De eerste uitzending van Terzake in het kader van KIES24 bood gisteren meteen een pittig debat tussen N-VA-kopstuk Theo Francken en PVDA-voorzitter Raoul Hedebouw, over de rol van Defensie, over de financiering van dat departement en over het thema van de 'internationale veiligheid'. Een politiek debat dat door het gebruik van een klokje, dat de spreektijd van de sprekers in beeld brengt, aan spankracht won.
1. Defensie ook een verkiezingsthema?
Defensie ging eindelijk nog eens een belangrijk thema worden, dat was duidelijk. Voor het eerst in jaren. Gedaan met de pothelm die wat scheef op het hoofd stond van de minister van Defensie André Flahaut, toen die met een tank mocht meerijden. Gedaan met nieuwjaarswensen van de huidige minister van Defensie Ludivinne De Donder (PS) met een nagespeelde reddingsactie op zee. Nu ging het bittere ernst worden, want de uitdagingen zijn groot. En een reportage gisteren in Terzake liet niets aan de verbeelding over. België heeft eigenlijk geen defensie die naam waardig.
De conclusie is dat er opnieuw moet geïnvesteerd worden in het leger. En dus ging het debat over moderne infrastructuur, een strategische munitievoorraad en bijkomend materieel zoals extra F-35’s, een fregat en luchtafweersystemen.
De Vlaamse politieke partijen vinden bijna allemaal dat Defensie weer moet groeien naar 40.000 beroepsmilitairen en over de maatregelen die nodig zijn om haar personeel beter te waarderen en langer aan boord te houden.
Bijna alle partijen zijn ervan overtuigd dat de NAVO, en het Belgische lidmaatschap ervan, de hoeksteen vormt van ons veiligheidsbeleid. Dat blijkt uit hun verkiezingsprogramma's. En met Theo Francken heeft de N-VA misschien wel de luidste verdediger van dit standpunt: "We tonen ons een betrouwbare NAVO-bondgenoot en stippelen een versneld groeitraject uit naar minimaal 2 procent van het bbp tegen uiterlijk 2029".
2. Wie gaat dat betalen?
Maar wie gaat dat betalen? En hoe gaan we dat betalen? Want dat gaat om vijf miljard euro dat moet gevonden worden op het moment dat het begrotingstekort erg hoog is. Voor Theo Francken is het duidelijk: de groeinorm in de sociale zekerheid moet aangepakt worden, en het systeem moet efficiënter. Dat levert geld op. En de factuur voor de opvang van migranten en vluchtelingen, die nu meer dan één miljard is, die moet naar beneden. De andere partijen zijn wat vager over die plannen.
Eigenlijk moeten we vaststellen dat de kiezer daar voorlopig niet wakker van ligt. In De Stemming 2024, het kiezersonderzoek van VRT NWS en De Standaard, vinden we Defensie als potentieel electoraal thema dan ook pas op de 18e plaats, met een schamele score van 2%. Maar het politieke debat scherpt aan wanneer plotseling het thema 'internationale veiligheid' wordt aangesneden. Uit De Stemming 2024 blijkt ook dat 'internationale veiligheid' het 5e electorale thema is, dat 15 procent scoort.
Voor de meeste partijen is de NAVO de hoeksteen van ons internationaal veiligheidbeleid. De enige partij die eigenzinnig een andere koers wil varen is de PVDA. De PVDA verzet zich tegen extra investeringen in Defensie en de partij wil dat ons land op termijn uit de NAVO stapt.
"In de strijd voor vrede is een offensieve alliantie als de NAVO geen deel van de oplossing, maar deel van het probleem", lezen we in hun programma. In de Stemtest vinden we de argumentatie terug: “De NAVO sleurt ons mee in militaire escalatie. Wij willen geleidelijk overstappen naar een ander, Europees systeem van collectieve veiligheid." Het is een positie die Theo Francken in het debat van Terzake doet zeggen dat de PVDA "gevaarlijk naïef" is.
3. Het conflict dat zijn schaduw werpt
En wanneer het andere conflict in Gaza, dat door het Israëlische leger wordt aangevallen, aan bod komt in Terzake wordt het debat zelfs bits. Francken verwijt Hedebouw dat de PVDA geen sancties wil voor Poetin, wat Hedebouw ontkent trouwens. Hedebouw werpt Francken dan weer voor de voeten dat de N-VA geen sancties wil aanvaarden voor Israël, en dat de N-VA niet wil weten van een erkenning van Palestina. Francken zegt dat zo'n erkenning leidt tot een nieuwe Talibanstaat onder leiding van Hamas, die de sharia zal invoeren, aan de grens met Israël. En zo gaat het debat nog een tijdje over en weer.
Deze verkiezingscampagne leeft in de schaduw van de oorlog. Misschien niet meteen het conflict in Oekraïne dat eindeloos lijkt te duren, maar wel het conflict in Gaza dat veel scherper oogt, en waarvan de breuklijn bijvoorbeeld ook midden in de federale regering loopt.
Zo willen groenen en socialisten, en ook de CD&V, dat Palestina wordt erkend, wat de liberalen op dit moment verhinderen. Zo verbiedt de Waalse regering alle vormen van wapendoorvoer naar Israël. Zo bezetten op dit moment studenten gebouwen in verschillende universiteiten om te bekomen dat die universiteiten hun banden met Israëlische instellingen zouden verbreken.
Zo zouden kiezers in Limburg, in Brussel of in andere steden zich wel eens kunnen laten leiden door de standpunten van de Belgische politieke partijen in dat conflict om een stem uit te brengen op 9 juni.
Over 12 dagen zijn er verkiezingen. In de schaduw van een oorlog.
