Na kritiek op preventieve aanhoudingen: minister Verlinden stelt richtlijnen voor politiecontroles nog eens scherp

De kritiek op de Brusselse politie was de afgelopen dagen niet van de lucht, nadat was gebleken dat ze 200 jongeren preventief had opgepakt om rellen zoals in Frankrijk te vermijden. Maar de korpschef van de politie verdedigde zich door te stellen dat de arrestaties wel degelijk terecht waren omdat veel van die jongeren bivakmutsen, buffs (sjaals om het gezicht mee te bedekken, red.) en noodhamertjes bij zich hadden.

Ook minister van Binnenlandse Zaken Annelies Verlinden (CD&V) volgt de discussie al langer dan vandaag. "Voor alle duidelijkheid: het is mij om de veiligheid van onze bevolking te doen. Al wie zich niet gedraagt, moet daarop worden aangepakt. Maar aan de andere kant heb ik ook geluisterd naar vertegenwoordigers van jeugdraden en jongerenorganisaties. Daar leeft het gevoel dat bepaalde jongeren er vaker worden uitgepikt door de politie dan anderen."

Daarom heeft ze de voorbije twee jaar gesleuteld aan een "handelingskader" voor alle politiediensten. "Doel is om hen een houvast te geven voor die identiteitscontroles." 

Dat kader steunt op 4 pijlers: selecteren, motiveren, respectvol omgaan met de gecontroleerde persoon en reflecteren. "Er moet altijd een bepaalde aanleiding zijn om een bepaalde controle uit te voeren", legt Verlinden uit. "Willekeurige, etnische of discriminerende controles kunnen we niet toelaten. Finaal draagt dat bij tot een grotere afstand tussen bevolking en politie en dus tot een groter onveiligheidsgevoel. Het gaat dus niet enkel om het tonen van hiërarchie en macht."

Dat "motiveren" draait vooral om communiceren, zegt ze. "Jongeren zeggen dat steeds zij eruitgehaald worden. Dat zij een aantal keer per dag of per week gecontroleerd worden, terwijl dat niet het geval is bij vrienden die er een beetje anders uitzien. Dat zou een gevoel kunnen geven dat men wordt gezocht zonder dat daar een duidelijke reden voor is. Heel vaak heeft dat onbegrip te maken met een gebrekkige communicatie. Daarom vragen we alle politiemensen om een duidelijke uitleg te geven waarom ze dat doen."

De controles moeten ook respectvol gebeuren, zegt ze. En nadien moeten ze ook worden geëvalueerd. "We willen dat dit handelingskader breed gedragen wordt door de politie. Daarom vragen we om toch altijd even terug te kijken: hoe kan dit beter?"

Verlinden zegt dat haar richtlijnen andere initiatieven van de politie niet hoeven te doorkruisen. Preventie bijvoorbeeld noemt ze erg belangrijk. "Er zijn veel initiatieven om politie dichter bij jongeren te brengen. Ik geloof daar sterk in. Die initiatieven dragen bij om te kunnen ingrijpen wanneer de gemoederen verhit zijn."

Het is trouwens ook goed dat de burgemeester van Brussel heeft aangekondigd dat ook de ouders op het appel zullen worden geroepen, zegt ze. "Zij zullen zich samen met de jongeren moeten verantwoorden. Mogelijk wordt hen zelfs een gemeentelijke administratieve sanctie (GAS-boete) opgelegd. Want het is wel degelijk zo dat iedereen zijn steen moet bijdragen voor onze veiligheid, in de eerste plaats de ouders. Zij moeten hun kinderen vertellen, vaak minderjarigen, dat het niet kan dat zij betrokken zijn bij rellen en brand stichten."