Verdachte van lek Pentagon-documenten gearresteerd, 21-jarige wapenliefhebber die bij luchtmacht werkt

De Amerikaanse veiligheidsdienst FBI heeft in North Dighton in Massachusetts een man opgepakt die verdacht wordt van het lekken van geheime militaire documenten. De Amerikaanse minister van Justitie Merrick Garland heeft op een korte persconferentie bevestigd dat de verdachte is opgepakt.

De FBI meldt in een statement dat het sinds vorige week met man en macht naar de verdachte heeft gezocht. Het gaat het om de 21-jarige Jack Douglas Teixeira. De man werkt voor de Amerikaanse luchtmacht in Massachusetts. Hij zou de documenten onder de codenaam OG in chatgroepen op het internet gelekt hebben. 

Al enkele weken intussen duiken op het internet gevoelige documenten op die afkomstig lijken te zijn van de Amerikaanse inlichtingendiensten. Wat begon met een paar schijnbaar toevallige foto's van analyses over de oorlog in Oekraïne is intussen uitgegroeid tot een van de belangrijkste lekken van de eeuw. 

De onthulling ervan vormt volgens het Pentagon "een zeer ernstig risico" voor de Amerikaanse nationale veiligheid en het Amerikaanse ministerie van Justitie startte een onderzoek op naar hoe de documenten online konden komen.

Niet zozeer de omvang van het lek, wel de inhoud van de documenten geeft veel gewicht aan de zaak: zo kom je te weten welke landen door VS worden afgeluisterd en hoe diep de VS geïnfiltreerd is in de Russische communicatie, wie welke rol speelt in wapenleveringen aan Rusland of Oekraïne en wat nu de echte inschatting is van de VS over de krijgskansen van de strijdende landen.

Maar wie achter het lek zit, is pas nu mondjesmaat duidelijk geworden, met dank aan onderzoeksjournalisten van onder meer het collectief Bellingcat en The Washington Post  (achter betaalmuur). Die Amerikaanse krant wist zelfs met enkele online vrienden van de bron van het lek te spreken.

Want daar speelt het verhaal zich haast volledig af: online, meerbepaald in Discord-chatgroepen. Nog voor de documenten zich een weg baanden naar het online forum 4Chan en de Russische berichtenapp Telegram was Discord de plek waar de documenten voor het eerst een publiek kregen.

De private server - een voor het brede publiek afgesloten Discord-chatgroep - waarop dat gebeurde, had zich in het coronajaar 2020 gevormd als afsplitsing van een server met fans van Oxide, een Youtuber die video's maakt over militair materiaal en wapens. In de private groep - "Thug Shaker Central" gedoopt - vonden zowat 25 jonge gamers en wapenfans elkaar, om te praten over gametactieken en memes uit te wisselen. 

De verdachte met codenaam OG was een van hen en werd door de andere, jongere leden van de groep beschouwd als een leidersfiguur. Hij was ook degene die er over internationale politiek sprak en soms straffe voorspellingen deed die dan bleken uit te komen. Het gaf zijn status in de groep nog meer glans.

Eind vorig jaar al begon hij plots uitgebreide posts te tikken met bijzonder veel geopolitieke details, complexe termen en militair jargon. "Alles wat je maar kon verzinnen, zat in die documenten", vertelt een van zijn online chatvrienden aan de Washington Post. Maar veel interactie kwam er niet van zijn pupillen, iets wat hem duidelijk niet zinde.

Uiteindelijk veranderde OG het geweer van schouder en begon hij tientallen, zelfs honderden foto's te posten van geheime documenten: gedetailleerde kaarten van de gevechtssituatie in Oekraïne, geheime satellietbeelden van gebombardeerde energie-installaties in Oekraïne en zelfs militaire foto's van de vermoedelijke Chinese spionageballon die in februari ophef veroorzaakte.

Ondanks het feit dat de private chatgroep actieve leden had uit zowat de hele wereld, zelfs uit Oekraïne en Rusland, duurde het maanden voor de informatie die OG deelde naar buiten lekte. Eind februari postte plots een van de leden enkele foto's van documenten op een andere Discord-server. Van daaruit verspreidden ze zich naar nog een andere server en uiteindelijk op 4Chan en Telegram (waar uiteindelijk ook vervalste versies opdoken). Toen de New York Times lucht kreeg van het verhaal was het hek van de dam.

Waarom OG zoveel Amerikaanse overheidsgeheimen deelde, weten zijn chatvrienden niet. "Er zit wat opschepperij bij tegenover vrienden, maar hij wilde ook zorgen dat we goed geïnformeerd waren", zegt een getuige in The Washington Post. OG koos bijvoorbeeld geen specifieke kant in de oorlog tussen Rusland en Oekraïne.

Hij was wel scherp voor de Amerikaanse overheid en haar "te grote bereik". Maar volgens zijn vrienden lijkt hij niet te hebben gehandeld in de overtuiging dat hij het "publieke belang" diende, zoals klokkenluider Edward Snowden destijds. The Washington Post omschrijft het zo: "Hij lijkt enkele makkelijk te imponeren tieners ervan te hebben overtuigd dat hij een soort moderne combinatie van een gamer en Jason Bourne (de voortvluchtige CIA-agent uit de gelijknamige films, red.) was."

In realiteit gaat het om een man die documenten deelde waartoe duizenden Amerikaanse militaire medewerkers toegang hebben. Dat zijn online stoerdoenerij nu zo open en bloot op straat is komen te liggen, bezorgt hem duidelijk slapeloze nachten, getuigt een van online vrienden. "Hij lijkt erg in de war en weet niet wat hij moet doen. Maar hij is zich duidelijk zeer bewust van wat er gaande is en wat de gevolgen kunnen zijn."

In een laatste bericht aan zijn Discord-makkers vroeg OG om "niet op te vallen en alles te verwijderen dat maar enigszins aan hem kan worden gelinkt".