Vandaag trekken de Fransen naar de stembus voor de tweede ronde van de parlementsverkiezingen. Online doet heel wat desinformatie de ronde, van beelden die in een verkeerde context gedeeld worden, tot nagemaakte campagne- en nieuwswebsites. Een overzicht.
100 euro per stem, nagemaakte websites... Franse kiezer is doelwit van desinformatiecampagnes
In het kort
Wat? In Frankrijk vindt vandaag de tweede ronde van de parlementsverkiezingen plaats. In de eerste ronde haalde het radicaal-rechtse Rassemblement National van Marine Le Pen en Jordan Bardella zo'n 33 procent van de stemmen. De andere partijen organiseren zich nu om een meerderheid van RN te voorkomen. Politieke hoogspanning dus. En die gaat helaas gepaard met heel wat nepnieuws en desinformatiecampagnes.
Maar? Het blijft niet beperkt tot het verspreiden van foute beelden of beelden die uit context gehaald worden. Experts zien ook hoe Russische netwerken proberen om met valse nieuwswebsites - versterkt door sociale media - de Franse kiezers te beïnvloeden. Een voorbeeld daarvan is een nepwebsite die beweert dat wie zou stemmen op de coalitie van president Macron, 100 euro zou krijgen. Dat klopt helemaal niet.
100 euro om op de coalitie van Macron te stemmen?
Eind juni ontstond verontwaardiging op sociale media door het gerucht dat Ensemble, de coalitie rond president Macron, 100 euro zou aanbieden aan wie stemde op een kandidaat van de coalitie. Dat aanbod was terug te vinden op de website ensemble-24.fr (link naar gearchiveerde site, de site is intussen offline gehaald). Deze website lijkt als 2 druppels water op de officiële website van Ensemble, maar is namaak. De URL of webadres van de officiële website is namelijk 2 cijfers langer: ensemble-2024.fr.
Verder lijken de 2 websites identiek, en links van de namaaksite verwijzen ook door naar de echte website. Het enige grote verschil: bij de officiële site is geen enkele verwijzing naar het aanbod van 100 euro te vinden, waar het op de namaaksite prominent aanwezig is.
Het verhaal, van de 100 euro, met link naar de valse website, werd verspreid door de websites RRN en France en Colère . RRN, of Recent Reliable News, is een bekend kanaal in het verspreiden van Russische desinformatie, waar de Raad van de Europese Unie een jaar geleden al voor waarschuwde .
"France en Colère" behoort dan weer tot het CopyCop-netwerk . Dat is een groep van internationale websites die hoofdzakelijk artikels van betrouwbare media kopiëren en er nieuwe versies van laten maken aan de hand van AI. Regelmatig wordt er een anti-westerse of pro-Russische politieke boodschap in vermengd, zoals recent nog bleek uit een verzonnen verhaal over de vrouw van de Oekraïense president Zelenski.
Volgens een rapport van het cyberbeveiligingsbedrijf Recorded Future, maakt het CopyCop-netwerk al langer gebruik van Franstalige websites om deepfakes te verspreiden, gericht tegen de regering-Macron, en om door AI verwerkte versies van andere Franse mediabronnen te publiceren. De meeste recente websites van het netwerk zijn "France en Colère" en "Verité Cachée ".
De websites van het netwerk worden met behulp van AI-bots gevuld met artikels. De makers van de website vergeten vaak delen van het antwoord van de AI-tekstgenerators te wissen bij suggesties voor titels ("Voici un titre court…") en soms zijn zelfs nog delen van de opdracht die de AI-bots kregen in de artikels terug te vinden.
Ondertussen heeft de partij van president Macron bij de rechter verkregen dat de valse Ensemble-website offline gehaald werd. Ook de websites "France en Colère" en "Verité Cachée" zijn op moment van schrijven niet meer online.
Valse websites uit Rusland
Het voorbeeld van de 100 euro-website is geen alleenstaand geval. Integendeel, verschillende recente studies tonen aan dat Russische netwerken de Franse verkiezingen de laatste weken steeds meer hebben proberen te beïnvloeden.
Zo maakt het Russische Doppelgänger-netwerk allerlei kopieën of klonen van bestaande websites of media. Op die valse websites worden vervolgens nepartikelen met een eurosceptische en pro-Russische boodschap geplaatst.
De onderzoekers van Recorded Future konden al een tiental websites aan het Doppelgänger-netwerk linken. Het gaat zowel om imitaties van prominente Franse media, als om nieuwe, maar valse Franstalige nieuwswebsites. Via grootschalige verspreiding van hun berichten op sociale media richten ze zich op de Franse kiezers.
Onder andere de Franse mediasites Le Point en Le Parisien werden het slachtoffer van Doppelgänger-kopieën, ditmaal met een domeinnaam die momenteel eindigt op ".wf" (en niet het in Frankrijk gebruikelijke ".fr").
Op de valse Le Point-website werden artikels gespot die het beleid van Macron bekritiseren en tegelijk een pro-Russische boodschap meegeven. "Macron is een handlanger van terroristen geworden", luidde een van de artikels in juni 2024. Een ander artikel dezelfde maand kopte dan weer "Het bijna-faillissement van Oekraïne is duidelijk voor iedereen, behalve Macron."
Opnieuw valse video’s
Tot slot deden "meer traditionele" vormen van desinformatie de ronde op sociale media. Opnieuw werden beelden verspreid die uit de context werden gehaald of vergezeld van valse bijschriften. Een van de meest opvallende beelden werd op 30 juni verspreid, de dag waarop de resultaten werden bekendgemaakt van de eerste ronde van de Franse parlementsverkiezingen.
Zo beweert een aantal accounts op X dat een video die op 30 juni werd gepubliceerd, "activisten van linkse partijen" laat zien die een brand hebben gesticht in Bobigny, een stad ten noorden van Parijs, in het Franse departement Seine-Saint-Denis. Dat zouden ze gedaan hebben "als reactie op de overwinning van het Rassemblement National" in de eerste ronde van de parlementsverkiezingen.
Maar dat klopt niet. Volgens de prefectuur Seine-Saint-Denis vond de brand al plaats rond 17.30 uur, dus nog vóór de verkiezingsuitslag bekend werd gemaakt. Dat maakte de instantie zelf bekend via X. In het bericht benadrukt de prefectuur dat de brand niets te maken heeft met de uitslag van de verkiezingen.
De officiële bekendmaking van de resultaten volgde rond 20 uur . Volgens de Franse nieuwszender France24 brak de brand uit in een vuilniskamer.
Er vonden in Parijs en Lyon wel rellen plaats, waarbij prullenbakken in brand werden gestoken en ramen werden ingegooid. Frankrijk bereidt zich voor op de volgende ronde van de verkiezingen en heeft voor heel het land alvast 30.000 politieagenten en g endarmen ingezet, meldt TF1.
Conclusie
Een website die beweert dat wie stemt voor de coalitie van president Marcon, 100 euro zou krijgen, is vals en behoort tot een Russisch propagandanetwerk. We beschouwen die daarom als onwaar.
Deze website is niet het enige voorbeeld. Experten ontdekten dat Russische netwerken de Franse verkiezingen de laatste weken steeds meer hebben proberen beïnvloeden aan de hand van valse nieuwswebsites en door AI aangepaste artikelen.
Naar aanloop van de verkiezingen werden tot slot opnieuw beelden verspreid die uit context gehaald werden of met een vals bijschrift verspreid werden. Een opvallend voorbeeld was de video van een brand die zogezegd aangestoken was als reactie op de verkiezingsresultaten. De brand ontstond echter al nog vóór er resultaten waren. Daarom beschouwen we deze bewering als onwaar.
Meer informatie over de factchecks van VRT NWS?
Zoek je meer verhalen van VRT NWS CHECK over factchecking, desinformatie of online bedrog? Die vind je hier.
Wil je weten hoe we te werk gaan bij het factchecken? Dat lees je in dit artikel.
Heb je vragen of opmerkingen of wil je weten wie er in ons team zit? Dat lees je in dit artikel.
Je vindt onze factchecks ook terug bij deCheckers , samen met betrouwbare factchecks van enkele andere Vlaamse en Nederlandse redacties.
Wil je iets laten checken? Stuur ons dan een mail via check@vrtnws.be.
VRT NWS is erkend lid van het International Fact-Checking Network (IFCN) en van het European Fact-Checking Standards Network (EFCSN ).
