Oostenrijk wil net als Duitsland veroordeelde Afghaanse criminelen deporteren naar thuisland

Vorige week vrijdag heeft Duitsland 28 veroordeelde Afghaanse criminelen naar Afghanistan teruggestuurd, voor het eerst sinds de taliban er aan de macht kwam in 2021. De Duitse overheid nam die beslissing na de aanslag in Solingen, eind augustus. "Onze veiligheid is belangrijker dan de bescherming van criminelen en mogelijke terroristen", klonk het bij de bondskanselier Olaf Scholz.

Ook in Oostenrijk wil men nu drastische maatregelen nemen tegen die "veranderende veiligheidssituatie", zegt het Federaal Bureau voor Immigratie en Asiel. Begin augustus werd beslist om 3 concerten die de Amerikaanse zangeres Taylor Swift zou spelen in Wenen, af te gelasten vanwege een terroristische dreiging. De daders hadden trouw gezworen aan de islamitische terreurgroep IS.

Oostenrijk overweegt nu om samen te werken met Duitsland om veroordeelde Afghaanse criminelen terug te sturen naar Afghanistan. 

"De minister van Binnenlandse Zaken Gerhard Karner is al heel lang in overleg met de Duitse minister van Binnenlandse Zaken over hoe we het probleem van de deportaties naar Afghanistan kunnen oplossen", aldus bondskanselier van Oostenrijk Karl Nehammer. "De volgende stap is nu de mogelijkheid om mensen direct naar Afghanistan of Syrië te kunnen deporteren."

Volgens de letter van de Europese wet mogen landen als Oostenrijk en Duitsland migranten eigenlijk niet terugsturen naar Syrië of Afghanistan, omdat de situatie er te onveilig is. Dit komt voort uit verschillende internationale en Europese juridische verplichtingen, waaronder het Europees Verdrag voor de Rechten van de Mens (EVRM) en het Gemeenschappelijk Europees Asielsysteem (GEAS).

Een fundamenteel principe van het internationale vluchtelingenrecht is het verbod op refoulement, wat betekent dat een staat geen persoon mag terugsturen naar een land waar hij of zij een risico loopt op vervolging, marteling, of onmenselijke of vernederende behandeling. Dit principe is vastgelegd in het Vluchtelingenverdrag van 1951, en ook in artikel 3 van het Europees Verdrag voor de Rechten van de Mens.

Zowel Syrië als Afghanistan worden gezien als landen waar ernstige mensenrechtenschendingen plaatsvinden en waar de veiligheidssituatie extreem precair is. Mensen die naar deze landen worden gedeporteerd, lopen dus het risico op deze levensgevaarlijke situaties.

De minister van Binnenlandse Zaken Gerhard reageert "opgelucht" dat Oostenrijk eindelijk Afghanen zal terugsturen naar hun thuisland. "Ik ben daar al lange tijd vragende partij voor", zegt hij. "Dat was voorheen niet mogelijk omdat er een terroristisch regime aan de macht is, namelijk de taliban. Het is belangrijk dat we met lokale partners kunnen samenwerken om toch mensen direct naar Kaboel of Afghanistan te deporteren."

Mensenrechtenorganisatie Amnesty reageert bezorgd op de beslissing. "De deportatievluchten van Duitsland naar Afghanistan zijn een inbreuk op het internationaal recht", schrijft de organisatie op X. "Niemand zou moeten terugkeren naar Afghanistan: buitenjuridische executies, gedwongen verdwijningen, mishandelingen en het systematisch onder de knoet houden van vrouwen en meisjes."

Ook Maximilian Pichl, expert in wetgeving over asiel en migratie aan de universiteit van Wiesbaden in Duitsland, is kritisch over de beslissing van zijn regering. "Ik weet dat het vandaag de dag geen populaire visie is, maar criminelen hebben ook rechten", vertelt hij.

"Ze hebben ook recht op menselijke waardigheid en bescherming door de rechtsstaat. Er zijn handvatten in onze criminele wetgeving om dit soort mensen te berechten. Bovendien leidt deze beslissing tot normalisering van het taliban-regime. Ik denk dat dit een fataal signaal van ons buitenlandbeleid is", concludeert Pichl.