Nu een nieuwe vulkanische uitbarsting voor het eerst enkele huizen in Grindavik heeft verwoest, overweegt de regering van IJsland om het hele dorp gewoon op te kopen. Geschatte totale kostprijs: tussen 500 miljoen en 1 miljard euro. Hans Vera, een Vlaming die in Grindavik woont, ziet het met lede ogen aan. "Ik vind het verschrikkelijk om hierover te moeten nadenken."
Koopt overheid in IJsland dorp op dat door vulkaan is bedreigd? "Goedkoper dan telkens rampenfonds aan te spreken"
Stefan Grommen
Gepubliceerd:
"Slecht", antwoordt Hans Vera zonder omwegen als we vragen hoe de toestand in en rond Grindavik is, het IJslandse dorp dat wordt bedreigd door een langgerekt vulkanisch systeem. Vera woont in het oosten van het dorp, maar moest zijn huis, samen met de andere inwoners, verlaten toen het Svartsengisysteem plots actief werd.
Vorig weekend nog vernielde de lava van een uitbarsting pal naast het dorp enkele huizen. Nu die activiteit weer wat is afgenomen, tonen indrukwekkende beelden hoe een gitzwarte massa een stukje van het dorp heeft opgeslokt.
Alsof dat nog niet genoeg was, is het in Grindavik stevig beginnen te vriezen en sneeuwen. "Sinds zondag zijn ze met man en macht aan het proberen om de elektriciteit te doen werken in het dorp, zodat we de huizen kunnen verwarmen", legt Vera uit. "Het is hier -12: zonder verwarming daalt de temperatuur binnenshuis na 30 à 40 uur tot onder het vriespunt, met alle vorstschade tot gevolg."
Aanvankelijk leek dat gelukt te zijn, maar nieuwe verzakkingen hebben er vanochtend voor gezorgd dat op sommige plaatsen de stroom weer is uitgevallen. "En om die leidingen te kunnen repareren, moeten ze natuurlijk eerst sneeuw ruimen."
Dorp opkopen
Dat zijn de zorgen op korte termijn voor Vera en zijn familie. Intussen is in IJsland ook de discussie van start gegaan over de toekomst van het dorp zelf. "Deze week is een grote vergadering geweest met de inwoners van het dorp, de autoriteiten en experten. Dat was heel emotioneel."
Geologen legden er uit dat bij de recente uitbarstingen nog maar 10 procent van het magma aan de oppervlakte is gekomen dat bij eerdere uitbarstingen naar boven werd gespuwd. "Dat betekent dat het dorp mogelijk voor maanden, misschien zelfs jaren niet meer bewoonbaar is."
En dus is de IJslandse regering heel concreet aan het berekenen wat het zou kosten om het hele dorp op te kopen. Alleen al de 1.200 huizen zouden 490 miljoen euro kosten, rekenen IJslandse media uit . Tel je er ook de handelspanden en andere gebouwen en gronden bij, dan kom je uit op ruim 700 miljoen euro.
"Dat is een grote som, maar naar mijn mening kan de IJslandse economie dit aan", stelt minister van Cultuur en Handel Lilja Alfreðsdóttir aan bij de openbare omroep RÚV . Volgens haar is de overheid volop aan het zoeken naar fondsen en steun van financiële instellingen om het uitkoopproject mogelijk te maken.
Opnieuw beginnen
Ook Hans Vera verwacht dat dat de uitkomst zal zijn. "Het is voor de IJslandse overheid duurder om bij elk incident het rampenfonds aan te spreken dan om het hele dorp op te kopen. Bovendien betaalt de overheid momenteel ook 75 procent van de huur van de huizen, appartementen en hotels waar de inwoners van Grindavik nu verblijven. Dat is een enorme kost."
Met het geld dat we daar nu voor gaan krijgen, zullen we nergens in IJsland nog iets gelijkaardigs vinden
Hans Vera, een Vlaming die een huis heeft in het bedreigde dorp Grindavik
De IJslandse regering overweegt wel een formule uit te werken waarbij inwoners ook als eerste de kans krijgen om hun woning binnen een aantal jaar terug te kopen, eens de vulkanische activiteit weer wat is gaan liggen.
Vera weet niet goed wat hij van het hele plan moet vinden. Het doet hem vooral pijn om erover na te denken. "Wellicht is het beter om het huis te verkopen als ze het aanbieden. Maar ons huis in Grindavik is groot, ligt vlak bij de oceaan, met bergen in de achtergrond, er is geen verkeer en er zijn nauwelijks buren. Met het geld dat we daar nu voor gaan krijgen, zullen we nergens in IJsland nog iets gelijkaardigs vinden."
Hij hoopt vooral dat hij, eenmaal het zover is, op z'n minst enkele maanden tijd krijgt om te beslissen. "Maar ik vind dat verschrikkelijk. Ik ben 56. De grootste werken aan het huis waren rond. We wilden het rustiger aan gaan doen. Ik heb echt geen zin meer om opnieuw te beginnen."
