In de zoektocht van Radio2 naar het mysterie van de vreemde blauwe stenen in enkele Gentse tuinen, was er ook ongerustheid over mogelijke toxiciteit. De locatie waar de tuinen zich bevinden blijkt een van de 85.000 vervuilde sites te zijn die de Openbare Vlaamse Afvalstoffenmaatschappij (OVAM) onderzoekt. De site in Gent kwam al aan de beurt. "We weten al twintig jaar dat het blauw in de grond afkomstig is van ultramarijn, en niét toxisch is", benadrukt woordvoerder Jan Verheyen.
Radio2 ontrafelt de hele zomer lang mysteries uit Vlaanderen en Brussel. Met de hulp van luisteraars en experten proberen mysteriejagers Sam De Meulder en Ward Schouppe het antwoord te vinden op geheimzinnige verhalen. Deze week lossen ze het mysterie van de blauwe aarde in Gent op.
"We hebben meer dan honderd jaar industriële activiteit gehad zonder dat er een bodemdecreet was – van pakweg 1850 tot 1995 – in Vlaanderen. Dat wil zeggen dat er heel wat risicoactiviteiten hebben plaatsgevonden in die anderhalve eeuw, die mogelijk tot bodemverontreiniging geleid hebben", legt woordvoerder Jan Verheyen van OVAM uit. Daarom is de organisatie die historische verontreiniging in kaart beginnen brengen. Zo kunnen ze stelselmatig de bodemverontreiniging in Vlaanderen aanpakken. Over ruim 10 jaar wil OVAM in heel Vlaanderen rond zijn met alle analyses. Geen eenvoudige opdracht.
Als er een grond geschonken of verkocht wordt, moet er eerst een bodemonderzoek gebeuren
Jan Verheyen - woordvoerder OVAM
"Samen met de driehonderd Vlaamse steden en gemeenten hebben we eerst de risicoactiviteiten geïnventariseerd. We vroegen hen welke gegevens ze hadden over risicoactiviteiten die op bepaalde plaatsen geweest zouden kunnen zijn: garages, tankstations, fabrieken… Op basis van die gegevens hebben we een lijst gemaakt van gronden waarop dergelijke activiteiten hebben plaatsgevonden. Als zo’n grond wordt overgedragen, geschonken of verkocht dus, moet er eerst een bodemonderzoek gedaan worden. Als daaruit blijkt dat die grond vervuild is, moet die gesaneerd worden, voor die kan worden overgedragen."
Nog werk aan de winkel
Op die manier zijn er vijfentachtigduizend sites geïnventariseerd in Vlaanderen waar mogelijk bodemverontreiniging is. De doelstelling is om die tegen 2036 allemaal te onderzoeken en waar nodig te beginnen aan de sanering. "Momenteel zijn er 50.000 sites onderzocht. Uiteraard zijn we gestart bij de meest urgente sites. Maar het is inderdaad nog een hele klus om die andere risicoactiviteiten verder te onderzoeken", beseft Jan Verheyen.
Hoe zit dat met de site van de blauwselfabriek?
Dergelijk onderzoek gebeurde dus ook in Sint-Amandsberg. Na het faillissement van "Bleu d'Outremer" in 1986 werd het terrein opgesplitst en aan verschillende bedrijven verkocht. Zij hebben bodemonderzoek moeten doen. "Een eerste onderzoek is gedaan rond 2003. Uit de onderzoeken die intussen op de site al gebeurd zijn, weten we dat de blauwe vlekken die we in de grond vinden afkomstig zijn van zwavelhoudend silicaat, een stof die in dat ultramarijn zat. Dat mag een geruststelling zijn, want die is niet toxisch", vertelt Jan Verheyen.
Toch is het onderzoek van de site van de voormalige blauwselfabriek in Sint-Amandsberg nog niet helemaal achter de rug. "Er zijn nog andere mogelijke bronnen van vervuiling die gecheckt moeten worden. Niet alle verontreiniging komt per se van die verf. Stookolie is bijvoorbeeld een courante bron van vervuiling op dergelijke sites."
"Daarnaast voeren we met OVAM nog extra onderzoek, omdat er sprake is van een mogelijke aanwezigheid van een gasfabriek op de site rond 1910. Vroeger, toen er nog geen aardgaswinning was, werd in Vlaanderen op veel plaatsen gas gemaakt uit steenkool, bijvoorbeeld voor stadsverlichting. Dat was een erg vervuilende activiteit", aldus Verheyen.
"Fabrieken die vandaag hun activiteit stopzetten, moeten sowieso een bodemonderzoek laten doen. En fabrieken die nog actief zijn moeten, afhankelijk van hun activiteit, periodiek om de tien of twintig jaar een bodemonderzoek laten doen", klinkt het bij OVAM. Er bestaat ook nog zoiets als de “eenmalige onderzoeksplicht” voor eigenaars van historisch verontreinigde sites. Dit betekent dat de eigenaars, afhankelijk van de activiteiten die in het verleden op de sites werden uitgevoerd, verplicht zijn om een bodemonderzoek te laten doen tegen 2021, 2023 of 2027.
Is de grond van mijn huis vervuild?
Wie dezer dagen een huis of grond koopt, heeft een extra geruststelling. Voor elke verkoop is een bodemattest nodig. Hiervoor moet de koper zich, via de notaris, tot OVAM wenden om informatie over de bodem te krijgen. "Als er ooit risicoactiviteiten op die gronden hebben plaatsgevonden, moet er sowieso eerst nog een bodemonderzoek gedaan worden, voor de verkoop kan doorgaan", aldus Jan Verheyen van OVAM.
OVAM heeft een handige website gemaakt waarop je voor je eigen huis (of buurt) kan opzoeken of jouw grond mogelijk een verontreinigde grond is, en of er al onderzoek geweest is.
Regionaal nieuws uit Oost-Vlaanderen
Gepubliceerd:
