In het Europees Parlement in Straatsburg heeft Commissievoorzitter Ursula von der Leyen haar jaarlijkse "State of the Union" gehouden. Tijdens de toespraak blikte ze vooruit naar het laatste werkjaar voor de verkiezingen in juni. Volgens Von der Leyen staat de EU dicht bij een "historisch" migratiepact. Ze was ook opvallend scherp voor China, de EU opent een onderzoek naar Chinese elektrische wagens.
Von der Leyen wil meer migratiedeals en onderzoekt (te) goedkope Chinese elektrische wagens
Cisse Michiels
Gepubliceerd:
"Over minder dan 300 dagen trekken de Europeanen opnieuw naar de stembus", luidde Von der Leyen het laatste werkjaar in. Met een toespraak van meer dan een uur zette de commissievoorzitter de prioriteiten op rij. Volgens Von der Leyen is het tijd "om het werk af te maken", er kwam weinig nieuw beleid ter sprake.
Meer migratiedeals
Het was vooral uitkijken naar wat Von der Leyen zou zeggen over migratie. De migratiedeal die ze sloot met Tunesië, botst op veel kritiek. In ruil voor economische steun engageert Tunesië zich om migranten die naar Europa willen, tegen te houden. Europees parlementslid Hilde Vautmans (Open VLD) heeft het over een "blanco cheque van 250 miljoen euro voor een autocraat die de mensenrechten ondermijnt en geweld tegen migranten aanwakkert".
Von der Leyen blijft achter de deal staan en wil "werken aan gelijkaardige akkoorden met andere landen". De Commissie kijkt daarvoor naar andere Maghreblanden en landen uit het Midden-Oosten. De EU werkt daarnaast ook al jaren aan een migratiepact tussen de lidstaten onderling voor een nieuw Europees asiel- en migratiebeleid. Von der Leyen hoopt het pact nog deze legislatuur te kunnen sluiten: "Een akkoord daarover is nog nooit zo dichtbij geweest."
Chinese auto's onderzoeken
De EU opent een antisubsidieonderzoek naar elektrische wagens uit China, kondigde Von der Leyen aan. De commissie wil vermijden dat de Europese markt overspoeld wordt door goedkope Chinese auto's: "Hun prijs wordt kunstmatig laag gehouden door gigantische overheidssubsidies. En die verstoren onze markt. We aanvaarden dit niet als het binnen Europa gebeurt, maar ook niet als het van daarbuiten komt." Ze wil niet meegaan in de "race to the bottom", was ze scherp voor de Chinezen.
De EU zoekt al een tijd naar een balans in haar houding tegenover China. Von der Leyen benadrukte dan ook dat dialoog met de Chinezen belangrijk is. Dit najaar volgt een grote EU-China top, Von der Leyen "wil de EU niet loskoppelen van China, maar wel de risico's afbouwen".
Green Deal: "We zitten op koers, we blijven ambitieus"
De afgelopen jaren stonden voor een groot deel in het teken van de Europese Green Deal. De oorlog in Oekraïne en de versnelde energietransitie die daarop volgde, zette de verduurzaming van de Europese industrie centraal in het beleid van de EU.
"We zullen de Europese industrie blijven steunen in de transitie", benadrukte Von der Leyen. "We zitten op koers, we blijven ambitieus." Tegelijk reikte ze ook de hand naar de Europese boeren, die veel kritiek hebben op het klimaat- en natuurbeleid: "Ik ben ervan overtuigd dat landbouw en natuurbescherming hand in hand kunnen gaan. We hebben beide nodig. Er moet meer dialoog zijn en minder polarisatie."
Grotere Europese Unie
Von der Leyen herhaalde ook dat "de plaats van Oekraïne binnen onze unie is." De EU moet inzetten op uitbreiding, meent de commissievoorzitter: "We moeten niet kiezen tussen het verdiepen van de integratie of het uitbreiden van de Unie. Europa zal ook werken met 30 of meer leden." Met Oekraïne, Moldavië, de Westelijke Balkanlanden Albanië, Montenegro, Noord-Macedonië en Servië, en Turkije zitten momenteel officieel zeven landen in de wachtkamer om toe te kunnen treden tot de Europese Unie.
Een uitbreiding moet ook gepaard gaan met een hervorming, benadrukte ze. Onder meer het opheffen van het vetorecht van EU-landen en een andere verdeling van het Europees geld liggen op tafel. Daarvoor is een aanpassing van het verdrag van de Europese Unie nodig, een ingrijpende procedure.
De plaats van Oekraïne is binnen onze Unie
Ursula von der Leyen
Een grote voorstander van een verdragswijziging is oud-premier Guy Verhofstadt, die aan zijn laatste maanden als politicus begint. Samen met enkele collega-parlementariërs diende hij een rapport in om de eerste stap te zetten in die richting.
"We botsen aan tegen een aantal regels die de Unie verlammen. We kunnen bijvoorbeeld een aantal dringende beslissingen niet nemen, omdat er vaak unanimiteit nodig is onder de lidstaten", aldus Verhofstadt. De huidige werking van de EU is gebaseerd op het Verdrag van Lissabon uit 2007, waarvan de liberaal - als premier van België - ook mee aan de basis lag.
"Minst goede toespraak van de afgelopen jaren"
De Vlaamse Europarlementariërs reageren weinig enthousiast op Von der Leyens State of the Union. "Het was de minste van alle toespraken in deze legislatuur", vindt Kathleen Van Brempt (Vooruit). "Mensen liggen wakker van de prijs in de supermarkt en we weten dat de prijs van energie omhoog zal gaan. Geen woord daarover." Ook over de natuurherstelwet schepte Von der Leyen te weinig klaarheid volgens de socialiste.
Sarah Matthieu (Groen) treedt haar bij: "De stilte van Von der Leyen over de mislukte aanval van conservatieven op de natuurherstelwet schiep weinig vertrouwen. De Commissievoorzitter wil de brug slaan tussen landbouw en natuur en pleit tegen polarisatie, terwijl het net haar fractie is die natuurherstel en landbouw tegen elkaar hebben opgezet."
"Een jaarlijkse oefening in grootspraak", noemt Gerolf Annemans (Vlaams Belang) de toespraak. Hij vindt dat Von der Leyen moet opletten met haar uitspraken over het uitbreiden van de EU: "De landen die Von der Leyen wil opnemen, zijn helemaal niet klaar voor lidmaatschap. Het zou ons bovendien handenvol geld kosten. Het getuigt alleen van een ronduit imperiale agenda. We tonen trouwens net aan een onbetrouwbare partner te zijn door zulke loze beloftes te doen."
