Het Verenigd Koninkrijk en Nederland werken aan een zogenoemde straaljagercoalitie om de luchtverdediging van Oekraïne te versterken. "Het gaat om het opleiden van piloten én het leveren van F-16's", zegt Downing Street. Ook Frankrijk zou bereid zijn zich aan te sluiten bij de coalitie. Volodimir Zelenski, de president van Oekraïne, reageert uitgelaten op de bijkomende Europese steun. België kan geen gevechtsvliegtuigen leveren, maar wil wel piloten opleiden.
Krijgt Oekraïense president Zelenski zijn langverwachte F-16's? Britse premier Sunak: "Internationale straaljagercoalitie in de maak"
Nils Schillewaert
Gepubliceerd:
Bijgewerkt:
Tijdens een top van de Raad van Europa in IJsland zijn de Britse premier Rishi Sunak en zijn Nederlandse collega Mark Rutte overeengekomen "dat zij zouden samenwerken om een internationale coalitie op te bouwen om het Oekraïense luchtruim te verdedigen met gevechtsvliegtuigen". Dat zegt Downing Street in een schriftelijke verklaring .
De Oekraïense president Volodimir Zelenski vraagt al maanden om bijkomende gevechtsvliegtuigen - bij voorkeur moderne F-16's - te leveren aan Oekraïne. De afgelopen weken bezocht hij onder meer Nederland, Italië, Duitsland, Frankrijk en het VK om die vraag ook persoonlijk kracht bij te zetten bij de Europese leiders. In Nederland sprak hij ook met onze premier De Croo.
Zelenski's Europese tour lijkt nu zijn vruchten afgeworpen te hebben. Volgens Downing Street zal de internationale coalitie instaan voor het opleiden van gevechtspiloten én het leveren van F-16's. De Nederlandse premier Mark Rutte bevestigt dat zijn land "met een aantal landen bouwt aan wat je een coalitie zou kunnen noemen van landen die bereid zijn om samen na te denken over hoe dat moet gebeuren". Nederland benadrukt echter dat er nog geen concrete afspraken zijn gemaakt.
Zelenski reageerde in zijn dagelijkse videoboodschap in ieder geval opgetogen en zei dat ook Frankrijk ondertussen zijn steun heeft toegezegd aan de coalitie.
VS-president Biden moet nog toestemming geven
Opvallend: het Verenigd Koninkrijk en Frankrijk hebben helemaal geen F-16's. Waarom nemen net zij dan het initiatief voor een "straaljagercoalitie"? Volgens Patrick Bolder, defensie-expert van het Haags Centrum voor Strategische Studies, willen de grote Europese landen met de coalitie druk zetten op de Verenigde Staten.
Want, F-16's zijn van Amerikaanse makelij, en dus kan niemand die zomaar aan Oekraïne schenken zonder toestemming van de Amerikaanse president Joe Biden. “Met deze coalitie willen de Europese leiders aantonen dat zij achter de levering van F-16's aan Oekraïne staan en dat Biden enkel nog 'ja' moet zeggen", aldus Bolder in "De ochtend" op Radio 1.
Krijgt Oekraïne binnenkort dan toch gevechtsvliegtuigen? "Alles wat Zelenski vraagt, krijgt hij"
Wie kan dan wél F-16's leveren?
Op Belgische F-16's hoeft Zelenski niet te rekenen. “Onze huidige F-16-vloot wordt zeer intensief gebruikt voor opleiding en training van onze piloten, en voor het uitvoeren van onze opdrachten”, klonk het gisteren bij het kabinet van minister van Defensie Ludivine Dedonder (PS).
Hetzelfde geldt hoogstwaarschijnlijk voor Nederland, stelt Bolder die ook voormalig luitenant-kolonel is van de Nederlandse luchtmacht. "Maar er zijn nog landen die F-16's hebben: denk maar aan Polen, Tsjechië, Denemarken, Roemenië en Noorwegen."
Opleiding
Het Verenigd Koninkrijk zou er ook kunnen voor kiezen om Britse gevechtsvliegtuigen (Typhoons) te leveren aan Oekraïne, maar dat heeft volgens Bolder weinig zin. Leren vliegen met een nieuw type gevechtsvliegtuigen is helemaal niet evident, dus verschillende types toevoegen aan het arsenaal zou de zaken alleen nog gecompliceerder maken.
Toch ziet Bolder nog een tweede reden waarom de Britten en de Fransen zich engageren om zo'n straaljagercoalitie op te richten. "De coalitie wil ook geld inzamelen om zo snel mogelijk een Europees opleidingscentrum op te richten voor Oekraïense techneuten."
Want F-16's leveren is één zaak, maar de Oekraïense piloten moeten er natuurlijk nog mee leren vliegen. Frankrijk, Nederland, het Verenigd Koninkrijk en ook België gaven al aan dat ze bereid zijn om Oekraiënse gevechtspiloten op te leiden.
Werk van lange adem
"Ik denk dat Oekraïne ten vroegste volgend jaar F-16’s zal kunnen inzetten", stelt Bolder. Want, niet alleen de piloten moeten nog opgeleid worden, ook de infrastructuur in Oekraïne moet nog aangepast worden aan moderne gevechtsvliegtuigen. "F-16's hebben bijvoorbeeld een grote luchtinlaat net onder de romp. Als er steentjes losliggen op de startbaan, worden die de motor ingezogen en houdt die ermee op."
Niemand kan uiteraard voorspellen hoe de situatie in Oekraïne zal zijn binnen een jaar. Zullen de F-16's nog een rol kunnen spelen dan? Volgens Bolder wel: "Hoe de oorlog ook eindigt, Oekraïne zal haar veiligheid in de toekomst op scherp willen stellen om te vermijden dat Rusland nog eens binnenvalt."
Op dit moment beschikt Oekraïne vooral over ouder Sovjetmateriaal (dat vaak ook aangekocht wordt in Rusland), maar het ziet ernaar uit dat het land daar in de toekomst niet meer op hoeft te rekenen. "Oekraïne heeft sowieso moderner, Westers materiaal nodig, ook op vlak van gevechtsvliegtuigen", besluit Bolder.
