Jevgeni Prigozjin, de leider van de privémilitie Wagner, is - naar eigen zeggen - opgedoken in Afrika. "We gaan Rusland sterker maken op alle continenten en Afrika nog vrijer", zegt hij in zijn eerste videoboodschap sinds zijn opstand begin juli. Was hij na die openlijke opstand tegen de Russische president Vladimir Poetin niet samen met zijn militie in ballingschap in Wit-Rusland?
De verrassende comeback van Wagnerleider Prigozjin: hij duikt - naar eigen zeggen - op in Afrika
Pieterjan Huyghebaert
Gepubliceerd:
In een video die gretig gedeeld wordt via Telegram vertelt Prigozjin dat zijn Wagnergroep bezig is met "verkennings- en opsporingsoperaties om Rusland nog groter te maken op alle continenten, en Afrika vrijer te maken". "We brengen gerechtigheid voor het Afrikaanse volk en veranderen het leven van Al Qaeda, IS en andere criminelen in een nachtmerrie", zegt hij nog.
Daarna toont hij in de video een aanvalswapen. De camera draait opzij, op de achtergrond zijn andere mannen in uniformen en op pick-uptrucks te zien. Het is niet duidelijk hoe recent en authentiek de beelden zijn. Russische sociale mediakanalen claimen dat het mogelijk in de Centraal-Afrikaanse Republiek zou zijn, maar dat is niet bevestigd.
De Centraal-Afrikaanse Republiek is effectief een geloofwaardige mogelijkheid. Het is een van de landen waar de Wagnermilitie al langer actief is. De groep wordt er beschuldigd van grove mensenrechtenschendingen.
Ook in andere Afrikaanse landen is Wagner al opgedoken. Onder meer in de burgeroorlog in Soedan, maar ook in Mali en zelfs in Libië.
Die aanwezigheid van Wagner is er niet louter om de Russische aanwezigheid op het continent te vergroten. Wagner is en blijft een huurlingenleger. En die willen natuurlijk betaald worden.
Voor zijn militaire bijstand in de Afrikaanse landen zou Wagnerbaas Prigozjin bijvoorbeeld de controle hebben verworven over belangrijke economische activiteiten, zoals mijnen en olie- en gaswinning.
IN KAART - In de volgende Afrikaanse landen zou Wagner actief zijn of belangen hebben (of gehad hebben):
Wagner: van opstand tot comeback
De Wagnergroep is - met zekerheid - voor het eerst actief in 2014. Op dat ogenblik wordt de privémilitie ingezet in de Oekraïense regio's van Loegansk en de Krim tijdens de oorlog in de Donbas. Ze worden daarnaast ook ingezet in Syrië waar Rusland de belangrijkste bondgenoot is van de Syrische president Bashar al-Assad.
Na de grootschalige Russische invasie in Oekraïne begin 2022 speelt Wagner een belangrijke rol in dat conflict. De militie is essentieel voor de moeizame Russische verovering van de Oekraïense stad Bachmoet.
Prigozjin bekritiseert van aan het front met de regelmaat van de klok ongestraft de volgens hem corrupte en incompetente Russische legerleiding die hem en zijn mannen zouden koeioneren.
Als eind juni zijn mannen - volgens Prigozjin - onder vuur worden genomen door Russische artillerie, is voor de Wagnerleider de maat meer dan vol. Hij besluit de strijd naar de Russische legertop zelf te brengen. Zijn mannen nemen eerst vrij makkelijk het militaire hoofdkwartier in Rostov aan de Don over en trekken daarna in konvooi richting Moskou.
Hier en daar komen berichten binnen van korte gevechten, maar al bij al lijken weinigen de Wagnermilitie tegen te houden op hun tocht naar de Russische hoofdstad. Het gezichtsverlies voor de Russische president Vladimir Poetin is groot. Die reageert furieus en beschuldigt Prigozjin en Wagner van verraad.
Het huurlingenleger staat op amper 200 kilometer van Moskou als hun leider plots het signaal geeft om rechtsomkeer te maken. Hij heeft een telefoontje gekregen van de Wit-Russische president Aleksander Loekasjenko, die met hem een deal weet te sluiten. Prigozjin wordt verbannen naar Wit-Rusland en in ruil wordt hij niet vervolgd.
Zijn militieleden krijgen de keuze: opgaan in het Russische reguliere leger of mee naar Wit-Rusland met hun leider. Los van een audioboodschap en enkele foto's in Moskou, verdwijnt Progzjin grotendeels van de radar. Tot nu dus.
Ook rond zijn militie blijft het relatief stil. Er is wat ophef als blijkt dat ze opleidingen zouden geven aan het Wit-Russische leger.
Tegelijk blijven ze actief in Afrika. Al zijn er ook berichten dat ze zich deels zouden hebben teruggetrokken uit de Centraal-Afrikaanse Republiek.
De naam van Wagner valt ook na de militaire staatsgreep in Niger, het zoveelste land in West-Afrika op korte tijd waar het leger de macht overneemt. Die coupplegers zijn Rusland wel genegen, maar een concrete link tussen de machtsovername en Wagner is tot nog toe niet bevestigd.
