Afghaanse vrouwen mogen niet meer praten in het openbaar, EU: "Herstel van relaties met taliban op die manier onmogelijk"

De taliban, een extremistische islamistische organisatie die 3 jaar geleden de macht overnam in Afghanistan, hebben een aantal al bestaande regels voor het eerst in een nieuwe wet gegoten, de zogenoemde Deugdzaamheidswet.

Naast het verbod op praten of zingen in het openbaar mogen vrouwen ook niet meer in een auto reizen zonder een mannelijke begeleider.

Al sinds ze aan de macht zijn, hebben de taliban de rechten van vrouwen alsmaar verder ingeperkt. De nieuwe wet is daar het voorlopige sluitstuk van.

De vraag is in hoeverre de taliban erin zullen slagen om de nieuwe in wet gegoten regels ook daadwerkelijk overal af te dwingen.

"Mijn ervaring is dat het heel erg afhangt van waar je bent in Afghanistan", vertelt Nathalie Paarlberg van de ngo Turquoise Mountain in De Ochtend. Zij was deze zomer nog in Afghanistan. "In grote steden zoals Kaboel heerst er toch een andere sfeer en is het lastiger om dit soort wetten volledig te implementeren en af te dwingen. Dat is anders dan in rurale gebieden of in meer conservatieve delen van het land."

Paarlberg geeft het voorbeeld van het verbod op reizen in een auto zonder mannelijke begeleider. "Die regel bestond al buiten de stad, nu geldt die overal in het land. Maar in grote steden als Kaboel waar 4 à 5 miljoen mensen wonen, is dat bijna niet af te dwingen, omdat vrouwen daar wel nog in de zorg of het basisonderwijs werken en naar hun werk moeten kunnen gaan."

Of de taliban de nieuwe regels zullen kunnen afdwingen, zal volgens Paarlberg heel erg afhangen van de precieze uitvoering van de wet. "Ze hebben ook aangekondigd dat ze nu met extra regelgeving gaan komen op basis van deze wet, die meer in detail uitlegt hoe ze dit gaan afdwingen en wat precies de restricties gaan zijn."

"Het stemt absoluut niet positief, maar we moeten nu zien wat er praktisch gaat gebeuren en wat de gevolgen zijn voor vrouwen en in welke delen van het land."

De nieuwe regels lokken in elk geval verontwaardigde reacties uit. De Europese Unie reageert "verbijsterd" en heeft het over een "nieuwe klap" voor de Afghaanse vrouwen. De taliban zeggen dat ze de relaties met de internationale gemeenschap willen herstellen, maar dit soort beslissingen maakt dat onmogelijk, stelt de EU.

Volgens Roza Otunbayeva, het hoofd van de VN-missie in Afghanistan, bieden de nieuwe regels een "verontrustende visie" op de toekomst van Afghanistan. Ze breiden "de toch al ondraaglijke beperkingen" van de rechten van vrouwen nog verder uit. "Zelfs het geluid van een vrouwenstem buitenshuis wordt nu blijkbaar als een morele schending beschouwd."

De taliban noemen dergelijke reacties "arrogant" en eisen een "respectvolle erkenning van de islamitische waarden".

Of de regels nu afgedwongen kunnen worden of niet, het is duidelijk dat vrouwen het onder de taliban alsmaar harder te verduren krijgen. "Het begon al meteen nadat de taliban de macht grepen. Meisjes mochten niet meer naar de basisschool", legt Paarlberg uit.

"Daarna mochten ze niet meer naar een publiek park. Ze mogen niet meer reizen zonder een mannelijke begeleider, ze moeten ook hun gezicht bedekken. Er komt telkens een stapje bij en de ruimte voor vrouwen krimpt."

Paarlberg stelde het ook met eigen ogen vast. "Mijn eerste keer in Kaboel nadat de taliban de macht hadden overgenomen, was ik eigenlijk verbaasd hoeveel vrouwen ik nog zag en zeker niet allemaal in boerka. De laatste keer dat ik ben teruggekeerd, in juni, waren er minder vrouwen. Je merkt gewoon dat het steeds zwaarder wordt. Voor vrouwen, maar ook voor mannen, voor hun vaders, hun broers. Iedereen lijdt onder deze maatregelen."

Omdat meisjes niet meer mogen studeren, dreigt de huidige generatie van werkende vrouwen, bijvoorbeeld in de zorgsector, de laatste te zullen worden. "Er is geen nieuwe generatie die het kan overnemen van deze vrouwen. En dat is ontzettend lastig, want die vrouwen spelen een cruciale rol."

De vrouwen in Afghanistan die Paarlberg kon spreken, hebben het volgens haar "heel zwaar". "Ze zijn heel verdrietig." Maar ze merkte ook dat ze weerbarstig zijn, "en ze houden echt de moed en de hoop erin". "En dat bewonder ik enorm."

Volgens Paarlberg is het heel belangrijk dat de internationale gemeenschap "het gesprek blijft aangaan" met Afghanistan. "Het is ook voor de Afghanen heel erg belangrijk dat we laten zien dat we hen niet in de steek laten, want zo voelt dat wel voor hen."