Experts over stikstofakkoord: "Het is te vroeg om te zeggen of dit de boeren zekerheid geeft"

"Het is niet perfect, maar ik ben wel optimistisch. Ik zie het glas halfvol", zegt Hendrik Schoukens. De milieujurist (UGent) en schepen in Lennik (Groen) publiceerde dit jaar een boek over stikstofcrisis in Vlaanderen en Nederland.

De basiselementen uit het vorige akkoord blijven behouden, zegt hij: "De doelstellingen om stikstof te reduceren blijven op hetzelfde niveau en de regering kiest ervoor om het verschil tussen de landbouw en de industrie te behouden. Aan die fundamentele keuze is niets veranderd. Ik ben vooral benieuwd in wat er uiteindelijk in de wetteksten zal staan. Dat zullen we pas echt een oordeel kunnen vellen."

"Ik wil het feestje van de regering niet vergallen, maar ik neem een zeer afwachtende houding aan", zegt ook Aube Wirtgen, professor omgevingsrecht aan de VUB, in "De wereld vandaag" op Radio 1. "De fundamentele kritiek van de Raad van State was dat het vorige akkoord onduidelijk en niet onderbouwd was. De regering heeft deze voormiddag gezegd dat ze een aantal knopen heeft doorgehakt, maar om echt te zien of het goed onderbouwd is moeten we afwachten." 

Van echte versoepelingen voor de boeren wil Schoukens niet spreken. "Het is allemaal voorwaardelijk, dat is toch belangrijk. Boeren met een te hoge uitstoot krijgen misschien wel de mogelijkheid om alsnog een vergunning aan te vragen in tegenstelling tot het vorige akkoord, maar ze moeten wel aan de eisen blijven voldoen. Dat zal niet makkelijk zijn. Die boeren hebben weinig marge. Ze zullen zwaar moeten investeren of hun veestapel verkleinen."

Bovendien zal het voor de boeren niet eenvoudig zijn om een vergunning aan te vragen, denkt Wirtgen: "Dat vraagt een zogenoemde passende beoordeling, een uitgebreid milieuonderzoek. Bij chemiebedrijf INEOS telt dat onderzoek 800 pagina’s, uitgevoerd door gespecialiseerde bureaus. De regering zegt wel dat het voor boeren eenvoudiger en soepeler zal zijn, maar hoe precies dat weten we nog niet."

De regering maakt zich sterk dat dit het definitieve stikstofakkoord is. Het zorgt voor heldere regels die niet zomaar door rechters onderuit gehaald kunnen worden – het probleem met de huidige stikstofregeling – en biedt zo rechtszekerheid voor boeren. Daar is Wirtgen het voorlopig niet mee eens: "Het is te vroeg om te zeggen of dit rechtszekerheid biedt. Daarvoor moeten we de definitieve teksten zien."

Schoukens is zeker dat er opnieuw mensen naar de rechter zullen stappen: "Het staat in de sterren geschreven dat er nog procedures bij het Grondwettelijk Hof gaan volgen." Hij acht de kans groot dat zowel boeren als milieuorganisaties zich via de rechter tegen het decreet zullen verzetten. "Dan pas zullen we definitief weten of de regeling standhoudt."

"We mogen wel niet vergeten dat we de eerste Europese lidstaat zijn die zo een regeling uitwerkt, met harde stikstofreductiedoelen. Dat is niet evident. Het is zeer technische materie. Maar dit is een noodzakelijke evolutie en de eerste stap is nu gezet, dat is belangrijk", besluit Schoukens.