Tot zondagavond kunnen Russen stemmen voor de presidentsverkiezingen. Er bestaat geen twijfel over dat president Poetin een vijfde ambtstermijn op zijn naam zal schrijven. De verkiezingsmachine van het regime is tot in de puntjes voorbereid om Poetin na een rimpelloze verkiezing opnieuw te kronen tot koning van het Kremlin.
Vladimir Poetin staat klaar om zichzelf op te volgen bij 'pseudo-presidentsverkiezingen' in Rusland
Paulien Lambert
Gepubliceerd:
Bijgewerkt:
Sinds eind februari kan er al gestemd worden in heel afgelegen gebieden van Rusland en in de door Rusland bezette gebieden van Oekraïne. Vrijdagavond onze tijd zijn de kiesbureaus opengegaan in Kamtsjatka, in het Verre Oosten van Rusland. De stembusgang duurt tot en met zondag, dan sluiten de laatste lokalen om 19 uur onze tijd in Kaliningrad, het meest westelijke punt van Rusland.
Een verkiezing die plaatsvindt over 11 tijdzones in het grootste land ter wereld, zou spannend moeten zijn, maar die is het in Rusland allerminst. Vladimir Poetin, nu 71 jaar, is al sinds 2000 president (met een intermezzo als premier van 2008 tot 2012), en zal dat na deze verkiezingen ook blijven.
Politieke oppositie is er niet: al Poetins tegenstanders zijn dood, zitten in de cel of zijn naar het buitenland gevlucht. De repressie is enorm: het middenveld is onder Poetin gedecimeerd, talloze ngo's hebben de stempel van 'buitenlandse agent' gekregen, waardoor hun werking compleet is beknot. Elke vorm van kritiek op de oorlog in Oekraïne - in Rusland nog altijd de 'speciale militaire operatie' - is strafbaar, protesteren is vrijwel onmogelijk geworden.
Tegenstanders
Toch creëert het Kremlin een zweem van democratie: op het stembiljet staat namelijk niet alleen Poetins naam. Er zijn drie 'uitdagers', die zorgvuldig zijn uitgekozen.
Nikolaj Charitonov van de Communistische Partij is 75 en zit al sinds 1993 in de Doema, het Russsische parlement. Hij nam eerder al eens deel aan de presidentsverkiezingen in 2004, en behaalde toen zo'n 14 procent van de stemmen.
Daarnaast is er Leonid Sloetski van de nationalistische partij LDPR. Hij is ook parlementslid, en voorzitter van de commissie Buitenlandse Zaken in de Doema. Hij werd door verschillende vrouwelijke journalisten die werken in het parlement beschuldigd van seksueel grensoverschrijdend gedrag. Hij ontkende dat, maar excuseerde zich toch daarna.
Tot slot is er Vladislav Davankov, 40 jaar en ondervoorzitter van de partij Nieuwe Mensen, die een centrumrechts etiket heeft, en vooral jonge, liberale kiezers moet aantrekken. Davankov is een bijzonder ijverig parlementslid: sinds hij lid is geworden in 2021 heeft hij bijna 100 wetsvoorstellen geschreven of meegeschreven, waaronder die om het gebruik van dieren in circussen te verbieden. Daarnaast is hij ook de auteur van de wet die geslachtsverandering bij transpersonen verbiedt.
Geen van deze kandidaten vormen een reële bedreiging voor Poetin, of geven überhaupt kritiek op zijn beleid. Sloetski zei zelf tijdens de campagne dat "een stem voor hem of zijn partij geen stem tegen Poetin is". De zogenoemde tegenkandidaten worden opgevoerd om echte oppositie te versnipperen. Sinds 2006 is trouwens ook de optie om tegen alle kandidaten te stemmen van het stembiljet gehaald, om oppositiestemmen te vermijden.
Kandidaten die niet mochten deelnemen
Twee kandidaten die wél kritisch zijn voor Poetin mogen niet deelnemen aan de verkiezingen: Jekatarina Doentsova en Boris Nadjezjdin. Beide werden ze door de kiescommissie uitgesloten, omdat er problemen waren met hun registratie.
Ondanks het angstklimaat en de politieke apathie die Russen vaak verweten wordt, kreeg de campagne van Nadjezjdin op een bepaald moment toch wat tractie. Beelden van duizenden mensen die in de bittere kou stonden aan te schuiven om hun handtekening te zetten onder de kandidatuur van Nadjezjdin, gingen de wereld rond. Genoeg voor het Kremlin om de stekker eruit te trekken.
Een teken van symbolische oppositie komt er misschien wel op het middaguur op zondag. Aleksej Navalny, die ongeveer een maand geleden stierf in een strafkolonie in Siberië waar hij vastzat, had voor zijn dood opgeroepen om om 12 uur 's middags massaal naar de stembureaus te komen, als teken van protest tegen Poetin. Zijn weduwe Joelja Navalnaja heeft die oproep herhaald.
Resultaten
In principe geldt er in Rusland een verkiezingssysteem met twee rondes. Als geen van de kandidaten in de eerste ronde meer dan 50 procent van de stemmen haalt, komt er een tweede ronde. Maar dat zal waarschijnlijk niet nodig zijn: de woordvoerder van het Kremlin, Dmitri Peskov, heeft al voorspeld dat Poetin waarschijnlijk meer dan 90 procent van de stemmen zal halen in de eerste ronde.
Of dat cijfer ook echt een weerspiegeling is van de werkelijkheid, valt ook in twijfel te trekken: bij vorige verkiezingen in Rusland was fraude wijdverspreid. Een van de belangrijkste onafhankelijke organisaties die waarnemers naar de stembureaus stuurt, is ook bestempeld als buitenlandse agent, en het hoofd van de organisatie zit in de gevangenis. Enkel media met een speciale licentie mogen verslag uitbrengen over de verkiezingen.
In de door Rusland bezette regio's hebben inwoners ook getuigd over verkiezingsmedewerkers die met stembiljetten aan de deur kwamen. Vergezeld van een militair met een machinegeweer.
De resultaten van deze verkiezing zijn dus eigenlijk al bekend. Of die nu eerlijk verlopen of niet - voor Poetin zijn ze toch enkel belangrijk om te tonen aan de buitenwereld dat hij nog altijd de steun geniet van de meerderheid van de Russen. Peskov verwoordde het een paar maanden geleden zelf als volgt: "Onze presidentsverkiezingen zijn niet echt democratie, maar dure bureaucratie ."
