De Europese Unie en Tunesië hebben een akkoord over migratie bereikt. Dat hebben Commissievoorzitter Ursula von der Leyen, de Italiaanse premier Georgia Meloni, de Nederlandse premier Mark Rutte en de Tunesische president Kais Saied bekendgemaakt op een gezamenlijke persconferentie in de Tunesische hoofdstad Tunis. Von der Leyen, Meloni en Rutte waren naar het Noord-Afrikaanse land gevlogen om de laatste obstakels voor een akkoord uit de weg te ruimen.
Europese Unie en Tunesië sluiten akkoord om illegale migratie in te dammen
Er is afgesproken dat Tunesië zijn grenzen beter gaat bewaken en mensensmokkel gaat aanpakken, in ruil voor investeringen van de Europese Unie die de Tunesische economie moeten opkrikken. Het akkoord is geïnspireerd op de Turkije-deal van 2016, waarbij Ankara geld van de EU krijgt in ruil voor het inperken van de illegale migratie naar Griekenland.
We moeten optreden tegen de criminele netwerken van mensensmokkelaars
Ursula von der Leyen, voorzitter Europese Commissie
Momenteel is Tunesië een van de belangrijkste doorreislanden voor illegale migratie naar Europa. Zowat de helft van de migranten die dit jaar in Italië zijn aangekomen, waren vertrokken vanuit Tunesië.
"We moeten optreden tegen de criminele netwerken van mensensmokkelaars", zegt commissievoorzitter Ursula von der Leyen. "Zij maken misbruik van de wanhoop van mensen en we moeten hun roekeloze businessmodel breken."
In ruil voor een betere grensbewaking door Tunesië maakt de EU extra geld vrij voor een betere coördinatie van reddingoperaties op de Middellandse Zee. Voor jonge Tunesiërs komt er een uitwisselingsprogramma voor studenten in het kader van het Europese Erasmusprogramma en er worden mogelijkheden gecreëerd om in Europa te studeren of een stage te lopen, en die ervaring in eigen land te gebruiken.
Daarnaast is de EU bereid om te investeren in de Tunesische economie, in de handel met Tunesië en in hernieuwbare energie in het Noord-Afrikaanse land.
Mensenrechtenorganisaties zijn kritisch
Toch is zeker niet iedereen enthousiast over het nieuwe migratieakkoord. "Het akkoord tussen de Europese Unie en Tunesië is omstreden", duidt correspondente Faïrouz Ben Salah. "Dat komt vooral door de manier waarop Tunesië de zwarte migranten behandelt. Nog niet zo lang geleden werden meer dan duizend Afrikaanse migranten gedeporteerd naar de Libische en Algerijnse grens. Ze zaten dagen zonder eten en drinken. In de hoofdstad slapen zeker 100 zwarte migranten nog steeds op straat."
Ook op enkele andere vlakken doet Tunesië het niet erg goed. "Het is in het land niet goed gesteld met de vrijheid van meningsuiting en de vrijheid van de pers. Er zijn bovendien veel politieke gevangenen. Er komt heel wat kritiek op het zakendoen met een dictatoriaal regime als dat in Tunesië. Men vraagt zich af waar de Europese miljoenen zullen terechtkomen."
En ook verschillende mensenrechtenorganisaties zijn niet te spreken over het akkoord. VluchtelingenWerk Nederland en Stichting Vluchteling hebben geen goed woord over de migratiedeal. Amnesty International stoort zich vooral aan de voortrekkersrol van Nederland in de gesprekken. "De regering moet de mensenrechten serieus nemen", reageerde Amnesty aan NOS. "Er zou geen deal gesloten mogen worden met een land waarvan vooraf duidelijk is dat men als financier meewerkt aan de mensenrechtenschendingen."
Ook Vluchtelingenwerk Vlaanderen is niet te spreken over de nieuwe migratiedeal. "Als de EU mensenrechten serieus neemt, sluit ze de deal niet", zegt beleidsmedewerker Thomas Willekens. De organisatie plaatst grote vraagtekens bij de deal, die bepaalt dat de Tunesische regering financiële steun krijgt in ruil om illegale migratie te stoppen. "De Europese Unie ontloopt haar verantwoordelijkheid en schuift die af op andere landen." Hij wijst erop dat de migratieroutes simpelweg verschuiven, en nog gevaarlijker worden.
Europese Unie en Tunesië sluiten akkoord om illegale migratie aan te pakken
De Nederlandse premier Mark Rutte noemt de maatregelen in het akkoord "essentieel om meer grip te krijgen op de strijd tegen irreguliere migratie".
Het akkoord moet nog door de EU-landen worden bekrachtigd als het concreet is uitgewerkt. Volgens staatssecretaris voor Asiel en Migratie Nicole de Moor (CD&V) gaat België dat alvast wel doen. "Het is absoluut noodzakelijk dat er afspraken gemaakt worden met landen rond de Europese Unie", klinkt het.
De Europese Commissie wil met meer landen rond Europa tot dit soort akkoorden komen. De deal met Tunesië moet daarbij als een soort blauwdruk dienen, zei Von der Leyen eind vorige week nog.
