De Baltische Zee is vanaf morgen 2 weken lang het toneel voor BALTOPS 24, de grootste militaire NAVO-operatie ooit in die regio. De oefening moet vooral een duidelijk signaal zijn voor "mogelijke vijanden" (lees: Rusland). Sinds de grootschalige Russische aanval op Oekraïne vrezen de landen rond de Baltische Zee dat zij wel eens het volgende doelwit kunnen worden.
Grootste NAVO-oefening ooit in Baltische Zee moet duidelijk signaal zijn voor "mogelijke vijanden"
Lukas Lecluyse
Gepubliceerd:
Operatie BALTOPS 24 is de grootste NAVO-oefening ooit op de Baltische Zee. Ongeveer 9.000 militairen uit 19 NAVO-landen nemen deel, met meer dan 50 schepen en 85 vliegtuigen.
Naast de operationele doeleinden van de oefening, zoals het jagen op zeemijnen, trainingen met boven- en onderwaterdrones en schietoefeningen, heeft de operatie ook een belangrijk strategisch doel. "Het moet de eenheid van de NAVO en de vastberadenheid om eventuele vijanden het hoofd te bieden, tonen", zegt het hoofd van de Litouwse zeemacht Giedrius Premeneckas.
De BALTOPS-oefeningen worden jaarlijks gehouden, maar nog nooit was het militaire machtsvertoon zo groot als bij deze editie. Er heerst dan ook heel wat ongerustheid bij de Baltische staten Estland, Letland en Litouwen. Sinds de grootschalige Russische aanval op Oekraïne vrezen de landen dat zij wel eens het volgende doelwit kunnen zijn. Dat Zweden en Finland zich officieel bij de NAVO aangesloten hebben, heeft de relatie met Rusland ook niet goedgedaan.
Extra inspanningen voor defensie
Daarom zetten de landen rond de Baltische Zee extra in op defensie. Zo heeft Finland bijvoorbeeld aangekondigd dat het land zijn territoriale wateren beter wil kunnen verdedigen. Daarom zet het extra in op mobiele artilleriesystemen. Het land doet een aanbesteding voor de aankoop van maximaal 20 van die systemen. Finland kiest daarbij bewust voor systemen die compatibel zijn met andere NAVO-wapens, zodat de verschillende systemen beter op elkaar zijn afgestemd.
De Finnen zijn lang niet de enigen die hun kust beter willen beschermen. Ook Zweden heeft recent aangekondigd dat het extra luchtafweergeschut wil aankopen. De systemen zouden op Zweedse Combat Boat 90-schepen geplaatst worden om drones en helikopters van tegenstanders neer te halen.
Ondertussen stoomt het land zich ook klaar om beter te kunnen samenwerken met de andere NAVO-partnerlanden, al is dat een huzarenstuk. "Een alliantie aangaan is natuurlijk een grote verandering", geeft de Zweedse minister van Defensie Pål Jonson toe. "Zowel beleidsmatig als mentaal is het een grote verandering. We moeten er rekening mee houden dat we Zweden in de toekomst niet alleen van binnenuit, maar ook vanop afstand zullen verdedigen. Dat zullen we doen als een solidaire bondgenoot."
Zweden en de Verenigde Staten finaliseren ook een overeenkomst om Amerikaanse troepen op Zweeds grondgebied te stationeren. Zweden wil ook zijn defensie-uitgaven verdubbelen en samen met de NAVO-partners een nieuwe strategie uittekenen die beter aansluit bij de noden van alle 32 leden. "Die initiatieven zijn een gevolg van de illegale grootschalige invasie van Oekraïne door Rusland", zegt Jonson.
Ook tussen Zweden en Denemarken is een militaire samenwerking in de maak. De landen willen samen militaire voertuigen aankopen, nu ze hun huidige vloot richting Oekraïne gestuurd hebben en de voorraden opnieuw aangevuld moeten worden. Volgens de Deense minister van Defensie is dit slechts het begin, en komt er een verregaande samenwerking tussen de landen om de veiligheid in de Baltische regio te garanderen.
Strategisch belang
Sinds het NAVO-lidmaatschap van Zweden en Finland, lijkt de militaire samenwerking in de Baltische regio in een stroomversnelling te zijn terechtgekomen. De landen willen "het NAVO-meer", zoals de Baltische Zee soms ook wordt genoemd, koste wat het kost beschermen. Zeker nu Rusland ook steeds vaker een agressievere houding aanneemt in het gebied.
Zo publiceerde het Russische ministerie van Defensie een voorstel op de overheidswebsite om de zeegrens in de Baltische Zee te hertekenen en de territoriale wateren van Rusland uit te breiden.
Finland en Litouwen waren niet te spreken over dat plan. Volgens die landen was de uitbreiding van de zeegrens "een poging om de buurlanden te intimideren". De plannen werden later dan wel weer offline gehaald, maar het kwaad was al geschied.
En dan is er nog Gotland, het Zweedse eiland in het midden van de Baltische Zee. Strategisch is het eiland van enorm belang. Dat merk je als je een blik werpt op een kaart van Noord-Europa. Het eiland ligt voor de kust van Zweden, midden in de Baltische Zee, op iets meer dan 100 kilometer van de hoofdstad Stockholm.
Het ligt ook dicht bij de Baltische staten Estland, Letland en Litouwen en - niet onbelangrijk - bij de Russische exclave Kaliningrad, in het uiterste westen, ingeklemd tussen Polen en Litouwen.
Door de strategische ligging van Gotland kan het eiland een belangrijke rol spelen bij een mogelijk militair conflict met Rusland. Denk maar aan de oorlogsschepen die tussen Sint-Petersburg en de Noordzee moeten varen en dicht bij het eiland moeten passeren. Antischeepsraketten met een bereik van ongeveer 300 kilometer kunnen van op Gotland die schepen treffen, net als andere belangrijke doelen op de Baltische Zee.
Volgens de topman van het Zweedse leger Micael Bydén heeft Poetin zijn zinnen gezet op het eiland. "Ik ben er zeker van dat hij beide ogen op Gotland heeft gericht. Het doel van Poetin is om controle te krijgen over de Baltische Zee", zei hij.
"Als Rusland de controle overneemt en de Baltische Zee afsluit, zou dat een enorme impact hebben op ons leven, in Zweden en alle andere landen die aan de Baltische Zee grenzen. Dat kunnen we niet toestaan", zei Bydén.
