Een meerderheid van de EU-lidstaten heeft zich uitgesproken voor een compromis over de natuurherstelwet. Ons land moest zich onthouden omdat de bevoegde ministers niet tot een gezamenlijk standpunt konden komen. Vlaanderen vraagt meer tijd voor een nieuwe impactstudie.
EU-lidstaten keuren natuurherstelwet goed, België onthoudt zich omdat Vlaanderen meer tijd vraagt
Vincent Merckx
Gepubliceerd:
Anderhalf jaar: zo lang gaat de natuurherstelwet al mee, van het prille eerste voorstel van de Europese Commissie tot vandaag. De natuurherstelwet wil de achteruitgang van de Europese natuur een halt toe roepen.
In die anderhalf jaar is de verordening een symbooldossier geworden dat landbouwers en natuurverenigingen lijnrecht tegenover elkaar zette, en conservatieve en progressieve politici. Maar na maanden van europolitiek drama staat de natuurherstelwet op een zucht van de eindmeet.
Vandaag schaarden de EU-lidstaten zich achter het compromis dat de lidstaten en het Parlement eerder deze maand onderhandelden. Daarin werden enkele belangrijke toegevingen gedaan die de natuurherstelwet iets verteerbaarder moesten maken voor (vooral) de landbouw.
Het voorstel haalde een gekwalificeerde meerderheid: minstens 55 procent van de lidstaten gingen akkoord, en die vertegenwoordigen samen minstens 65 procent van de Europese bevolking. Maar België onthield zich, net als Finland, Polen en Nederland. Zweden en Italië stemden tegen.
Ons land praatte dus niet mee.
"Mes op de keel"
Nochtans leek het er lang op dat België vandaag zijn steun zou uitspreken voor de natuurherstelwet. Vlaams minister van Omgeving Zuhal Demir (N-VA) was aanvankelijk een fel tegenstander van de natuurherstelwet, maar na enkele bijsturingen aan het oorspronkelijke voorstel toonde ze zich enthousiaster.
Gisteren zorgde Demir alsnog voor een verrassing aan de onderhandelingstafel waar het Belgische standpunt zou worden vastgelegd. Daar zaten de Waalse, Brusselse, Vlaamse en federale milieuministers samen. Demir stelde dat Vlaanderen zich niet voor of tegen de natuurherstelwet kan uitspreken. En als Vlaanderen er niet uit geraakt, kan ook geen Belgisch standpunt worden bepaald.
Kort nadien stuurde Demir een persbericht uit waarin ze stelde dat "Vlaanderen niet gelukkig is met het korte tijdsbestek vanuit de Europese Commissie".
Volgens Demir is de compromistekst van de natuurherstelwet "duidelijk opgeschoven richting het Vlaamse standpunt". Toch vraagt ze meer tijd om een nieuwe impactanalyse te maken van de tekst zoals die nu voorligt. Van het eerste voorstel van de Europese Commissie liet Vlaanderen ook al zo'n impactanalyse uitvoeren door het consultancybureau Deloitte.
"Pas afgelopen vrijdag werden de eerste teksten bezorgd en werd meteen de impactanalyse vanuit Vlaanderen opgestart", staat te lezen in het persbericht. "Intussen heeft de Europese Commissie er echter voor gekozen om de tijdsdruk te verhogen en verwacht ze nog deze week een antwoord van de lidstaten." Demir vindt dat de Commissie de lidstaten "het mes op de keel zet".
Waarom Demir zo nadrukkelijk de Commissie in het vizier neemt, is niet duidelijk. Het is Spanje dat als voorzitter van de Raad van de Europese Unie de agenda bepaalt. De voorbije maanden speelde Demir de debatten rond de natuurherstelwet en de Europese klimaatdoelstellingen in de media wel vaker op de persoon van voormalig Europees commissaris Frans Timmermans.
Nog volgens Demir vindt ze medestanders in de lidstaten Italië, Finland, Zweden, Kroatië en Oostenrijk. Die landen zouden, net zoals Vlaanderen, vinden dat het tempo te hoog ligt.
"Geloofwaardigheid op het spel"
Demirs démarche werd haar niet in dank afgenomen door de groene ministers aan de andere kant van de onderhandelingstafel. Federaal minister van Klimaat Zakia Khattabi (Ecolo) had het op X zelfs over "sabotage".
Een andere bron bij de onderhandelingen wijst erop dat de Vlaamse bezorgdheden over de natuurherstelwet in juni al uitgesproken zijn op de bijeenkomst van Europese milieuministers. Het gaat dan bijvoorbeeld om het verslechteringsprincipe, of dat de lat voor dichtbevolkte lidstaten minder hoog gelegd moet worden dan voor dunbevolkte. België moest zich toen onthouden bij de stemming doordat de Vlaamse regeringspartijen er intern niet uit raakten, maar kon die zorgen wel aankaarten. Het waren toen overigens Open VLD en CD&V die een Vlaams akkoord blokkeerden.
Die Vlaamse bezwaren met een Belgisch jasje zijn nadien meegenomen in de compromistekst die nu voorligt.
Binnen het groene front vreest men nu dat België in Europa een belabberd figuur slaat, aangezien het opnieuw niet tot een compromis kan komen over een standpunt in een belangrijk Europees milieudossier.
Dat nieuwe gezichtsverlies komt bijzonder ongelegen, iets meer dan een maand voor België voorzitter wordt van de Raad van de Europese Unie. "Onze geloofwaardigheid en die van de premier staan op het spel", klinkt het nog.
En de natuurherstelwet? Die moet nu nog eenmaal gestemd worden door het Europees Parlement. Schaart ook een meerderheid van de Europarlementariërs zich erachter, dan is de natuurherstelwet na anderhalf jaar een feit.
