Libanon is in shock na de ongeziene aanval met duizenden ontplofte 'biepers' bij leden van de radicaal-islamitische beweging Hezbollah. Wat is Hezbollah, wie zijn de militanten en hoe sterk is de groepering ingebed in de Libanese samenleving?
1. Hoe is Hezbollah ontstaan?
Hezbollah ("Hizb Allah", Arabisch voor "Partij van God"), is in 1982 opgericht als een verzetsbeweging tegen de Israëlische bezetting in Zuid-Libanon. Israël is in 1978, in volle Libanese burgeroorlog (1975-1990), binnengevallen in Libanon en bezet het zuiden van het land.
Hezbollah wordt opgericht met de hulp van Iran, de belangrijkste sjiitische macht in het Midden-Oosten. De strijders worden door de Iraanse Revolutionaire Garde getraind op het gebied van terrorisme en guerrillaoorlogvoering.
Hezbollah groeit uit tot het symbool van Libanees verzet tegen Israël. De beweging kant zich ook tegen buitenlandse, vooral Amerikaanse, invloed in het Midden-Oosten. Na de burgeroorlog is het de enige militie die niet wordt ontwapend.
Met zelfmoordaanslagen en guerrilla-aanvallen blijft ze zich verzetten tegen de Israëlische bezetting in Zuid-Libanon. Met resultaat: in 2000 trekt het Israëlische leger zich terug, waarvoor Hezbollah de eer opstrijkt.
2. Hoe sterk is Hezbollah militair?
Hezbollah groeit uit tot belangrijke macht in Libanon, militair én politiek. Vooral in het zuiden van het land, waar veel sjiieten wonen, heeft ze een stevige machtsbasis, net als in sommige wijken van de hoofdstad Beiroet en in de Bekaa-vallei.
Hezbollah is een van de meest zwaarbewapende militaire "non-state"-groepen (niet gebonden aan een bepaald land of staat, red.) ter wereld. Vermoedelijk telt de organisatie tussen de 20.000 en de 50.000 strijders, mogelijk nog meer. Hezbollah beschikt over een groot wapenarsenaal, met naar schatting ook 130.000 raketten die Israël kunnen treffen.
Hezbollah is vooral in Libanon actief, maar mengt zich ook in andere conflicten in het Midden-Oosten, onder meer in Syrië. Er wordt ook gezegd dat Hezbollah-strijders sjiitische milities in Irak hebben opgeleid.
3. Wie zijn de vijanden van Hezbollah?
Israël blijft de aartsvijand van Hezbollah. In 2006 heeft Hezbollah een oorlog uitgevochten met Israël na een aanval van Hezbollah over de Israëlische grens. 1.300 mensen, vooral Libanese burgers, zijn om het leven gekomen bij het conflict dat een maand duurt.
Sinds 7 oktober 2023, de dag van de aanval van Hamas op Israël, zijn er dagelijks beschietingen op de grens van Libanon en Israël. Er zijn ook al andere incidenten geweest die de vrees voor een breder regionaal conflict doen toenemen.
Hezbollah heeft ook sterke anti-Amerikaanse sentimenten. Door de Verenigde Staten, Canada en Israël is de groepering Hezbollah op de de lijst met terreurorganisaties gezet. De Europese Unie en het Verenigd Koninkrijk beschouwen alleen de militaire tak van Hezbollah als een terreurgroep.
Door Saudi-Arabië wordt Hezbollah gezien als een verlengstuk van zijn aartsrivaal Iran in het Midden-Oosten.
4. Wie zijn de bondgenoten van Hezbollah?
Hezbollah wordt militair en financieel gesteund door Iran, dat het ziet als een belangrijke partner omdat het militaire druk kan zetten op Israël.
Hezbollah werkt samen met andere milities en groeperingen in het Midden-Oosten die door Iran worden gesteund. Als sjiitische beweging is Hezbollah een bondgenoot van het Palestijnse soennitische Hamas, met als gemeenschappelijke vijand Israël. Ook met Islamitische Jihad heeft het de banden versterkt.
Hezbollah vecht ook al jaren mee in de oorlog in Syrië. Vanaf 2012 heeft Hezbollah, samen met Iran en Rusland, president Bashar al-Assad gesteund in de strijd tegen de rebellen, en zijn regering mee in het zadel gehouden.
Hezbollah steunt ook pro-Iraanse, sjiitische milities in Irak en de Houthi's in Jemen.
5. Wie is de leider van Hezbollah?
De sjiitische geestelijke Sayed Hassan Nasrallah staat sinds 1992 aan het hoofd van Hezbollah. Hij is de opvolger van sjeik Abbas Moussaoui, die door Israël uit de weg is geruimd.
Nasrallah heeft nauwe banden met Iran en met de Iraanse geestelijke leider ayatollah Ali Khamenei.
Nasrallah heeft Hezbollah van een militie uitgebouwd tot een belangrijke politieke partij, met een machtsbasis in het zuiden van Libanon. Sinds 1992 neemt ze deel aan de verkiezingen in Libanon. Bij de laatste verkiezingen in 2022 heeft Hezbollah samen met zijn sjiitische bondgenoten 61 van de 128 zetels behaald in het parlement.
6. Hoe sterk is Hezbollah ingebed in de Libanese samenleving?
In het Midden-Oosten is Hezbollah uitgegroeid tot een van de belangrijkste islamistische organisaties. In thuisbasis Libanon wordt de beweging gezien als een staat in de staat. De Libanese regering noch het leger hebben veel zeggenschap over Hezbollah, dat vooral wordt gestuurd door Iran.
Vanaf de jaren 90 heeft Hezbollah zich van een militie omgevormd tot een politieke partij en een sociale organisatie. Hezbollah heeft een uitgebreid netwerk van ziekenhuizen, scholen en andere sociale instellingen. Dat heeft bijgedragen tot een alsmaar grotere achterban in een land dat gebukt gaat onder een ongeziene economische crisis, welig tierende corruptie en de afwezigheid van een sterk bestuur.
Al meer dan 30 jaar is de politieke vleugel van Hezbollah erg aanwezig in de Libanese samenleving, ook in het parlement. Toch is die zeker niet bij alle Libanezen populair, in een klein maar erg divers land, dat een lappendeken is van (religieuze) bevolkingsgroepen.
Zo hebben veel inwoners verwijtend in de richting van Hezbollah gekeken nadat Beiroet op 4 augustus 2020 is opgeschrikt door een enorme explosie in de haven. Daar blijken grote hoeveelheden ammoniumnitraat opgeslagen te liggen, een grondstof die Hezbollah vaak gebruikt bij terreuraanslagen.
Wie de politici van de partij Hezbollah zijn, is bekend in Libanon. Wie deel uitmaakt van de militie is dat vaak niét. Verschillende sleutelfiguren en hun families zijn nu ontmaskerd door de vele explosies van biepers.
