Massaal warmtepompen installeren en alleen nog elektrische auto's kopen: wat zou Vlaanderen moeten doen om aan het klimaatarrest te voldoen?

Vorige week viel een verrassend arrest in het proces dat Klimaatzaak vzw had aangespannen. De rechter verplichtte de Belgische staat, het Vlaams Gewest en het Brussels Hoofdstedelijk Gewest om de uitstoot van broeikasgassen tegen 2030 met 55 procent af te bouwen tegenover 1990. Dat is nog meer dan wat Europa van België en van Vlaanderen vraagt. 

De uitspraak geldt voor de drie overheden samen. Zij kunnen onderling dus nog eigen accenten leggen, en kunnen ook binnen hun bevoegdheden eigen accenten leggen.

Het VEKA heeft op vraag van Vlaams minister van Omgeving Zuhal Demir (N-VA) in kaart gebracht wat zo'n uitstootvermindering concreet zou betekenen voor de verschillende sectoren. Ze gingen daarbij uit van een identieke inspanning in elke sector. 

Demir heeft overigens al laten weten dat ze het arrest gaat aanvechten, net omdat de impact volgens haar te groot zou zijn. Premier Alexander De Croo liet namens de federale overheid weten dat hij dat niet van plan is. Voor hem draait het niet om bepaalde cijfers, maar wel om de vooruitgang die België probeert te boeken en de inspanningen die de overheid doet voor het klimaat. 

Een van de pijnpunten in Vlaanderen is de uitstoot door de verwarming van gebouwen. Volgens het VEKA moet Vlaanderen meer dan een tandje bijsteken om de rechter in zijn klimaatarrest te volgen. Er is een inspanning van nog eens 30 procent nodig bovenop wat nu voorzien is. 

Tegen 2030 zouden er 1 miljoen warmtepompen moeten bijkomen in onze woningen. Voor niet-residentiële gebouwen gaat het om 70.000 extra warmtepompen. Er zou in de praktijk ook een totaalverbod komen op de installatie van gas- en stookolieketels vanaf volgend jaar. Sowieso was er vanaf 2025 al een verbod voorzien op gasaansluitingen bij nieuwbouw. 

Voor de transportsector moet de verwachte uitstoot met 45 procent worden verminderd, berekende het VEKA. Ook dat heeft grote gevolgen.

De inspanning zou neerkomen op een totaalverbod op de verkoop van auto's met fossiele brandstoffen vanaf volgend jaar. Zo'n verbod zou overigens door de federale regering moeten worden ingevoerd. 

Ook de Vlaamse industrie, met een belangrijke chemische cluster in de Antwerpse haven, zou veel meer moeten doen om aan de -55 procent te komen. Veel is momenteel geregeld onder de paraplu van de Europese koolstofmarkt ETS, waarbij bedrijven bij een teveel aan uitstoot extra betalen. Maar de rechter past de -55 procent overal toe, ETS of niet.  

Ook voor de industrie zouden de gevolgen groot zijn, becijferde het VEKA. Het goede nieuws is wel dat de bedrijven al volop aan een omslag naar minder uitstoot bezig zijn.

Zowat de helft van de benodigde inspanning zou via zulke nieuwe projecten al kunnen worden gerealiseerd. Het gaat dan onder meer om staalbedrijf Arcelor Mittal in de Gentse haven, dat met grote investeringen in nieuwe technologie veel miljoenen tonnen CO2-uitstoot kan uitsparen.

De sector rekent ook op groene waterstof als propere energiebron, al is het onduidelijk wanneer dat zal gebeuren en hoeveel verschil dat precies kan maken.

Ook de chemiesector heeft al projecten lopen, via bijvoorbeeld BASF en Air Liquide die werken met het systeem carbon capture and storage (CCS), het meteen opvangen van broeikasgassen aan de schouw en het veilig opbergen ervan. Daarvoor loopt ook een steunproject van het Europese Innovatiefonds.  

Maar zelfs met die inspanningen blijft er nog een afbouw nodig, onderstreept het VEKA. Daarvoor zijn er nog 6 à 7 jaar over. Die afbouw zou er enkel kunnen komen door groene processen nog te versnellen of door industrie te sluiten.