Diamantenhandel, drugs of giften: waar haalt Hezbollah het geld voor wapens?

In 2012 brengt een zelfmoordterrorist van Hezbollah een bom tot ontploffing op een passagiersbus met Israëlische toeristen in Burgas, in Bulgarije. Bij de aanslag komen de buschauffeur en 5 Israëli om het leven, 32 anderen raken gewond. Datzelfde jaar nog plaatst de Europese Unie de militaire tak van Hezbollah op de terreurlijst. De politieke tak van de militie blijft voorlopig buiten schot.

Niet alleen de Europese Unie neemt actie tegen Hezbollah, ook landen als de Verenigde Staten, het Verenigd Koninkrijk, Saudi-Arabië, Canada, Australië, etc. hebben sancties opgelegd tegen de radicaal-islamilitische organisatie.

Met de 'Hezbollah International Financing Prevention Act' wordt geprobeerd om alle economische activiteiten van Hezbollah te ondermijnen. De sancties worden ook uitgebreid naar individuen en entiteiten in andere landen, zoals Iran en Syrië, die de organisatie ondersteunden.

Ondanks de economische sancties, slaagt Hezbollah erin om een indrukwekkend wapenarsenaal op te bouwen. Sinds het laatste conflict met Israël in 2006 heeft de organisatie een grote voorraad raketten en bommen aangelegd.

In wapenopslagplaatsen in Libanon zouden naar schatting 120.000 tot 200.000 raketten opgeslagen liggen, sommige speciaal ontworpen voor kleine afstanden tot 10 kilometer, andere gemaakt om doelwitten tot 500 kilometer ver te raken.

Het grootste deel van de middelen om dat arsenaal op te bouwen, zou Hezbollah hebben ontvangen van Iran en Syrië. Het is onduidelijk hoeveel geld de militie precies ontvangt van die landen, maar volgens een schatting van Amerikaanse overheidsmedewerkers in 2018 zou die steun kunnen oplopen tot ongeveer 700 miljoen euro per jaar.

De naar schatting 2.000 drones van Hezbollah worden ook grotendeels geleverd door Iran. De Iraanse Shahed-drone is - mede dankzij de oorlog in Oekraïne - zowat uitgegroeid tot het exportproduct bij uitstek van Iran.

Iran levert niet alleen wapens, maar traint ook strijders en helpt bij het opzetten van een netwerk voor wapenhandel. Deze steun is cruciaal om sancties te omzeilen.

Buurland Syrië fungeert daarbij als een belangrijke doorvoerroute voor wapens die vanuit Iran naar Libanon worden gesmokkeld. Tijdens het Syrische conflict werd deze relatie nog belangrijker, omdat Hezbollah-strijders in Syrië vochten aan de zijde van het regime van Bashar al-Assad. Dit gaf hen meer toegang tot wapens en bevoorrading.

De vraag is alleen hoelang die onvoorwaardelijke militaire steun van Iran nog zal blijven duren. "De kans bestaat dat Teheran Hezbollah onder druk zal zetten om rond de tafel te gaan zitten en snel een einde van deze nieuwe escalatie eist, om zijn grootste proxygroep in de regio niet volledig vernietigd te zien worden door het Israëlische geweld", schrijft de Amerikaanse denktank Atlantic Council.

De Iraanse president Massoed Pezeshkian zei alvast dat Hezbollah niet alleen kan blijven staan "tegen een land dat wordt verdedigd, gesteund en bevoorraad door westerse landen, Europese landen en de Verenigde Staten". Bij de Israëlische bombardementen van de afgelopen dagen zijn meer dan 500 doden gevallen. 

Terug naar de financiering van Hezbollah. Naast Syrische en Iraanse steun, beweert de militie ook veel middelen te ontvangen van zakengroepen in Libanon, privépersonen, andere islamitische groepen en landen, en belastingen die betaald worden door de sjiitische Libanese moslims.

"Het merendeel van onze inkomsten komt van eigen investeringen en donaties van andere moslims", zo stelt de militie.

Toch speelt ook Zuid-Amerika een belangrijke rol in de financiering van de militie. Een groep Hezbollah-sympathisanten heeft er een aantal legale (en illegale) activiteiten opgezet, waarmee de militie zeer veel geld binnenhaalt.

Vaak worden die zaken gecoördineerd van op verlaten locaties, waar lokale veiligheidsdiensten weinig of niet in het straatbeeld aanwezig zijn. Israël is er, ondanks zijn verwoede pogingen, niet in geslaagd om die activiteiten een halt toe te roepen. 

"Hezbollah heeft een breed crimineel netwerk op poten gezet, dat betrokken is in een reeks illegale activiteiten, gaande van drugstrafiek, sigarettensmokkel en witwaspraktijken tot namaak", staat in een verslag van het Comité van Buitenlandse Zaken voor het Huis van Afgevaardigden van de Verenigde Staten. "De globale terroristen zijn ook globale criminelen."

De criminele feiten zouden zich echter niet beperken tot Zuid-Amerika. In 2014 schreef de Amerikaanse nieuwssite The Daily Beast dat Hezbollah marihuanaplantages bezit en hash produceert in de Bekaa-vallei, een regio in het oosten van Libanon.

De militie zou de drugs vervolgens exporteren naar landen als Irak, Jordanië en Syrië. Hezbollah zou ook betrokken zijn bij cocaïnehandel. De inkomsten van die handel moeten het dure militaire apparaat bekostigen, maar gaan ook naar onderwijs en gezondheidszorg voor de armen.

Ook in Afrika is de gewapende militie actief. Hezbollah heeft sterke banden met de Libanese diaspora in verschillende delen van de wereld, waaronder West-Afrika. In landen zoals Sierra Leone, Liberia en de Democratische Republiek Congo, die bekendstaan om de illegale diamantwinning, heeft Hezbollah financiële netwerken opgebouwd.

Hezbollah-gezinde handelaars uit de Libanese gemeenschap in deze regio's zijn naar verluidt betrokken geweest bij de handel in bloeddiamanten, waarbij ze een deel van de opbrengsten naar de organisatie in Libanon sturen.

Hezbollah heeft altijd categorisch ontkend dat het zich bezighoudt met dergelijke criminele praktijken. In een statement in 2011 schreef de politieke vleugel dat de "de beweringen van de Verenigde Staten een nieuwe poging zijn om het beeld van het verzet in Libanon te schaden". 

Voorlopig kan Hezbollah dankzij zijn bedenkelijke handeltje de kas spijzen, maar de vraag rijst hoelang de militie dat nog zal kunnen volhouden. Zo duiken er wel enkele serieuze uitdagingen op.

Dankzij Iran en Syrië kan Hezbollah zijn aanhangers, ondanks de sancties en nationale tekorten, voorzien van enkele belangrijke producten zoals voedsel en huishoudproducten, maar dat geldt bijvoorbeeld niet voor andere dringende behoeften als internet, elektriciteit, tewerkstelling, ... 

"De sjiieten hebben de snelle achteruitgang van hun levensstandaard gevoeld en kennen de belangrijkste redenen daarvoor: de corruptie en het cliëntelisme dat Hezbollah resoluut verdedigt", schrijft de Washington Institute, een pro-Israëlische Amerikaanse denktank. 

Anderzijds is het militaire apparaat van Hezbollah ook niet opgewassen tegen het Israëlische leger. Alleen al in troepenmacht wordt Hezbollah zwaar overklast.

De radicale gewapende militie heeft zo'n 30.000 strijders (en zo'n 20.000 reservisten). Israël heeft een leger bestaande uit 126.000 militairen, een luchtmacht met 34.000 troepen en een tienduizendtal bij de zeemacht. Daarnaast zijn er ook nog eens 465.000 reservisten, in totaal meer dan 10 keer zoveel als Hezbollah.

De militie mag dan wel een uitgebreid wapenarsenaal hebben van 200.000 raketten, door de Iron Dome, het gesofisticeerde luchtafweersysteem van Israël, wordt het merendeel zonder al te veel problemen uit de lucht geschoten.

Hezbollah probeert nu met grote 'zwermen' drones die luchtafweersites te vernielen, om zo doelen dieper in Israël te raken. "De overlevingskans van Hezbollah hangt af van hoezeer ze de Iron Dome te slim af kunnen zijn", schrijft de Amerikaanse nieuwszender CNN.

Volgens auteur en opiniemaker van Libanese afkomst Dyab Abou Jahjah stelt de verdediging van Libanon niet veel voor. "Dat is een soort politie, dat is 2 keer niets", zegt hij. "Hezbollah is ons leger en beschermt ons. Veel Libanezen zijn geen fan van de politieke vleugel, maar wel van de militaire vleugel. Zij moeten ons beschermen."