De Chinese bevolking is voor het tweede jaar op rij gedaald. Er leven nu ongeveer 1,41 miljard mensen in de Volksrepubliek, 2 miljoen minder dan een jaar eerder, zo blijkt uit cijfers van het Chinese statistiekbureau. Er waren meer overlijdens, maar ook - en vooral - minder geboortes.
Chinese bevolking voor tweede jaar op rij gedaald (en dat komt niet enkel door meer overlijdens)
Zico Saerens
Gepubliceerd:
Vorig jaar zakte het bevolkingscijfer al een eerste keer, nadat het eerder zestig jaar lang was gestegen. Toen ging het om een daling van 850.000 mensen op de totale bevolking, een veel kleinere krimp dan die van dit jaar.
Meer overlijdens
De daling van dit jaar heeft twee oorzaken. Enerzijds waren er het afgelopen jaar meer overlijdens: 11,1 miljoen, 690.000 meer dan een jaar eerder.
Volgens experts heeft dat alles - of toch veel - te maken met het coronavirus. China voerde lange tijd een "zero-covidbeleid": strenge maatregelen om zoveel mogelijk besmettingen te voorkomen. Pas eind 2022 werden die maatregelen opgeheven, wat tot veel besmettingen - en wellicht dus ook overlijdens - leidde begin 2023.
Hoeveel van die 11,1 miljoen overlijdens er komen door COVID-19 is moeilijk te zeggen. China zelf zegt dat er tussen december 2022 en februari 2023 zowat 80.000 doden zijn gevallen door het plotse einde van alle maatregelen. Experten denken dat cijfer behoorlijk onderschat is en schatten dat het eerder om 1,4 of 1,9 miljoen doden gaat.
Minder geboortes
Maar naast het hogere aantal overlijdens was er afgelopen jaar nog iets anders: (veel) minder geboortes. Een daling die al veel langer aan de gang is. In 2023 werden er ongeveer 9 miljoen baby's geboren, 540.000 minder dan een jaar eerder, maar bijna de helft in vergelijking met 2016.
China voerde lange tijd een eenkindpolitiek - elk koppel mocht maar één kind op de wereld zetten - om de overbevolking tegen te gaan. In 2016 werd die regel voor het eerst versoepeld naar twee kinderen, sinds 2021 mogen koppels drie kinderen krijgen.
Maar koppels aarzelen. Mensen kiezen ervoor om later - of niet - te trouwen en kiezen er soms voor om géén kinderen te krijgen. Zij die dat wel doen, hebben vaak maar één kind. Dat komt vooral door de economische toestand van het land: kinderopvang en onderwijs is veel duurder geworden.
Daarnaast is het leven sowieso veel duurder geworden, bereikte de jeugdwerkloosheid recordhoogten en daalden de lonen van veel bedienden. De onzekerheid op de arbeidsmarkt leidt ertoe dat vrouwen minder snel hun carrière onderbreken om kinderen te krijgen.
De nieuwe bevolkingsgegevens baren de Chinezen, als tweede economie ter wereld, zorgen. De vrees bestaat dat de groeivooruitzichten afnemen, omdat er minder consumenten en werknemers zijn. Daarnaast zijn er de stijgende kosten van de vergrijzing: de ouderenzorg en pensioenuitkeringen vergroten de financiële druk op de lokale overheden.
Wat brengt dit jaar?
De verwachting is dat het bevolkingscijfer komend jaar minder zal dalen, omdat het opheffen van de coronamaatregelen minder effect op het aantal overlijdens zal hebben. Daarnaast is 2024 in China het jaar van de Draak, wat als een "goed jaar" wordt beschouwd. Sommige Chinezen proberen in zo'n jaar een kind op de wereld te zetten, omdat dat kind dan alle goede eigenschappen van dat jaar zal hebben.
China was lange tijd het land met de meeste inwoners ter wereld. Volgens schattingen van de Verenigde Naties zakte het land afgelopen jaar naar een tweede plek, achter India. Experts van de VN verwachten dat de Chinese bevolking op lange termijn nog veel meer zal krimpen.
De jaarlijkse bevolkingscijfers zijn schattingen op basis van steekproeven. Hongkong en Macau worden niet meegeteld. Om de tien jaar houdt China een volledige volkstelling.