Europees innovatiefonds investeert in CO2-opslag van BASF: "Tot 1,5 procent minder uitstoot in België"

BASF en Air Liquide, twee bedrijven uit de chemische industrie in de Antwerpse haven, gaan het broeikasgas CO2 afvangen ("carbon capture") en opslaan met financiële steun van de Europese Commissie. Vandaag ondertekenden de verschillende partijen een overeenkomst voor een subsidie van 356,9 miljoen euro om precies te zijn. Ook minister van Noordzee Vincent van Quickenborne (Open VLD) was aanwezig bij de ondertekening.

Het bedrag werd toegewezen door het Innovatiefonds van de Europese Commissie. Dat geld komt uit het Europese emissiehandelfonds (Emissions trading system’ of EU-ETS). "Met dat systeem forceer je bedrijven om te betalen voor wat ze uitstoten, wat hen aanmoedigt minder uit te stoten, want dan moeten ze minder betalen. Met het geld dat dan toch betaald wordt, steunen we innovatieve technologieën om de CO2-uitstoot verder naar beneden te halen", legt Stefaan De Rynck uit, hoofd van de vertegenwoordiging van de Europese commissie. "In totaal verwachten we de komende tien jaar op die manier ongeveer 38 miljard euro inkomsten, al hangt dat af van factoren zoals de koolstofdioxideprijs."

Die 38 miljard euro zal gespreid worden over innovatieve technologische projecten in heel Europa. Tot nu toe werden er al in zeven landen projecten geselecteerd voor zulke steun, waarvan dus één in onze Antwerpse haven. Het project werd in november opgestart, maar ontvangt nu het budget om de technologische ontwikkeling te bevorderen. 

Met het "Kairos@C-project" willen de bedrijven het eerste en grootste Europese systeem op poten zetten waarin CO2 afgevangen, over landsgrenzen vervoerd en permanent opgeslagen wordt. Want na de eerste stap, het afvangen of capteren, moet het CO2 vloeibaar gemaakt worden, om daarna in pijpleidingen tot bij een mogelijke opslagplaats te geraken. Die opslag zorgt ervoor dat het broeikasgas niet in onze atmosfeer belandt, waar het bijdraagt aan de klimaatverandering. Van alle broeikasgassen die de mens uitstoot, speelt CO2 of koolstofdioxide namelijk de grootste rol in de opwarming van de aarde.

Door het gas op grote schaal te capteren en op te slaan, zouden ze de uitstoot van bijna 14 megaton CO2 vermijden in de eerste tien jaar dat het systeem operationeel is, van 2025 tot 2035. Ter vergelijking: de Antwerpse haven stoot jaarlijk 7,4 megaton uit, en in 2020 was de totaaluitstoot in ons land 106,4 megaton (volgens deze gegevens van de Federale Overheid ). "Over die tien jaar zou dit dus ongeveer anderhalf procent van onze totaaluitstoot afhalen", zo zegt Frederik Pieters, woordvoerder van BASF. En dat is niet onlogisch, als je weet dat de chemische industrie een leeuwenaandeel heeft in onze totaaluitstoot (in 2019 nog goed voor 43 procent  ervan). Tussen 2025 en 2035 zal onze totale uitstoot natuurlijk wel lager liggen, als ons land de Europese doelstellingen volledig of gedeeltelijk haalt. 

Sommige bedrijven vangen al CO2 af om het zelf voor iets te gebruiken, maar het in grote hoeveelheden opslaan, is wel nieuw voor ons land. "Het is de eerste keer dat we CO2 capteren en het over de landsgrenzen heen transporten. Dat is omdat we plaatsen nodig hebben voor de CO2-opslag, lege gasvelden onder de Noordzee bijvoorbeeld, en dat hebben wij niet. Daarom dat dit het eerste internationale project is geworden, en ook het grootste in Europa", legt Pieters uit.

Dat bevestigt Metin Bulut, expert in CO2-captatie en -hergebruik bij de VITO (Vlaamse Instelling voor Technologisch Onderzoek). "Eigenlijk is het een natuurlijk gevolg van een aantal voordelen: we zitten in een regio waar veel havengebieden samenkomen, met dus aanwezige industrie, en veel offshore opslaggebieden in de Noordzee," legt Bulut uit. "Eigenlijk zitten de opslagmogelijkheden dicht in de buurt, maar niet in ons land, en daarom is dit een waardevol project". 

Ook De Rynck ziet een meerwaarde in de projectgrootte: "We spreken in de Europese Commissie al lang over "carbon capture", maar dit is eigenlijk de eerste keer in Europa dat mensen dat op zo'n grote schaal in realiteit omzetten".

Is dat wel veilig? Volgens Pieters wel. "CO2 wordt al jaren opgeslagen door gas- en oliebedrijven. Wanneer ze bijvoorbeeld gas winnen, zitten daar onzuiverheden in, waaronder CO2. Dat halen ze eruit, en vervolgens pompen ze het terug in het gasveld. Dat gasveld is in staat dat bij te houden, dat deed het immers altijd al met het gas".

Het Karios@C-project maakt deel uit van Antwerp@C, een groter initatief van de Antwerpse haven dat als doel heeft de uitstoot op termijn met de helft te verminderen.