De Vlaamse regering heeft vannacht voor de derde keer een stikstofakkoord gesloten. Minister-president Jan Jambon maakt zich sterk dat dit akkoord definitief zal zorgen voor duidelijke regels over het verlenen van vergunningen aan boeren en ondernemers en tegelijk de stikstofuitstoot doet dalen in Vlaanderen. De regels voor boeren zijn minder streng dan eerder afgesproken.
Vlaamse regering sluit derde stikstofakkoord, minister-president Jambon: "We hebben de knoop ontward"
"De Gordiaanse knoop rond stikstof is ontward", opende Jambon de persconferentie over het stikstofakkoord. De Vlaamse regering sloot de voorbije jaren al meerdere deals over stikstof, maar moest haar huiswerk telkens opnieuw doen. De regeringspartijen raakten het niet eens over de regels voor vergunningen voor landbouw en industrie. Het voorstel moest voor alle meerderheidspartijen aanvaardbaar zijn én juridisch standhouden.
De voorbije dagen werd opnieuw lang onderhandeld, met zaterdag nog een vergadering op een geheime locatie. Vannacht raakten de ministers het uiteindelijk eens. Het akkoord moet nu nog verder uitgewerkt worden en vervolgens moet het parlement het decreet goedkeuren. De regering hoopt dat dat nog voor de kerstvakantie kan gebeuren.
Waarover gaat dit?
Vlaanderen stoot te veel stikstof uit en dat is slecht voor de natuur en voor de mens.
Een nieuw decreet moet dat aan banden leggen en juridisch regelen, maar daarover was onenigheid binnen de Vlaamse regering.
N-VA en Open VLD hebben afgelopen zomer een stikstofdecreet ingediend voor behandeling in het Vlaams Parlement. CD&V weigerde dit decreet goed te keuren.
De Raad van State gaf een kritisch advies over dat decreet, omdat de stikstofregels erin niet altijd even goed zijn uitgewerkt.
Zonder decreet dreigt een vergunningenstop voor bedrijven en burgers.
De stikstofuitstoot moet tegen 2030 halveren om gevoelige natuur in Vlaanderen te beschermen. Landbouwers en bedrijven moeten daarom minder stikstof uitstoten dan nu het geval is. Alleen wanneer hun uitstoot laag genoeg is, kunnen ze nog een vergunning krijgen. Hoe dat precies moet gebeuren, heeft de regering nu definitief vastgelegd.
Wat is er beslist?
"De scherpe kantjes zijn eraf en de juridische bezwaren die er waren zijn opgelost", vat minister Gwendolyn Rutten (Open VLD) het akkoord samen.
De belangrijkste aanpassing tegenover het vorige akkoord is dat er geen landbouwers meer verplicht moeten stoppen. De zogenoemde lijst met rode bedrijven wordt geschrapt. Ook de onvergunbaarheidsdrempel verdwijnt. Bedrijven zullen dus altijd een nieuwe vergunning mogen aanvragen, ook als ze boven de vastgelegde uitstootdrempel uitkomen. De regels zijn dus minder streng dan eerder vastgelegd door de regering, die bedrijven een verplichte sluiting oplegde en het aan anderen per definitie onmogelijk maakten om nog een vergunning aan te vragen. De ministers erkennen dat ze hoe dan ook zware inspanningen vragen van de boeren. Er zijn grote investeringen en aanpassingen nodig om aan de stikstofregels te voldoen en een vergunning te krijgen.
Het onderscheid tussen de industrie en de landbouw blijft. De zogenoemde drempelwaarden voor boeren zijn strenger. Landbouwers krijgen een vergunning als hun impactscore onder de 0,025 procent is, voor de industrie is dat onder 1 procent.
Opvallend: de regering maakt meteen duidelijk dat dit niet het stikstofbeleid op lange termijn zal zijn. De huidige regels gelden zeker tot 2030, daarna wil ze het mogelijk anders doen. Specifiek wil Vlaanderen bij de EU pleiten voor een andere toepassing van Europese regels omdat de regio zo dichtbevolkt is en natuur her en der verspreid ligt. De regering heeft ook een studie besteld naar de mogelijkheden van stikstofbeleid op lange termijn.
Derde keer goede keer?
Het stikstofdossier hing al jaren als een donkere wolk boven de Vlaamse regering. In 2021 kreeg een kippenstal in Kortessem geen vergunning meer en dat zette de hele regeling rond stikstof op de helling. De regering moest nieuwe regels opstellen, maar geraakte het daar moeilijk over eens. N-VA en CD&V stonden lijnrecht tegenover elkaar.
Het stikstofdecreet dat afgelopen zomer werd opgesteld - zonder goedkeuring van de CD&V - moest schot in de zaak brengen. De teksten bleken juridisch niet te volstaan. De Raad van State stelde zich vragen bij "de begrijpbaarheid en de doorzichtigheid" van het decreet. Het nieuwe akkoord is een antwoord op die kritiek.
De ministers maken zich sterk dat ze hun huiswerk nu wel goed gemaakt hebben. Het decreet zal zorgen voor een "robuust" vergunningenkader. Door het uitblijven van zo'n kader leefden boeren lang in onzekerheid over het krijgen van een vergunning en dus de toekomst van hun bedrijf. Of de nieuwe regeling juridisch standhoudt, zal blijken wanneer de regels effectief in werking treden.
"De hele wereld kijkt vandaag naar Vlaanderen", zegt Minister van Landbouw Jo Brouns (CD&V). "Via dit akkoord gaan we de omslag kunnen maken naar de meest duurzame landbouw in de wereld."
Analyse politiek journalist Johny Vansevenant
Volgens Vansevenant is het akkoord belangrijk voor de Vlaamse regering. "Het moet het imago van een kwakkelende regering opvijzelen. Zeker voor N-VA is het heel belangrijk dat de Vlaamse regering een goede beurt maakt tegenover de federale. De partij wil tonen dat Vlaanderen beter functioneert."
Er moest ook simpelweg een akkoord komen. "De industrie was kwaad omdat het akkoord uitbleef. Daarbovenop kwam er de marsorder van N-VA-voorzitter en Antwerps burgemeester Bart De Wever om de ethaankraker van Ineos niet in het water te laten vallen. CD&V en Vlaams Belang konden bovendien stemmen winnen mocht een akkoord uitblijven. N-VA wou er nu snel van af en was daardoor toegeeflijker."
"Het akkoord straalt ook af op de minister-president", besluit Vansevenant. "Morgenavond wordt bij N-VA beslist wie in Antwerpen lijsttrekker wordt. Zal het voor de Vlaamse lijst Jan Jambon worden, of wordt het coming lady Els Van Doesburg? Het akkoord van vannacht kan voor Jambon extra gewicht in de schaal gooien. Indien dat niet lukt, wenkt de Europese lijst en wellicht het einde van zijn ministerpresidentschap."
