Vlaming in IJsland kan mogelijk nooit meer naar huis in Grindavik: "Nog tientallen jaren vulkanische activiteit"

We keren even terug naar 10 november 2023. Het vulkanisch Svartsengi-systeem, een vulkaan op het zuidwestelijke schiereiland Reykjanes, baart experts steeds meer zorgen. Vulkaanuitbarstingen in de IJslandse regio zijn op zich niet heel uitzonderlijk, maar wat er nu dreigt te gebeuren, is van een heel andere orde.

Uit voorzorg worden mensen die in de regio wonen geëvacueerd. Zo ook Hans Vera, een Vlaming die in Grindavik woont. Op enkele uren tijd is er namelijk een ondergrondse magmatunnel ontstaan van 14 kilometer lang onder het vissersdorp. De hoeveelheid magma die dreigt naar boven te komen, is ongezien. 

Op 18 december om 22.17 plaatselijke tijd gebeurt exact wat de experts gevreesd hadden. Op het vulkanische systeem Svartsengi begint een grote uitbarsting. Uit een kloof van maar liefst vier kilometer lang wordt lava meer dan honderd meter hoog de lucht in gespuwd. De lucht kleurt oranje en rood. 

Grindavik blijft gelukkig gespaard van de uitbarsting, maar het blijft bang afwachten want dit soort uitbarstingen kan weken en zelfs maanden duren. De inwoners mogen niet naar huis. 

"Momenteel verblijf ik nabij (de IJslandse hoofdstad, red.) Reykjavik, op zo'n 45 km van Grindavik. Ik ben hier al sinds 10 november, toen we de eerste keer moesten evacueren", vertelt Hans Vera vandaag in "De ochtend" op Radio 1.

Hij is al verschillende keren naar huis geweest, maar thuis slapen mag niet omdat de situatie te gevaarlijk blijft. "Er werd steeds gezegd dat er elk moment een nieuwe uitbarsting kan komen en dat is gisteren dus gebeurd."

Via de reguliere en de sociale media volgt hij al het nieuws over de nieuwe uitbarsting op de voet. "We zagen gisteren op livebeelden hoe drie huizen in ons dorp brand vatten door een kleine bijkomende eruptie." 

Ondertussen is die kleine uitbarsting in kracht afgenomen en ook de dam die de rest van de lava moet weghouden van het dorp doet voorlopig zijn werk. "Ten noorden ligt een dam die de lava richting het zuidwesten voorbij het dorp leidt. Momenteel komt die dus niet onze richting uit", aldus Vera die in het oostelijke deel van Grindavik woont. Zijn huis blijft voorlopig dus gespaard, maar het blijft - opnieuw - bang afwachten.

"We leven niet meer van dag tot dag, maar van minuut tot minuut", aldus Vera die beseft dat hij mogelijk nooit meer naar huis zal kunnen. "Dat is een realiteit waar we rekening mee moeten houden. Ik ben blij dat ik geen lid ben van de regering die daarover moet beslissen. De meeste specialisten zeggen dat dit de eerste jaren zijn van een periode van tientallen jaren waarbij (vulkanische, red.) activiteit in deze buurt frequent zal zijn."

De vraag of hij überhaupt nog terug naar huis wíl met dergelijke vooruitzichten is voorlopig niet aan de orde. Zelfs als de vulkanische activiteit zou afnemen, is Grindavik op dit moment geen leefbare plaats meer. Er is geen elektriciteit of water en de vraag rijst of de IJslandse overheid opnieuw bereid zal zijn om snel noodsteun te voorzien.