Vooruit en ex-medewerkster sluiten dading over ontslag: wat is dat, wat staat erin en wat zijn de gevolgen?

Een dading is een schriftelijke overeenkomst tussen twee partijen die een conflict willen beëindigen of een toekomstig conflict willen vermijden. Met zo’n dading wordt eigenlijk een juridische waarheid vastgelegd om te vermijden dat de zaak voor de rechtbank uitgevochten wordt. 

"Soms wordt voor een dading gekozen om advocatenkosten te vermijden, maar dat kan bijvoorbeeld ook wanneer je geen ruchtbaarheid wil geven aan bepaalde zaken", vertelt Helen Goedgebeur, justitiejournaliste bij VRT NWS, in "Het kwartier". "Bij een dading is het heel belangrijk dat beide partijen die uit vrije wil ondertekenen."

Neen, verschillende experts waarmee onze redactie contact had, vertellen dat een dading bij een ontslag zelfs aan te raden is. Ook een vertrouwelijkheidsclausule of geheimhoudingsovereenkomst is niet uitzonderlijk. "Integendeel, dat is zelfs vrij normaal. Discretie kan namelijk ook voor de werknemer een goede zaak zijn."

Een dading terwijl er grensoverschrijdend gedrag in het spel is, is iets uitzonderlijker, maar ook daar zijn precedenten. "Ik hoor van verschillende experten dat ze dat al meegemaakt hebben", vertelt Goedgebeur. 

Op 19 september 2022 werd de medewerkster - niet lang na een ziekteverlof - door de partij ontslagen. De partij wees op fouten en problemen met haar functioneren. Maar volgens de vrouw zelf speelt een klacht tegen een collega over seksueel grensoverschrijdend gedrag mee. 

Begin 2022 had ze daarover een schriftelijke melding ingediend bij de partij. De preventiedienst onderzocht de klacht en bevestigde in een rapport dat er sprake was van "hands on seksueel grensoverschrijdend gedrag". De collega werd ontslagen. 

De vrouw overwoog juridische stappen om haar ontslag aan te vechten, maar sloot uiteindelijk een dading met de partij. Volgens Vooruit gebeurde dat om het bemiddelingstraject "in alle sereniteit af te sluiten met een onderling akkoord, in plaats van te kiezen voor een juridische strijd."

In de dading wordt overeen gekomen dat de vrouw een bijkomende ontslagvergoeding krijgt, maar daar worden wel enkele voorwaarden aan verbonden.

Een van de voorwaarden is dat de vrouw moet zwijgen over "alle persoonlijke vertrouwelijke aangelegenheden" die ze heeft meegemaakt toen ze nog in dienst was van Vooruit. Letterlijk: "Alle bedrijfsgeheimen en alle niet-publieke informatie in verband met persoonlijke en vertrouwelijke aangelegenheden geheimhouden en dus niet bekendmaken aan derden." Ze mag dus ook geen vertrouwelijke informatie delen over de partij en moet ook het bestaan van de dading geheimhouden. 

Opvallend: de ontslagvergoeding wordt in twee schijven gesplitst: het eerste deel zou de vrouw ondertussen al ontvangen hebben, maar het tweede deel moet de partij pas ten laatste in augustus 2024 uitbetalen. Dat is dus na de Europese, federale en regionale verkiezingen op 9 juni. Als de ex-medewerkster zich niet aan de voorwaarden uit de dading houdt, krijgt ze dat tweede deel dus niet.

"Zwijggeld is een verkeerde term", denkt justitiejournaliste Helen Goedgebeur. "Het gaat om een overeenkomst met een geheimhoudingsclausule die in beide richtingen werkt. Het gaat ook om een onderlinge afspraak, het werd niet opgelegd door de ene partij aan de andere."

"Zwijggeld impliceert ook dat iets onder de mat wordt geveegd, dat lijkt hier niet het geval. Als je ergens niet mee akkoord gaat, onderteken je normaal gezien geen dading, maar dan stap je naar de rechtbank."

Toen de vrouw begin 2022 een schriftelijke melding deed van de gebeurtenissen, kreeg ze te horen dat ze door die melding wettelijk een jaar lang beschermd was tegen ontslag. Toch werd ze datzelfde jaar in september ontslagen. Hoe kan dat?

Professor arbeidsrecht Alexander De Becker (UGent) geeft in "De wereld vandaag" op Radio 1 twee mogelijke verklaringen:

1. Je kan in onderling overleg beslissen om vroeger uit elkaar te gaan. Dan gaat het ook niet meer om een ontslag.

2. Na zo’n melding ben je beschermd tegen alle elementen die te maken hebben met de klacht, maar er kunnen nog andere redenen zijn voor een ontslag.

Vooruit beroept zich op die tweede reden. Volgens de partij heeft het ontslag louter te maken met het functioneren van de vrouw.

Toch heeft De Becker bedenkingen bij een dading na feiten van seksueel grensoverschrijdend gedrag. “Ik lees dat het in dit geval zelfs om aanranding ging. Dat is uiteraard een misdrijf en op dat vlak kan je niet zomaar – zoals juristen dat noemen - afstand van rechten doen." Ook niet in een dading dus.

"Ik weet niet of dat in deze dading het geval is, want ik heb ze niet gelezen, maar vaak wordt er in de geheimhoudingsclausule toch opgenomen dat er geen procedures meer kunnen volgen met betrekking tot “welzijnsaanspraken”. En in de rechtspraak wordt ook vaak aanvaard dat daardoor toch afstand van rechten werd gedaan. Maar de rechtspraak varieert wel op dat vlak.”

"Louter juridisch lijkt er bij deze dading weinig ongewoons aan de hand", besluit justitie-experte Helen Goedgebeur op basis van de elementen die op dit moment beschikbaar zijn. "Ethisch kan je natuurlijk wel de vraag stellen of het de beste zet is van Vooruit om een dading te sluiten wanneer er sprake is van seksueel grensoverschrijdend gedrag."

Zeker, professor De Becker wijst er bijvoorbeeld op dat de dading een overeenkomst is die werd afgesloten tussen de medewerkster en Vooruit. Maar het was natuurlijk een voormalige collega die de feiten heeft gepleegd en niet de partij. “De vrouw doet met deze dading geen afstand van haar rechten ten aanzien van die privépersoon, enkel ten aanzien van de partij.”  

Ook juridische stappen tegen Vooruit zijn in principe nog mogelijk, maar dan moet de vrouw kunnen aantonen dat de partij zelf met betrekking tot haar melding fouten heeft gemaakt.

Maar ook Vooruit zou nog stappen kunnen zetten. Bijvoorbeeld als zou blijken dat de vrouw de geheimhoudingsclausule geschonden heeft. "De standaardclausule in een dading is dat bij een schending de vergoeding die werd uitbetaald teruggevorderd wordt", aldus professor De Becker.