"Een geste van de paus": Franciscus schenkt oud-bisschop van Gent Luc Van Looy stiekem dan tóch de kardinaalsring

Het was het Nederlands Dagblad onlangs opgevallen, op een bijeenkomst van salesianen (de religieuze congregatie waartoe bisschop Luc Van Looy behoort) in Rome, toen ze een ontmoeting hadden met paus Franciscus: de paus kuste de hand van Van Looy. 

Wat bleek achteraf? Dat die hand getooid is met een nieuwe ring, de kardinaalsring die eigenlijk enkel voor de geestelijken in het rood is bedoeld. Van Looy draagt hem toch, ook al verzaakte hij aan de titel van kardinaal.

Van Looy stond recent op het lijstje van bisschoppen die door de paus de titel van kardinaal zouden krijgen, eind augustus dit jaar. Maar hij had zichzelf enkele weken daarvoor buitenspel gezet. Hij had verklaard afstand te doen van de rode kardinaalsbaret.

Na de proclamatie van de naam van Van Looy kwam er nogal wat kritiek binnen kritisch-katholieke kringen, als zou hij de titel niet verdienen. Er werden Van Looy mismanagement en tekortkomingen aangewreven in de aanpak van kindermisbruik door religieuzen, zowel als bisschop van Gent (wat hij was van 2004 tot 2019) als daarvoor, in zijn periode als missionaris in Zuid-Korea. 

Niet dat Van Looy zélf werd beschuldigd van foutief gedrag, voor alle duidelijkheid. Maar de druk op hem groeide naderhand en uiteindelijk meldde hij de paus afstand te doen van de "creatie" tot kardinaal. In overleg trouwens met aartsbisschop en kardinaal Jozef De Kesel. 

Ook onder druk van anderen, werd gezegd, maar dat ontkent Van Looy aan onze redactie: "Voor zover ik weet zijn de andere bisschoppen daar niet bij betrokken geweest, het was in overeenkomst met kardinaal De Kesel, enkel hij en ik." Maar die ring dan? "Het is waar, de paus heeft mij die ring gegeven. En ik kan die ring gerust dragen, zeggen mensen rondom mij. Het is eigenlijk allemaal privé, maar het is geen geheim, neen. De ring is een 'geste' van de paus. En iedereen heeft dat gezien natuurlijk, op die ontmoeting."

Het is al langer bekend dat Van Looy en paus Franciscus elkaar bij de voornaam aanspreken, elkaar al lang kennen (van bij vroegere samenwerkingen), elkaar appreciëren en zelfs vrienden zijn. In die zin is de 'schenking' van de paus misschien zelfs niet verrassend. Maar wel opmerkelijk én tegen de regels. Maar een paus kan zich boven de kerkelijke wetten stellen en eigenlijk doen en beslissen wat hij wil, zonder verantwoording af te hoeven leggen. Hij kan zelfs zijn eigen wetten en regels overtreden.

De ring krijgen én ook dragen, betekent niet dat je dan ook per definitie kardinaal bent. Wel integendeel. Maar, stel dat de paus Van Looy had benoemd tot kardinaal 'in pectore', letterlijk vertaald uit het Latijn ''in het hart''. Dat gebeurt hoogst uitzonderlijk, eigenlijk enkel bij geestelijken die gebukt gaan onder een politiek lastig regime of in een land leven waar de rooms-katholieke godsdienst als vijandig wordt beschouwd.  Dus geen officiële titel, maar wel as such beschouwd. En meestal weet de betrokken kardinaal het zélf niet, weet hij het pas als zijn naam ooit eens wordt bekend gemaakt.

Mocht het zo zijn, "kardinaal in het hart", zou Van Looy toch op een bepaalde manier kunnen adviseren binnen het Vaticaan, bijvoorbeeld in samenkomsten voor een conclaaf (weet: sowieso was Van Looy al te oud om stemrecht te hebben op een conclaaf).

"Dat is allemaal niet het geval", verklaart Van Looy expliciet. "De ring heeft geen enkel kerkelijk gevolg, er verandert niets qua invloed of titel of wat dan ook. Het is een beslissing, een gift van de paus, persoonlijk, zonder enig gevolg."