Hoe digitaal kruimelspoor naar de verspreider van geheime Amerikaanse legerdocumenten leidde  

“Please, have some leaked documents.” Alsof het om een aangeboden koekje bij de koffie ging, werden enkele weken geleden geheime Amerikaanse legerdocumenten zomaar aangeboden in enkele discordservers. Discord is een onlineplatform waar mensen met dezelfde interesses samen kunnen komen in chatkamers, de zogenaamde servers. Het medium wordt vaak gebruikt door gamers die op de servers elkaar uitdagen, strategieën bespreken of memes en grapjes met elkaar delen. 

Dat was ook in deze zaak het geval. In geen tijd gingen documenten vol info over de Amerikaanse militaire relaties met Oekraïne rond in chatrooms met jongeren die zich in hun vrije tijd vooral bezig hielden met computerspelletjes als Fortnite of Minecraft. Het was een kwestie van tijd vooraleer het lek ook de Amerikaanse pers en inlichtingendiensten onder ogen kwam.

Vooral in het Pentagon, het hoofdkwartier van de Amerikaanse inlichtingen en strijdkrachten, werd natuurlijk niet gelachen met het voorval. Hoe kon zo’n cruciale en hoogst vertrouwelijke informatie zomaar in enkele chatrooms met jonge gamers belanden en even belangrijk: wie was hier verantwoordelijk voor? 

Pro-Russische profielen hadden de documenten ondertussen ook opgemerkt, enkele cijfers creatief in hun voordeel vervalst en ze zo vervolgens weer verspreid.

Ondertussen was ook een team van journalisten van . Wat begon als het zoeken naar een naald in een hooiberg, eindige donderdag uiteindelijk met de arrestatie van de 21-jarige Jack Teixeira, een kersverse militair uit Massachusetts die door zijn job toegang had tot vertrouwelijke informatie. Maar hoe kwamen de journalisten juist bij hem terecht?

Het was pas toen foto’s van de documenten begonnen te circuleren op platforms als Twitter en 4chan (een berucht online prikbord waar gebruikers anoniem kunnen discussiëren, red.) dat de Amerikaanse inlichtingendiensten lucht kregen van het lek.

“Ik wist met zekerheid dat de mensen die de documenten op 4chan deelden, niet de originele bron van het lek waren,” zegt Bellingcatjournalist Aric Toler in een podcast van . Toler begon in verschillende 4changroepen vragen te stellen en werd door een gebruiker uiteindelijk doorverwezen naar Discord.

Daar bleken nog meer foto’s te zijn gepubliceerd in een server met spelers van Minecraft, een bijzonder populair spel waarin je werelden aan de hand van blokjes kan opbouwen. Opnieuw begon Toler de verspreider van de foto’s te ondervragen. “Het was een 17-jarige tiener die me angstvallig verzekerde dat hij niet achter het lek zat”, zegt hij daarover. “Hij had de foto’s via een andere openbare server genaamd "wow_mao" verkregen.”

Wow_mao is een bekende Filipijnse Youtuber en de groep bestond voornamelijk uit zijn fans. Gesprekken met verschillende leden leidden uiteindelijk naar de discordserver waar de gelekte documenten voor het eerst zouden zijn verschenen: Thug Shaker Central.

Die besloten groep was opgericht en werd geleid door een zekere "OG". Volgens de Amerikaanse krant  ontmoetten de leden elkaar een viertal jaar geleden in een discordgroep voor fans van Oxide, een Youtuber die video’s maakte over wapens en militair materiaal. Omdat die groep te groot werd, besloot OG een aparte server op te richten voor zijn "beste vrienden". “Daar waren we als een hechte familie voor elkaar”, getuigde een lid tegenover The Washington Post.

Verschillende serverleden die Toler ook sprak, beschreven hem als een leidersfiguur. Hij wist door zijn job bij het leger vaak met grote zekerheid juiste voorspellingen te doen en ontving voor die inzichten ook veel aanzien in de groep. Hij benadrukte wel dat de info die hij verspreidde binnen de groep moest blijven. Wie de documenten uiteindelijk naar de openbare Minecraftserver bracht, is niet geweten.

Hoewel verschillende gebruikers hem benoemden als hun “beste vriend”, kende niemand zijn echte identiteit.

Hoe konden Toler en het onderzoeksteam dan toch bij Teixeira terechtkomen? Verschillende groepsleden gaven aan samen te gamen via Steam. Dat is een digitaal platform waarop je met een account allerlei games kan downloaden. Vrienden en andere gebruikers kunnen zo ook opvolgen welke games wie speelt. En dat leidde uiteindelijk tot een doorbraak.

Hoewel OG zijn Steamaccount uit paniek ondertussen verwijderd had, kon Toler oude profielen nog terugvinden via een archiveringswebsite die data uit het verleden bewaart. Door verschillende groepsleden te ondervragen over de games die ze samen met OG speelden, werd de puzzel langzaam gelegd.

Via Steam kon Toler zo te weten komen welk account precies die opgenoemde games de laatste maanden had gespeeld. “Het matchte perfect met de info die we via groepsleden hadden gekregen”, zegt Toler. “Het account was al enkele keren van naam veranderd, maar door het archief konden we zijn allereerste profielnaam terugvinden: een zekere Jack…Tex.”

Toler geeft de naam in Google en vindt vrijwel meteen enkele oude Flickralbums (Flickr is een online fotoalbum dat je kan delen, red.). Daarop ziet hij onder andere foto’s van een jonge Jack Teixeira samen met zijn ouders in hun huis in Massachusetts. Ook op Instagram staan heel wat foto’s, onder andere van Teixeira in legeruniform. Het onderzoeksteam ziet steeds meer linken met de documenten. Het net sluit zich rond de jonge militair.  

Het is uiteindelijk een banale foto van een geüniformeerde Teixeira in de ouderlijke keuken die de doorslag geeft. Rechts onderaan zie je nog een klein stukje tafelblad. De visuele onderzoekscel van The New York Times linkt het granieten bovenblad aan de ondergrond waartegen een van de vele gelekte documenten werd gefotografeerd.

Niet veel later staan de FBI en het Amerikaanse leger voor het huis. Teixeira zit in de tuin nietsvermoedend te lezen en wordt vervolgens gearresteerd.