Vladimir Poetin blijft enorm populair in Rusland, ook na 2 jaar oorlog: "Hij scoort 80 procent in de peilingen"

Exact twee jaar geleden viel Rusland buurland Oekraïne binnen. Sindsdien is het opnieuw oorlog in Europa. Na twee jaar geweld, vernieling en menselijk leed is het zeer de vraag hoe en wanneer dit conflict zal eindigen. Al even moeilijk is het om in te schatten hoe groot de steun van de Russische bevolking voor de oorlog écht is.

"We hebben geen toegang tot hun keukentafel, we moeten het doen met de publieke peilingen die er zijn. Algemeen hebben we er dus wel een zicht op, maar we moeten die cijfers nuanceren", zegt Joris Van Bladel. Hij is expert Russische militaire en strategische cultuur aan het Egmontinstituut in Brussel. Hij bestudeert Rusland al 30 jaar.

"Volgens de peilingen staat 75 procent van de Russen achter president Vladimir Poetin in deze oorlog. Maar we moeten dat wel meer in detail bekijken. Je hebt 15 tot 20 procent die fanatiek voor Poetin is en hem onvoorwaardelijk steunt. Je hebt dan nog eens 15 tot 20 procent die tegen Poetin is en de oppositie voorstelt."

"Maar dan heb je de grootste groep van 60 tot 70 procent. Die zegt dat ze Poetin steunt in zijn oorlog, maar wel voorwaardelijk. Vraag je hen bijvoorbeeld of er morgen vredesgesprekken moeten starten, dan zeggen ze ja. Vraag je hen of ze de oorlog steunen, zeggen ze ook ja."  

In twee jaar oorlog zijn ook aan Russische zijde veel slachtoffers gevallen, voornamelijk militairen. Mensen zijn vaders, zonen, broers kwijt, en toch blijft de steun voor de oorlog groot. Hoe kan dat? "Dat is iets wat wij vanuit het Westen toch moeten begrijpen. Veel meer dan bij ons is er in Rusland een tolerantie voor iets als dit. Zelfs in vredestijd vallen er bij dienstplichtigen heel wat doden. Het verdriet is er niet minder om, daar gaat het ook niet over, maar wel om de relatie tussen het individu en de staat."

"We mogen niet vergeten dat het militaire apparaat in Rusland na de president het instituut met de grootste status is. Het leger heeft echt een enorme status binnen die samenleving. Tussen status en dienen is er nog wel een verschil, 70 procent wil niet in het leger ook al vinden ze het leger fantastisch."

Er zijn voor en bij de start van oorlog veel Russen gevlucht omdat ze niet in het leger wilden, "maar er zijn er ook heel veel gebleven", nuanceert Van Bladel. "Dat is nu precies de bevolking waar je naar moet kijken, om te begrijpen waarom de stabiliteit in die samenleving toch blijft."

Achter de façade ziet Van Bladel wel een aantal zaken. "In januari en februari zag je een stijging van het aantal mensen dat psychologische steun vroeg. Het alcoholisme stijgt. Dat zijn wel wat dingen. De vraag is: vanaf wanneer zijn dat soort dingen indicaties dat er iets in de samenleving aan het veranderen is? Dat er een kantelpunt zit aan te komen? Dat kantelpunt zie ik nog niet."

Volgens Van Bladel ziet het merendeel van de Russen de oorlog niet zozeer als een oorlog tegen Oekraïne, maar als een oorlog tegen het Westen. "Alles wordt in het werk gesteld om het conflict op te voeren als een strijd tegen het Westen, vooral dan de NAVO, de VS. Men ziet dat in alles, zelfs de dood van opposant Aleksej Navalny wordt daaraan toegeschreven."

Over enkele weken zijn er presidentsverkiezingen in Rusland, propaganda is er in overvloed. "In verband met Navalny zegt men: 'kijk, we zitten in een presidentiële campagne, het Westen heeft er baat bij om de politiek hier te destabiliseren'", zegt Van Bladel.

Het lijdt geen enkele twijfel dat Poetin binnenkort verkozen wordt voor een vijfde ambtstermijn. Volgens Van Bladel heeft Poetin zijn drie tegenkandidaten zonder twijfel strategisch geselecteerd. "Er zijn in totaal vier kandidaten, en hij kan zich daartussen als vredestichter zetten, hoe tegenstrijdig dat ook klinkt. Hij kan zich het meest genuanceerd opstellen, zeggen: 'ik ben voor vrede, maar Oekraïne wil niet'.

Op die manier blijft Poetin ontzettend populair, zegt Van Bladel. "In de populariteitspeilingen haalt hij 80 procent". Er valt met andere woorden weinig tegen te beginnen.