LIVE Premier De Wever: "Niet investeren in kerncentrales zou allicht het domste zijn dat je kan doen"

Als de komende maanden blijkt dat de kerncentrales overnemen financieel wel degelijk een goed plan is voor de overheid, moet de federale regering durven te investeren, zegt premier Bart De Wever (N-VA) in een interview met Terzake. 

“Dat niet doen zou allicht het domste zijn dat je kan doen, ook voor je burger. Want dan maak je die totaal afhankelijk van de import van energie”, aldus de premier. En dat zou dan voornamelijk fossiele energie zijn, waar De Wever net van af wil.

De premier zegt dat hij rond energie weinig ideologische overwegingen heeft, maar alleen praktische overwegingen maakt. En dan bekijkt hij alleen naar welke energie we in België kunnen produceren, en dat is realistisch gezien hoofdzakelijk kernenergie, stelt De Wever. 

Dat de regering onderzoekt om de kerncentrales in ons land over te nemen, stelt de overheid voor 2 belangrijke vragen: hoeveel kan dit kosten en kan dit veilig?

Luc Pauwels, energiespecialist bij VRT NWS, voorziet dat de overname an sich geen geld zal kosten, omdat de reactoren al afgeschreven zijn. Het zal vooral veel geld kosten om ze langer te laten draaien, en dat zou wel eens miljarden kunnen kosten.

En dan is er nog de veiligheidsvraag. Pauwels voorziet dat er geenszins op veiligheid zal worden beknibbeld. Hij weet dat in Nederland en de VS de levensduur van oudere reactoren verlengd wordt. Dus moet dat ook bij ons mogelijk zijn.

“Ons energielandschap verandert ingrijpend”, zegt professor milieueconomie Johan Albrecht (Universiteit Gent en denktank Itinera) in De Wereld Vandaag op Radio 1. “Kernenergie heeft minder en minder plaats in een landschap met hernieuwbare energie.”

“Er hangt een aanzienlijke factuur vast aan het langer openhouden van die kerncentrales”, weet Albrecht.

“De huidige reactoren hebben we hard nodig in de winter, maar absoluut niet in de zomermaanden. Dat is belangrijk omdat alle investeringen in kerncentrales moeten worden terugverdiend. Als je ze maar een paar maanden per jaar kan gebruiken duurt dat nog langer.”

“Het economische verhaal van de integratie van kernenergie wordt alsmaar moeilijker”, besluit Albrecht. “Je moet zeker op lange termijn denken, maar je moet ook flexibel kunnen inspelen op opportuniteiten.”

"In tijden waarin we de geopolitieke context steeds meer lijken te moeten ondergaan, met alle gevolgen van dien voor onze energiebevoorrading en de prijzen, kan een herwinning van de controle over onze stroommix strategisch een belangrijk houvast bieden, en daar gaan wij voor." Dat heeft premier Bart De Wever (N-VA) gezegd in de Kamer.

De Wever verdedigt de beslissing van de regering om al onze kerncentrales te nationaliseren. "Want wij willen een zekere, betaalbare en duurzame energie waarvoor we zo weinig mogelijk van anderen afhankelijk zijn."

Tot nu toe hield Vooruit zich als enige meerderheidspartij koest over het akkoord om de kerncentrale overnemen van Engie. Maar Kamerfractieleider Oskar Seuntjens (Vooruit) is positief: "Op de vooravond van 1 mei mogen wij lezen dat de regering  energie wil nationaliseren: als socialisten kunnen wij onmogelijk tegen een overheid zijn die haar verantwoordelijkheid wil nemen."

"De waarheid is dat we vandaag de ruimte niet hebben om taboes te hebben", zegt de Vlaamse socialist. "De realiteit is vandaag wat ze is. Wij zijn vandaag veel te afhankelijk van onbetrouwbare partners als het gaat over onze energie. De oplossing is simpel: we moeten onze energie weer in eigen handen krijgen."

Maar dat kan niet onvoorwaardelijk zijn. "Het kan niet zijn dat het een deal is waarbij de winsten geprivatiseerd worden maar de risico's genationaliseerd."

Opvallend: oppositiepartij Anders steunt de beslissing om de kerncentrales over te nemen van Engie. "Ik ben als liberaal van nature geen groot voorstander van nationalisaties, maar in dit geval denk ik dat u een logische stap zet, nadat de vorige regering 2 centrales verlengd heeft", zegt Kamerlid Steven Coenegrachts (Anders)in de Kamer tegen de premier.

Elektriciteitsproducent Engie noemt hij een "onwillige partner". Coenegrachts vindt dat we kritische infrastructuur zoals kerncentrales in ons land moeten verankeren. 

Oppositiepartij PVDA klinkt positief over de plannen voor overname van de kerncentrales. "Ik vind het positief dat we op politiek vlak eindelijk dat taboe doorbreken dat de markt alles oplost", zegt partijvoorzitter Raoul Hedebouw in Villa Politica. Volgens hem is de marktwerking geen goed idee voor de energiesector.

"De vraag is natuurlijk wel tegen, welke prijs", plaatst hij er meteen bij als bedenking. "Ik ben bang dat men de winsten gaart privatiseren en dat de kosten voor de belastingbetaler zullen zijn."

Anders-voorzitter Frédéric De Gucht reageert "constructief" op het voorstel van premier Bart De Wever om de Belgische kerncentrales te nationaliseren. "De koers die nu wordt voorgesteld, is de logische landing van een debat dat we al langer voeren", aldus De Gucht. "Het belangrijkste is nu dat dit aan de juiste voorwaarden gebeurt, met een financieel en juridisch waterdicht kader."

Voor Anders moet deze potentiële transactie hand in hand gaan met een toekomstvisie op energie. De focus mag niet enkel liggen op de huidige centrales, maar moet ook de weg vrijmaken voor de ontwikkeling van de volgende generatie kernenergie.

De Vlaamse werkgeversorganisatie Voka verwelkomt de plannen van de federale regering om de kerncentrales in ons land over te nemen. Dat mag evenwel niet leiden tot onevenredige maatschappelijke kosten, vindt Voka. 

"In geopolitiek onzekere tijden is een duurzame energiebevoorrading van strategisch belang. Nucleaire energie heeft een belangrijke plaats in onze toekomstige energiemix, samen met hernieuwbare energie. Voka verwelkomt elke beslissing die de bevoorradingszekerheid en betaalbaarheid ten goede komt", zegt gedelegeerd bestuurder Frank Beckx. 

"Als de federale regering en Engie niet snel tot een aanvaardbare prijs en een sluitend juridisch kader komen voor de overname van de nucleaire activiteiten, dreigt het dossier jarenlang aan te slepen", waarschuwt milieu-econoom Johan Albrecht Universiteit Gent en denktank Itinera)

"Daarmee zou de operatie veel van haar beoogde meerwaarde kunnen verliezen en verzandt het plan mogelijk in een traag en juridisch complex traject", zegt Albrecht. "Het heeft weinig zin om aan iets te beginnen dat 3 à 4 jaar gaat aanslepen in onderhandelingen en mogelijke procedureslagen", zegt Albrecht. 

"Dit is geen makkelijk verhaal. Dat wordt zeer uitdagend om dat allemaal voor mekaar te krijgen", zegt hij. "Er zijn niet veel potentiële partners om zo'n klus te klaren." 

Febeliec, de belangenvereniging voor grootverbruikers van elektriciteit en aardgas, reageert tevreden op de intentie van de federale regering om de kerncentrales over te nemen. "We vinden het een heel goede zaak dat er wordt onderzocht in welke mate de bestaande kerncentrales kunnen worden verlengd", zegt directeur Andreas Tirez.

"Dit zal een impact hebben op de elektriciteitsprijs. Die zal sterk dalen als we kunnen verlengen", aldus Tirez. "Voor ons is het belangrijk dat de overheid de regie opnieuw in handen neemt en gaat bepalen hoe onze energiemix eruit zal zien."

Na afloop van het kernkabinet heeft premier Bart De Wever (N-VA) de beslissing verdedigd om met Engie te onderhandelen over de overname van alle Belgische kerncentrales. "We moeten van de fossiele brandstoffen af. Als wij onze kerncentrales zouden sluiten, worden we afhankelijk van gascentrales. Dat is natuurlijk een heel slecht idee." 

Dat Engie heeft besloten om uit kernenergie te stappen, hielp volgens De Wever niet. "Engie heeft een beslissing genomen om uit het nucleaire te gaan. We respecteren dat, maar een land dat nucleaire amlbities heeft en een operator die eruit wil, is geen goede combinatie."

Door het akkoord met Engie wordt de ontmanteling van kerncentrales stopgezet en wordt een zogenoemd 'due diligence-onderzoek opgestart'. Dat moet volgens de premier uitwijzen of onze kerncentrales langer kunnen open blijven, of het betaalbaar en verstandig is en of het juridische haalbaar is. "Als we al die informatie hebben, valt de beslissing."

De Wever gaat nog altijd voor koolstofvrij en hernieuwbaar. "Het lijkt mij evident in de wereld van vandaag dat die energiemix koolstofvrij moet zijn voor het klimaat. Dan kijk je naar nucleair en hernieuwbaar voor de zekerheid van je bevoorrading."

Voor het energiebeleid van de vorige regering heeft hij geen goed woord over. "Het sluiten van de kerncentrales was het domste dat men in dit land deze eeuw heeft gedaan."

De mogelijke overname van de kerncentrales door de federale regering roept veel vragen op in de gemeente Beveren-Kruibeke-Zwijndrecht . De nucleaire site van Doel ligt op het het grondgebied van Beveren-Kruibeke-Zwijndrecht. Daar is vandaag nog 1 reactor actief.

Burgemeester Marc Van de Vijver (CD&V) zegt dat het voorlopig onduidelijk is welke impact de plannen zouden hebben, zowel technisch als financieel. "Dat dit niet van vandaag op morgen kan, daar ben ik van overtuigd."

Lees meer in het artikel hieronder.

Bond Beter Leefmilieu, Greenpeace en Canopea noemen de beslissing van de federale regering om alle kerncentrales over te nemen "slecht nieuws voor de energietransitie, het klimaat en de belastingbetaler".

De regering De Wever predikt besparingen in zowat alle cruciale sectoren van onze samenleving, maar wil nu wel miljarden belastinggeld investeren in een voorbijgestreefde en riskante technologie", aldus Joeri Thijs van  Greenpeace. "Dit is geen nationalisering van een industrie; dit is het nationaliseren van een bodemloze put."

"Deze onderhandelingen creëren bovendien een gigantische investeringsonzekerheid voor producenten van hernieuwbare energie", zegt Benjamin Clarysse van Bond Beter Leefmilieu.

Vlaams Parlementslid Jeremie Vaneeckhout (Groen) noemt de beslissing van de regering om te onderhandelen over een overname van alle kerncentrales "totale waanzin". 

"Engie wrijft zich in de handen. Dit is het gat in de begroting van de komende 100 jaar", schrijft hij op X.

"België heeft kernenergie nodig om te stoppen met afhankelijk zijn van fossiele brandstoffen van anderen", reageert Yvan Verougstraete op X, de partijvoorzitter van Les Engagés.

"België heeft hernieuwbare energie én kernenergie nodig om zijn lokale en koolstofarme energie te produceren", aldus Verougstraete. "Volgende stap: de offshore windenergie versnellen."

CD&V-voorzitter Sammy Mahdi vindt de overname van alle Belgische kerncentrale van Engie een goede zaak. "Twee jaar geleden bij de vorming van de regering heb ik hier nog voor gepleit aan de onderhandelingstafel. Toen waren twee partijen nog niet helemaal overtuigd, maar heel blij dat de regering dit nu wel aanpakt", schrijft hij op Instagram.

Hij wil meteen verder gaan. "En laat ons meteen de kerncentrales met nog tien jaar verlengen, prioriteit maken van nieuwe generatie kerncentrales en de turbo zetten op hernieuwbare energie. Hoe sneller we onafhankelijk worden van Rusland, het Midden-Oosten en de VS, hoe beter."

Bij de N-VA wordt positief gereageerd op de beslissing van de regering om met Engie te onderhandelen over de overname van de Belgische kerncentrales. "Een belangrijke eerste stap om onze bevoorrading veilig te stellen voor de komende jaren", reageert Kamerlid Bert Wollants op X. Wollants is de enegiespecialist van de N-VA.

"Minder dan een jaar na de inwerkingtreding van de wet die de weg vrijmaakt voor de terugkeer van kernergie krijgt die dynamiek concreet vorm via onze wil om opnieuw de controle te nemen over onze activa en capaciteiten", schrijft minister van Energie Mathieu Bihet (MR) op X. "Deze stap past binnen een coherente politieke visie."

Kersvers Groen-voorzitter Aimen Horch vindt het onbegrijpelijk dat de regering alle kernreactoren van Engie zou kopen. 

"Terwijl de Arizona-regering bespaart op pensioenen en uitkeringen, wil ze blijkbaar wel miljarden vrijmaken voor de aankoop van kernreactoren die aan het einde van hun leven zijn. Ik stel mij grote vragen bij deze plannen", schrijft Horch in een persbericht. 

"Roekeloos alle kernreactoren kopen, terwijl we weten dat de kosten daaraan torenhoog zijn, dat is gewoonweg onverantwoord."

Horch vraagt De Wever om duidelijkheid over het kostenplaatje. Hij wil een onafhankelijke audit die inzicht biedt in de cijfers en de kosten-batenanalyse van deze beslissing. 

Ons land telt 7 kernreactoren, waarvan er 4 in Doel staan (boven Antwerpen, tegen de Nederlandse grens) en 3 in Tihange (provincie Luik, nabij de gemeente Hoei). 

Twee daarvan zijn nog actief: Doel 4 en Tihange 3. Die zouden tot 2035 openblijven. 

De regering maakte al een tijdje duidelijk dat ze daar eigenlijk nog 10 jaar wilde bijdoen, maar Engie zag dat niet zitten. Begin 2025 zei CEO Vincent Verbeke nog dat een verlenging voor Doel 4 en Tihange 3 “ondenkbaar” was. "Een verlenging met 20 jaar is een ander project. Het bestaat niet. De goedkoopste optie is om te investeren in hernieuwbaar."

Dat de regering-De Wever wilde investeren in kernenergie, bleek al uit hun regeerakkoord vorig jaar. "We laten ons niet langer leiden door achterhaalde dogma's", zo schreef ze toen. 

Naast zonne- en windenergie heeft ook kernenergie een plek in de elektriciteitsmix, vindt onze regering. En daarvoor kijken ze dus naar het nucleaire park dat België nog heeft.  

Hoewel vanochtend een gezamenlijk persbericht van de Belgische overheid en Engie verstuurd werd, blijft de reactie van Engie voorlopig miniem. 

Ze geven enkel aan dat ze hun betrokken werknemers zullen "begeleiden en ondersteunen". Dat zullen ze doen aan de hand van "voortdurende dialoog met personeelsvertegenwoordigers". In een latere fase en naarmate de onderhandelingsgesprekken vorderen, kunnen ook ondersteuningsmaatregelen ingevoerd worden. 

De onderhandeling over de mogelijke nationalisering van de kernreactoren zal lopen tot oktober 2026. 

In de tussentijd zal de ontmanteling van de reactoren Tihange 2 en Doel 3 worden stilgelegd. De machinekamers van beide reactoren werden al ontmanteld, legt energiespecialist Luc Pauwels uit. "Aan de reactor zelf waren ze nog niet bezig." 

In theorie is het dus mogelijk om die nog terug op te starten. "Engie wil er dan toch op z'n minst over nadenken", zegt Pauwels. 

In de praktijk zou een heropstart van de stilgelegde reactoren jaren duren.     

De partij laat aan onze redactie weten dat ze voorzichtig positief zijn over dit nieuws. 

"Dit betekent dat er eindelijk perspectief is op het openhouden van meer dan 2 kerncentrales", zegt Kamerlid Kurt Ravyts (Vlaams Belang). 

"We moeten natuurlijk wel nog de details van het akkoord kennen, want hier zal ongetwijfeld ook een prijskaartje aan vasthangen. Daarover gaf de premier nog geen duidelijkheid."

De partij is alleszins "zeer tevreden" dat de overheid "het standpunt van het Vlaams Belang deelt dat kernenergie de beste garantie is voor duurzame, betrouwbare en betaalbare energie". 

Zeven kernreactoren proberen over te kopen, waarvan er 5 al bijna 4 jaar stilliggen. Dat is een radicale en onverwachte stap, zegt energiespecialist Luc Pauwels in De Ochtend op Radio 1. 

"Er werd al gewerkt aan de ontmanteling van Doel 3 en Tihange 2, maar blijkbaar liggen er dan toch nog opties open." 

Hij benadrukt dat de regering al lang onderhandelde met energiebedrijf Engie om Tihange 3 en Doel 4 langer open te houden. Er was een deal over 10 jaar verlenging, maar de overheid wilde meer. Engie wilde dat niet. 

"Nu neemt de regering dus een radicale bocht en gaan ze bekijken om het hele nucleaire park over te kopen. Ze hebben zelf geen nucleaire ingenieurs, dus dan moeten ze het beheer uitbesteden. Ze kunnen dan wel zelf beslissen wat ze willen doen met de reactoren."

Een kostprijs is nog niet vermeld. "In principe zijn die reactoren afgeschreven en zou je ze kunnen kopen voor 1 eurocent. In de onderhandelingen zal worden meegenomen welke investeringen er nog gedaan moeten worden."

Vanmorgen raakte bekend dat de federale regering een akkoord heeft bereikt met Engie om te onderhandelen over de overname van de Belgische kerncentrales.

Met dit artikel ben je helemaal mee: