Het Zweedse parlement heeft met overgrote meerderheid een omstreden militair akkoord tussen Zweden en de VS goedgekeurd. Dankzij de nieuwe samenwerking mag het Amerikaanse leger gebruik maken van de Zweedse militaire basissen en trainingsgronden. Enkele (extreem)linkse partijen stemden tegen het voorstel. Ze vrezen dat de samenwerking er op termijn toe kan leiden dat Amerikaanse kernwapens op Zweeds grondgebied geplaatst worden.
Nieuw militair akkoord leidt tot onrust over mogelijke Amerikaanse kernwapens in Zweden
Lukas Lecluyse
Gepubliceerd:
Na een 6 uur durend debat, werd het omstreden Defensie Samenwerkingsakkoord (DCA) met de VS goedgekeurd in het Zweeds parlement. 266 parlementsleden stemden voor, 37 stemden tegen. "Er is een brede interesse om het akkoord zo snel in de praktijk om te zetten", reageert de Zweedse minister van Defensie Pål Jonson.
Dankzij het nieuwe defensieakkoord kan het Amerikaanse leger gebruik maken van de 17 Zweedse militaire bases en trainingsgronden die over het land verspreid liggen. De VS mag er wapens, munitie en manschappen stationeren.
Sinds maart maakt Zweden deel uit van de Noord-Atlantische militaire samenwerkingsorganisatie NAVO. Daar komen enkele militaire verplichtingen bij kijken, zoals investeringen in defensie, maar het akkoord dat nu met de VS werd gesloten, gaat nog een stuk verder.
De VS heeft in het verleden gelijkaardige akkoorden gesloten met andere landen, waaronder Finland, Noorwegen, Denemarken, de Baltische Staten en Polen.
Amerikaanse kernwapens
De Zweedse defensieminister mag dan wel "interesse" hebben in de snelle implementatie van het verdrag, lang niet iedereen in Zweden is even enthousiast. De groenen en de (extreem)linkse partijen zijn erg kritisch over het voorstel. Volgens hen maakt het verdrag het op termijn mogelijk voor de VS om nucleaire wapens te plaatsen op Zweeds grondgebied.
"Zweden is het enige land in de Scandinavische regio dat in de overeenkomst geen clausule heeft ingebouwd dat het land beschermt tegen kernwapens", zei Håkan Svenneling, parlementslid van de Linkse Partij, tijdens het debat.
Tijdens eerdere gesprekken over het akkoord heeft de premier van Zweden inderdaad erkend dat, in tijden van oorlog, Zweden bereid is om Amerikaanse kernwapens op zijn grondgebied te stationeren. "Als men een oorlog start met ons land, of één waar Zweden in wordt meegesleurd, dan is dat een andere situatie", zei premier Ulf Kristersson tijdens een interview. "Zolang Rusland nucleaire wapens heeft, profiteren alle NAVO-landen van de nucleaire paraplu die bestaat in democratische landen."
De Zweedse regering benadrukt dat het wel zeggenschap heeft over welke wapens Zweden binnenkomen, maar volgens oppositielid Svenneling kan dat veranderen. "Bijvoorbeeld als er een nieuwe president aan de macht komt", zegt hij. Een indirecte verwijzing naar de mogelijke overwinning van presidentskandidaat Donald Trump bij de volgende Amerikaanse presidentsverkiezingen.
Strategische belang van Zweden
Sinds het NAVO-lidmaatschap van Zweden en Finland, lijkt de militaire samenwerking in de Baltische regio in een stroomversnelling te zijn terechtgekomen. De landen willen "het NAVO-meer", zoals de Baltische Zee soms ook wordt genoemd, koste wat het kost beschermen. Zeker nu Rusland steeds vaker een agressievere houding aanneemt in het gebied.
Zo publiceerde het Russische ministerie van Defensie een voorstel op de overheidswebsite om de zeegrens in de Baltische Zee te hertekenen en de territoriale wateren van Rusland uit te breiden.
Finland en Litouwen waren niet te spreken over dat plan. Volgens die landen was de uitbreiding van de zeegrens "een poging om de buurlanden te intimideren". De plannen werden later dan wel weer offline gehaald, maar het kwaad was al geschied.
En dan is er nog Gotland, het Zweedse eiland in het midden van de Baltische Zee. Strategisch is het eiland van enorm belang. Dat merk je als je een blik werpt op een kaart van Noord-Europa. Het eiland ligt voor de kust van Zweden, midden in de Baltische Zee, op iets meer dan 100 kilometer van de hoofdstad Stockholm.
Het ligt ook dicht bij de Baltische staten Estland, Letland en Litouwen en - niet onbelangrijk - bij de Russische exclave Kaliningrad, in het uiterste westen, ingeklemd tussen Polen en Litouwen.
Volgens de topman van het Zweedse leger Micael Bydén heeft Poetin zijn zinnen gezet op het eiland. "Ik ben er zeker van dat hij beide ogen op Gotland heeft gericht. Het doel van Poetin is om controle te krijgen over de Baltische Zee", zei hij.
"Als Rusland de controle overneemt en de Baltische Zee afsluit, zou dat een enorme impact hebben op ons leven, in Zweden en alle andere landen die aan de Baltische Zee grenzen. Dat kunnen we niet toestaan", zei Bydén.
