Verschillende landen - ook ons land - zijn begonnen met het plannen van de evacuatie van hun burgers en diplomatieke vertegenwoordigers uit Soedan. In het Oost-Afrikaanse land zijn de gevechten tussen het reguliere leger en de paramilitaire militie Rapid Support Forces (RSF) de tweede week ingegaan. Ook Soedanezen staan voor een verscheurend dilemma: blijven of proberen te vluchten, met het risico tijdens hun vlucht te worden geraakt?
Ook ons land bereidt risicovolle evacuatie van burgers en diplomatiek personeel uit Soedan voor (met hulp van Frankrijk)
Sara Van Poucke
Gepubliceerd:
Bijgewerkt:
Het reguliere leger van Soedan zegt dat het hulp zal bieden bij de evacuatie van buitenlanders. Het zegt de evacuatie mee te organiseren van burgers en diplomatieke vertegenwoordigers door de Verenigde Staten, het Verenigd Koninkrijk, China en Frankrijk - dat de operatie voor de Europese Unie coördineert.
Ook ons land is met de voorbereiding van de evacuatie begonnen en werkt daarvoor samen met Frankrijk. Onze zuiderburen zullen ook Belgen repatriëren, bevestigt een bron dicht bij de operatie. In tegenstelling tot Nederland heeft ons land zelf geen vliegtuig klaarstaan in de regio. In Soedan bevinden zich 42 Belgen en rechthebbenden (de leden van het kerngezin), zegt Buitenlandse Zaken.
Volgens het Soedanese leger zullen de landen "in de komende uren" met militaire transportvliegtuigen beginnen te evacueren vanuit de Soedanese hoofdstad Khartoem. Voorlopig hebben de onderdanen van verschillende landen nog altijd orders gekregen om zich schuil te houden tot de plannen voor evacuatie vorm krijgen.
Staakt-het-vuren
Evacuatie is alleen mogelijk als de situatie veilig genoeg is. En dat is voorlopig niet het geval, laat het ministerie van Buitenlandse Zaken weten. "De luchthaven van Khartoem is sinds het begin van de gevechten het epicentrum van het geweld", zei Afrikacorrespondente Elles van Gelder vanochtend. "Maar wie de luchthaven in handen heeft, is niet duidelijk. Ook zal er een staakt-het-vuren moeten komen om evacuaties mogelijk te maken".
Over zo'n staakt-het-vuren waren de strijdende partijen - het reguliere leger en de paramilitaire groep Rapid Support Forces (RSF) - het gisteren eens geworden. Om het einde van de ramadan te markeren, spraken ze een drie dagen durend bestand af. Dat neemt niet weg dat het geweld niet helemaal is stilgevallen, al lijkt het wel te zijn geluwd. Van relatieve rust hopen landen gebruik te kunnen maken om hun onderdanen te evacueren.
Een delegatie van een 50-tal mensen afkomstig uit (voornamelijk) Saudi-Arabië werd al geëvacueerd. de groep werd vanuit Khartoem naar de oostelijke havenstad Port Soedan aan de Rode Zee gebracht en maakte de oversteek naar de Saudische havenstad Jeddah. Het schip is vanmiddag aangekomen. Nog vier andere schepen zouden naar Jeddah onderweg zijn, met aan boord 108 mensen met 11 verschillende nationaliteiten.
Evacuatie is een risicovolle operatie, want de zwaarste gevechten vinden plaats in de hoofdstad Khartoem, een stad met zo'n 5 miljoen inwoners, in de buurt van de luchthaven en de internationale ambassades. De voorbije dagen hebben straaljagers luchtaanvallen uitgevoerd, rijden tanks door de straten en is er volop geschoten in dichtbevolkte stadswijken.
Duivels dilemma
De meeste inwoners van Khartoem sluiten zichzelf intussen al een week lang thuis op. Ze gaan alleen naar buiten om voedsel te halen of om de stad te ontvluchten.
"Het is een duivels dilemma voor de mensen in Khartoem", zegt correspondente Elles van Gelder. "Blijf je thuis, terwijl het eten en drinken op raakt en het risico bestaat dat je huis getroffen wordt? Of vlucht je, en neem je het risico dat je tijdens je vlucht geraakt wordt?". De meeste mensen proberen nu toch te vluchten, zegt ze. Niet alleen uit Khartoem, ook uit andere gebieden in Soedan waar gevochten wordt.
Volgens het Hoog Commissariaat voor de Vluchtelingen van de Verenigde Naties (VN) zijn al tussen 10.000 en 20.000 Soedanezen gevlucht naar buurland Tsjaad, dat al meer dan 400.000 Soedanese vluchtelingen opvangt. Analisten gaan ervan uit dat mogelijk miljoenen Soedanese burgers het land zullen proberen uit te vluchten op het moment dat een bestand wordt afgesproken en gehandhaafd.
Bij het geweld in Soedan zijn volgens de Wereldgezondheidsorganisatie (WHO) al meer dan 400 mensen om het leven gekomen. Meer dan 3.500 mensen raakten gewond. De werkelijke cijfers liggen vermoedelijk een stuk hoger omdat veel slachtoffers door het geweld op straat geen ziekenhuis kunnen bereiken.
Geweld in Soedan: wat is er aan de hand?
Centraal in het conflict staat de rivaliteit tussen twee generaals: die van het reguliere leger, Abdel Fattah al-Burhan, en die van de paramilitaire groep RSF (Rapid Support Forces) Mohamed Hamdan Dagalo, ook bekend als Hemedti.
In 2019 werd dictator Omar al-Bashir van de macht verdreven na een volksopstand. Er werd gewerkt aan een overgang naar democratie in Soedan, maar in 2021 pleegden de RSF en het Soedanese leger samen opnieuw een staatsgreep. Het land wordt nog steeds bestuurd door militairen, al was het wel gepland dat er binnenkort een akkoord zou worden ondertekend, waarbij de militairen de macht zouden overdragen aan een burgerregering. Een onderdeel van het akkoord was dat de RSF zou worden opgenomen in het reguliere leger. Het was al langer duidelijk dat generaal Mohamed Hamdan Dagalo dat niet over zijn kant zou laten gaan.
De spanningen tussen het leger en de RSF liepen al langer op, en zijn vorig weekend geëscaleerd. Sinds zaterdagochtend vechten het leger en het RSF met zware wapens, artillerie, tanks en bombardementen met gevechtsvliegtuigen in dichtbevolkte buurten van de stad. Het conflict verspreidde zich bovendien naar andere regio's van het land. Zeker 400 mensen kwamen al om het leven.
