Hollywoodstaking onder meer door dreiging artificiële intelligentie: nieuw seizoen "Stranger things" vertraagd

De schrijversstaking in Hollywood gaat zijn tweede week in, en dat zal directe gevolgen hebben voor verschillende producties, waaronder de populaire serie "Stranger things". Volgens de bedenkers van de serie zal niet worden gestart met de verfilming van het vijfde seizoen vooraleer er een akkoord is bereikt tussen de scenaristenvakbonden en de productiestudio's. Dat lieten ze weten in een tweet.

De staking is een gevolg van vastgelopen onderhandelingen tussen de scenaristenvakbond Writers Guild of America (WGA) en de Hollywoodstudio's, tv-zenders en streamingdiensten, zoals Amazon en Netflix, over een nieuwe collectieve arbeidsovereenkomst. De Writers Guild of America vertegenwoordigt 11.500 scenaristen van tv- en filmproducties.

Omdat er de voorbije 10 jaar massaal werd geïnvesteerd in online streamingdiensten is het aantal tv- en filmproducties drastisch toegenomen. Maar volgens de scenaristen is hun vergoeding niet aangepast en op hetzelfde peil gebleven. "Het voortbestaan van het schrijversberoep staat op het spel", aldus de vakbond.  

De Amerikaanse scenarioschrijvers eisen naast hogere lonen ook meer werkzekerheid. Steeds vaker worden schrijvers ingehuurd op freelance-basis. Kijkers bekijken steeds minder lineaire televisie, ze streamen steeds meer. Maar méér en snellere content betekent ook minder tijd om een scenario af te werken. Voor schrijvers resulteert dat in minder loon en meer werkonzekerheid.

Ook de angst voor artificiële intelligentie speelt een rol. Door nieuwe toepassingen zoals GPT-4 of ChatGPT zijn er de voorbije maanden enorme stappen vooruitgezet. 

Deze tools kunnen worden gebruikt om ook scenario's voor films en series te verzinnen en daar heeft de Writers Guild geen goed oog op. De scenaristen willen duidelijk op papier dat ze niet vervangen worden door AI.

De AI-tools worden ook gevoed met data van bestaande scenario's, en vaak is de grens met plagiaat flinterdun. Hoe weten scenaristen zeker dat ze niet geplagieerd worden? Hoe kunnen ze verhinderen dat alles wat ze produceren op termijn niet zal worden gebruikt tégen hen? Ook hierover willen de scenaristen garanties.

Voorlopig lijken de Hollywoodstudio's hierover niet in discussie te treden. Ongetwijfeld zullen we in de toekomst nog meer arbeidsconflicten zien die verband houden met artificiële intelligentie, maar de scenaristen van Hollywood lijken een primeur vast te hebben.

Hoelang deze staking zal duren, is nog niet duidelijk. Behalve bij "Stranger things" is de impact nu al voelbaar in verschillende andere producties. De dagelijkse late night tv-shows zoals "The Tonight Show Starring Jimmy Fallon", "The Late Show With Stephen Colbert" of "Jimmy Kimmel Live!" zijn de voorbije week al op zwart gegaan, of kijkers kregen herhalingen voorgeschoteld.  

George R.R. Martin, de schrijver van de immens populaire en later verfilmde boekensaga "Game of thrones", spreekt op zijn persoonlijke blog  zijn steun uit voor de scenaristen. Martin schrijft onder meer hoe hij zijn inkomen als startende schrijver kon aanvullen door scenariowerk. Hij heeft er ontzettend veel geleerd, schrijft hij, en betreurt dat die kansen er voor de huidige generatie niet meer zijn.

Het werk voor "A knight of the seven kingdoms: the hedge knight", een prequel van "Game of thrones", ligt stil door de actie, schrijft hij nog. Het nieuwe seizoen van "House of the Dragon", de andere "Game of thrones"-spin-off, loopt geen vertraging op, doordat de scripts al waren afgerond. Opnames zijn in april begonnen.

Andere titels die worden geraakt, zijn "The handmaid's tale". Eind deze zomer zouden de opnames voor de laatste reeks beginnen. Er waren al enkele afleveringen klaar, zegt een van de schrijvers aan het persagentschap Reuters, maar er wordt niet meer gewerkt aan nieuwe. Het is nog niet duidelijk of dat betekent dat het laatste seizoen van "The handmaid's tale" pas veel later op het scherm zal komen.

Ook het werk aan de nieuwe Marvelfilm "Blade", met Mahershala Ali als de vampierjager, ligt voorlopig stil.

Omdat televisieseries die de komende maanden verschijnen al een tijdje zijn ingeblikt, zullen fans weinig hinder ondervinden. Netflix biedt trouwens veel niet-Amerikaanse producties aan, en daar heeft de staking geen impact op. Maar als de staking lang aanhoudt, zullen kijkers mogelijk een dip in nieuwe Amerikaanse tv-series merken. Wellicht zal dat pas in de tweede helft van het jaar duidelijk worden. 

In de filmindustrie zijn de productietijden uiteraard langer. Daar blijven de gevolgen voorlopig beperkt. Filmstudio's werken ongeveer een jaar vooruit. De meeste films die dit jaar uitkomen, zijn ook al opgenomen.

Veel hangt dus af van hoelang deze staking zal aanhouden. Het is niet de eerste keer dat scenarioschrijvers de pennen neerleggen. De laatste grote staking van dit kaliber dateert van 2007 en duurde 100 dagen. Toen kwamen de hosts van laatavondshows maandenlang niet op de buis.

Maar de staking had ook gevolgen voor de economie van Californië: niet alleen schrijvers hadden geen inkomsten, ook decorbouwers, cateraars, rekwisiteurs en productieassistenten. De staking had een domino-effect: heel wat consumenten gaven minder uit in winkels en restaurants. Zelfs autodealers kregen een klap. In 1988 duurde de staking maar liefst 153 dagen.

Uiteindelijk trokken de scenaristen aan het langste eind en werden de meeste eisen ingewilligd. Of hen dat ook deze keer lukt, is een cliffhanger van formaat.