dat zou je kunnen verwachten, maar voorlopig is er juist een opvallende solidariteit", zegt Reinoud Leenders.

Dat beaamt de Nederlandse journaliste Tara Kenkhuis, die sinds 2015 in Libanon woont. 

"Libanon is een erg verdeeld land", zegt ze. "Maar dat neemt niet weg dat niets mensen zo kan verenigen als een gemeenschappelijke vijand. Gebombardeerd worden door zo'n gemeenschappelijke vijand doet mensen samenkomen."

"Ik zag vanochtend nog een bericht van een van de bekendste christelijke influencers van het land, die zijn achterban oproept om hun huizen open te stellen voor vluchtende Libanezen. Hij roept op om nu eenheid te creëren, in een land waar dat lang niet heeft bestaan."