LIVE Nek-aan-nekrace tussen blok van Netanyahu en Eisenkot, "Arabische partijen kunnen bepalend zijn"

Eisenkot heeft zijn kiezers vannacht toegesproken. Hij verklaarde dat hij er alles aan wil doen om een regering te vormen. Hij zegt dat Israël heeft gestemd voor verandering, en dat het volk duidelijk het vertrouwen heeft verloren in Netanyahu. In zijn speech richtte hij zich ook rechtstreeks tot huidig premier Netanyahu en waarschuwde hij dat die niet moest proberen om de veiligheid van Israël voor politieke doeleinden te gebruiken. Dat was een verwijzing naar recente uitspraken van Netanyahu over de Iraanse dreiging en over de gevolgen voor het land als hij niet opnieuw premier zou worden.

Om 20 uur plaatselijke tijd had 74,3 procent van de Israëli's zijn stem uitgebracht voor de verkiezingen. Intussen gaat het om 77,7 procent. Dat zegt het Israëlische Centraal Verkiezingscomité. Dat is het hoogste aantal sinds 1999.

In totaal brachten bijna 5,7 miljoen kiezers hun stem uit, op een totaal van ongeveer 7,3 miljoen stemgerechtigden. De stembureaus sloten om 22 uur lokale tijd (21 uur onze tijd). 

Volgens de exitpolls hebben de Arabische partijen in totaal 18 zetels binnengehaald, het hoogste aantal ooit. Hierdoor zouden ze een doorslaggevende rol kunnen spelen in de samenstelling van een regering. 

"Het blok van Netanyahu, dat momenteel 50 zetels heeft, heeft al vaker gezegd nooit samen te zullen werken met die partijen", zegt Midden-Oostenexpert Jens Franssen daarover. "Het blok van Eisenkot, momenteel 52 zetels, heeft zich daar een pak stiller over gehouden. Wil Eisenkot aan de macht komen, zal die met die Arabische partijen moeten praten voor een meerderheid. Daarvoor zijn 61 zetels nodig."

"Als er trouwens geen regering gevormd wordt binnen de 3 maanden, schrijft de wet voor dat er nieuwe verkiezingen komen. Evengoed staan we hier dus over 3 maanden weer."

De parlementsverkiezingen in Israël zijn een "verpletterende nederlaag" voor uittredend premier Benjamin Netanyahu. Dat heeft oppositieleider Yaïr Lapid gezegd. 

"Laat u niet misleiden: het blok van Netanyahu heeft een verpletterende nederlaag geleden", benadrukte Lapid. Hij sprak van een "totale ineenstorting". "Het publiek heeft het kamp van Netanyahu naar huis gestuurd."

De "vieringen bij de linkerzijde zijn voorbarig." Dat zegt de Israëlische minister van Buitenlandse Zaken Gideon Sa'ar na de bekendmaking van de resultaten uit de eerste exitpolls. 

"De zelfingenomenheid van de bevooroordeelde commentatoren is belachelijk", zegt Sa'ar. "Slechts 1 ding is duidelijk: Likoed is de grootste partij van Israël."

"De exitpolls tonen een volledig gebrek aan vertrouwen van Israëli's in Netanyahu." Dat zegt oppositieleider Gadi Eisenkot, nu de eerste exitpolls zijn vrijgegeven. 

Eisenkot noemt de resultaten een "overwinning voor de mainstream meerderheid van Israël". Daarnaast belooft hij om de regering-Netanyahu te vervangen door een "Zionistische overheid".

Wat zionisme precies is, leest u in onderstaand artikel:

Voorlopig is er geen duidelijke winnaar in de Israëlische verkiezingen. Het is een nek-aan-nekrace tussen de partijen van premier Benjamin Netanyahu en tegenstander Gadi Eisenkot. “De grote verrassing is uitgebleven”, reageert Midden-Oostenkenner Koert Debeuf in VRT NWS De Afspraak.

“Er zijn zoals verwacht kiezers aan beide kanten gaan stemmen. Ik hoorde ook van een vriend in Israël dat ook de ultraorthodoxe joden ook massaal hebben gestemd. Zij hebben het kamp van Netanyahu waarschijnlijk groter gemaakt dan wat anders zou zijn gebeurd. Dat komt omdat Eisenkot hen dienst- en schoolplicht wil opleggen.”

Ook de Arabische partijen hebben het goed gedaan tijdens de verkiezingen. Zij zouden samen een recordaantal zetels hebben bijeengeraapt, blijkt uit de eerste resultaten van de exitpolls.

De Verenigde Arabische Lijst zou volgens de exitpolls 10 à 11 zetels hebben. De andere Arabische partij Ra'am staat volgens de exitpolls op 7 zetels.

De eerste exitpolls tonen dat geen van beide politieke blokken in Israël een duidelijke meerderheid heeft gehaald in het Israëlische parlement.

Het blok van Gadi Eisenkot heeft een totaal van 53 zetels gehaald, wat meer is dan de 50 die het blok van Benjamin Netanyahu haalt.

Netanyahu-blok: totaal van 50 zetels

• Likoed: 25

• Otzma Yehudit: 6

• Verenigd Torah-jodendom: 7

• Shas: 6

• Religieus Zionisme: 6

• Amcha Yisrael: Haalt de kiesdrempel niet

Eisenkot-blok: totaal van 53 zetels

• Yashar: 23

• Samen: 14

• Democraten: 9

• Yisrael Beiteinu: 7

Om 20 uur plaatselijke tijd had 74,3 procent van de Israëli's zijn stem uitgebracht voor de verkiezingen. Dat zegt het Israëlische Centraal Verkiezingscomité. Dat komt neer op 5.450.000 Israëli's.

Het is het hoogste aantal dat ooit al rond dat uur is waargenomen. Dat is ook meer dan de totale opkomst in 2022: toen is 70,6 procent van de kiesgerechtigde Israëli's gaan stemmen. Bij de laatste 10 verkiezingen in Israël zou zo'n grote opkomst niet meer zijn waargenomen.

Israëli's hebben nog 1 uur om hun stem uit te brengen. Dan zouden de eerste exitpolls verschijnen, die een beeld zullen geven van de resultaten van de nationale verkiezing. 

Tienduizenden Israëli's zijn de afgelopen weken en dagen naar Israël teruggekeerd, om een stem te kunnen uitbrengen voor de verkiezingen. Volgens AID Coalition gaat het over 67.000 kiezers. Stemmen vanuit het buitenland gaat namelijk niet: alleen diplomaten hebben het recht om dat te doen.

In totaal leven zo'n 800.000 Israëli's in het buitenland. Dat komt neer op ongeveer 10 procent van het electoraat.

Om 18 uur plaatselijke tijd had 66,7 procent van de Israëli's zijn stem uitgebracht voor de verkiezingen. Dat is het hoogste aantal dat ooit al rond dat uur is waargenomen. Het is ook een stijging van 9 procentpunten tegenover de verkiezingen van 2022.

Bij de parlementsverkiezingen in Israël sluiten de stembureaus zoals voorzien om 22 uur lokale tijd (21 uur Belgische tijd). De centrale kiescommissie heeft de vraag van de Likoed-partij en andere rechtse partijen om de openingsuren te verlengen, verworpen. Dat blijkt uit een persbericht.

Er is sprake van een recordopkomst bij de parlementsverkiezingen, met lange wachtrijen tot gevolg. Omstreeks 18 uur brachten al 4.8 miljoen Israëli's hun stem uit: 66,7 procent van alle kiesgerechtigden en bijna 100.000 meer dan bij de vorige verkiezingen in 2022. 

Eerder had de kiescommissie laten verstaan dat iedereen die bij het sluitingsuur nog in de wachtrij staat, alsnog zijn stem zal kunnen uitbrengen. 

Jens Franssen, voor VRT NWS in Tel Aviv, ziet nog altijd rijen aan de stembureaus "Er zijn maar liefst meer kiezers dan bij de vorige verkiezingen. Er zijn nog altijd mensen aan het stemmen."

Mogelijk wijst de hoge opkomst op méér stemmen voor de oppositie. Dat zou ook kunnen verklaren waarom premier Benjamin Netanyahu vraagt om de stembureaus langer open te houden. "Wie echt verandering wil, die wil vandaag absoluut gaan stemmen. Het zou dus wel kunnen dat de grote opkomst richtinggevend is voor verandering in Israël", denkt Franssen.

In de namiddag is het op sommige plaatsen in Israël hevig beginnen te regenen. In het zuiden van het land zijn daardoor wegen afgesloten, volgensde Times of Israël. 

Of dat gevolgen heeft voor de stembusgang is onduidelijk.

De ultra-orthodoxe Shas-partij en het extreemrechtse Otsma Jehudit sluiten zich bij het verzoek van Netanyahu's Likoed-partij om de stembureaus langer open te houden. Dat zeggen Israëlische media.

Mansour Abbas, de lijsttrekker van de Arabische Ra'am-partij in Israël, heeft in een video gereageerd op de beschuldiging van Netanyahu dat "Arabische partijen de verkiezingen proberen te stelen"

Volgens Abbas vertelt Netanyahu leugens. "Hij liegt en gebruikt opruiende taal tegenover de Verenigde Arabische Lijst (Ra'am), als afschrikmiddel om de rechtse kiezers te mobiliseren en hen naar de stembus te krijgen", zegt hij. 

Volgens Netanyahu zouden 3 vertegenwoordigers van de Ra'am-partij zijn opgepakt met enveloppen vol cash, met de bedoeling kiezers om te kopen. 

Om 16 uur is 55,7 procent van de stemgerechtigde Israëli's gaan stemmen. Dat meldt de centrale kiescommissie. Het is de hoogste opkomst die ooit is geregistreerd op dat moment van de dag. Israël begon met registreren in 1973.

In Tel Aviv heeft 50,5 procent van de stemgerechtigden een stem uitgebracht. In Jeruzalem 47,7 procent, in Haifa 46,3 procent. De hoogste opkomst tot dusver is in Modi'in, met 60,6 procent.  

Volgens Israëlische media zijn 70.000 stemgerechtigden uit het buitenland naar Israël gereisd om hun stem uit te brengen. Israëli's in het buitenland kunnen niet in het buitenland stemmen. 

Op verschillende plaatsen in Israël zijn incidenten gemeld tijdens de stembusgang. Volgens de centrale kiescommissie pakte de politie mensen op die kiezers probeerden om te kopen. De commissie sprak van een "ongebruikelijk" en "een op zichzelf staand geval".

Premier Benjamin Netanyu zei dat het ging om 3 vertegenwoordigers van de Arabische Ra'am-partij. In het zuiden van Israël zouden ze zijn opgepakt met enveloppen vol cash geld. “De Arabische partijen proberen de verkiezingen te stelen”, zei hij nadat hij zelf zijn stem had uitgebracht.  

Israëlische media maken ook melding van een ultra-orthodoxe partij die aan kiesbureaus nauwgezet bijhield wie kwam stemmen en wie niet. Ze kreeg van de kiescommissie het bevel om daarmee te stoppen.

De Israëlische mensenrechtenorganisatie ACRI maakt dan weer melding van "ongewone vertragingen" bij bureaus waar de Arabische bevolking in Israël zijn stem komt uitbrengen. Daardoor zouden velen volgens hun stemrecht verloren zien gaan. De organisatie vraagt de kiescommissie om waarnemers ter plaatse te sturen.

Er werd daarnaast ook een man opgepakt die een mes bij zich droeg en zich dreigend opstelde tegenover de partijleider van de Democratische Partij, Yair Golan. 

Volgens verschillende Israëlische media is Likoed, de partij van premier Netanyahu, voorbereidingen aan het treffen voor een scenario waarin hun kandidaat de verkiezingen zou verliezen.

Volgens Haaretz zou de partij de mogelijkheid onderzoeken om dezelfde tactiek toe te passen als de Amerikaanse president Trump, door te wijzen op "fraude" en "diefstal".

Andere media zoals Channel 12 berichten dat Likoed-aanhangers in Arabische steden en dorpen in Israël bewijzen verzamelen en klachten voorbereiden over onregelmatigheden. Tegen vrouwen die volledig gesluierd komen stemmen, zou men bezwaar indienen.

"Netanyahu panikeert en bereidt het terrein voor om de resultaten aan te vechten", zegt ook Eisenkots partij Yashar. "We moeten winnen van Likoed met een voldoende marge, zodat er geen plaats is om twijfel te zaaien."

Gadi Eisenkot, die met zijn nieuwe partij Yashar de peilingen aanvoert, riep de Israëli's op om "de slechtste regering in de geschiedenis van het land" van de macht te verdrijven.

Rond het middaguur zijn in Israël al meer dan 2,3 miljoen van de 7,3 miljoen stemgerechtigden gaan stemmen. Dat is 31,5 procent van de kiezers.

De opkomst is daarmee bijzonder hoog. Volgens Israëlische media is het de hoogste opkomst sinds 1977 op dit moment van de dag.

In Israël wordt gestemd op een partij, niet op een kandidaat. Israëli's stemmen door een briefje met hun partijvoorkeur in een blauwe envelop te stoppen.

De stemmen worden handmatig geteld in elk stembureau. Het briefje in elke envelop wordt getoond en hardop voorgelezen.

De Israëlische premier Benjamin Netanyau heeft in het gezelschap van zijn vrouw Sara zijn stem uitgebracht in Jeruzalem.

"Stem goed", zei hij toen hij zijn stembiljet in de stembus deed.

De belangrijkste uitdager van premier Benjamin Netanyahu, Gadi Eisenkot, is de verkiezingsdag vanochtend gestart met een bezoek aan Nir Oz, de kibboets die zwaar werd getroffen bij de aanval van Hamas op 7 oktober 2023.

"Als ze in de regering ook maar één greintje verantwoordelijkheid zouden voelen, dan zouden ze hun ochtend hier zijn begonnen, in de gemeenschappen aan de grens met Gaza."

In de overwegend Arabische stad Taibe brengt Ahmed Tibi, kopstuk van de Arabische Gezamenlijke Lijst, zijn stem uit.

Het lijkt erop dat erg veel Israëli's hun stem gaan uitbrengen. Halverwege de ochtend lag de opkomst op het hoogste niveau sinds 1981. Dat blijkt uit gegevens van de Centrale Kiescommissie in Israël.

Drie uur nadat de stembureaus om 7 uur 's ochtends plaatselijke tijd (6 uur bij ons) zijn opengegaan, hadden volgens de kiescommissie al meer dan 1,2 miljoen van de 7,3 miljoen stemgerechtigde Israëli's hun stem uitgebracht, wat neerkomt op een opkomst van 16,68 procent. 

De opkomst in deze fase van de verkiezingen is de hoogste sinds 1981, toen op hetzelfde moment 17 procent van de Israël's hun stem uitbrachten.

"7 oktober heeft ons heel diep geraakt. Hij (Netanyahu, red.) neemt er geen verantwoordelijkheid voor. Niemand heeft daar eigenlijk verantwoordelijkheid voor genomen. En ja, dat kan niet. Er moet verandering komen".

Dat zegt Vlaming Benjamin Bolle, die al meer dan 10 jaar in Israël woont, in VRT NWS De Ochtend. Hij stemt daarom op de partij van Eisenkot, de grootste uitdager van de Israëlische premier.

Het belangrijkste, of nagenoeg het enige thema, tijdens deze verkiezing is veiligheid volgens hem. Al zijn er nog belangrijke thema's die door de geopolitieke situatie ondersneeuwd raken, vertelt Bolle. "Maar er zijn andere onderwerpen die beter aan bod zouden komen. De kosten van het leven zijn hier heel hoog. Het onderwijs is ook niet top, maar daar wordt niet veel aandacht aan besteed."

"Ik hoop op een minder extreem bestuur en een meer open dialoog. Want uiteindelijk zullen we hier toch een oplossing moeten vinden. Ik bedoel, we kunnen niet raketten op elkaar blijven afschieten. Je zit in een situatie en uiteindelijk zal er moeten gebabbeld worden. Maar dat is met deze regering helemaal niet aan de orde", besluit hij.

De extreemrechtse Israëlische minister van Nationale Veiligheid Itamar Ben-Gvir heeft zijn stem uitgebracht in Kiryat Arba, een Israëlische nederzetting op de Palestijnse Westelijke Jordaanoever.

Zijn partij Otzma Yehudit (Joodse Kracht) behaalde bij de verkiezingen van 2022 6 zetels. Volgens de meest recente peilingen zou de partij vandaag op meer zetels stranden dan vorige keer.

De partij trekt meer jonge kiezers aan, blijkt ook uit peilingen, en breidt haar achterban uit buiten de traditionele groep van Israëlische kolonisten op de Westelijke Jordaanoever.

Meer dan 38 partijen dingen vandaag naar een zitje in de Knesset, het Israëlische parlement. Dat telt 120 zetels. Om een meerderheidscoalitie te vormen, zijn minstens 61 zetels nodig.

Volgens de huidige verwachtingen lijkt noch het blok rond premier Benjamin Netanyahu, noch dat rond zijn uitdager Gadi Eisenkot die meerderheid te behalen.

Net daarom kunnen de Arabische partijen een cruciale rol spelen bij de vorming van een nieuwe regering. De Arabische lijsten zouden samen ongeveer 14 zetels kunnen halen. Daarmee kunnen ze mogelijk uitgroeien tot de zogenaamde 'kingmakers', partijen die het verschil maken bij het vormen van een meerderheid.

Het is momenteel nog rustig aan de stembureaus in Israël, die sinds 6 uur (onze tijd) vanmorgen zijn geopend. Dat ziet VRT NWS-journalist Jens Franssen in Tel Aviv. "Maar het is nog heel erg vroeg en je kan hier ook heel lang stemmen. Het is ook een vrije dag vandaag voor de Israëli's, dus mensen doen het wat rustiger aan", klinkt zijn update in VRT NWS De Ochtend. 

In totaal kunnen 7.331.981 stemgerechtigde Israëli's vandaag hun stem laten horen. Opmerkelijk is dat ongeveer een half miljoen voor het eerst naar de stembus trekt. "Dat zegt meteen iets over de onvoorspelbaarheid van de uitslagen."

Wie het gaat halen? Volgens de peilingen verliest de huidige premier Netanyahu en zal zijn partij niet langer de grootste zijn. Maar die peilingen moeten we met een korrel zout nemen. "Je kan de verkiezingen winnen of verliezen. Maar uiteindelijk zal degene die een regering kan vormen eerste minister worden. Als je weet dat er meer dan 38 partijen meedoen, waarvan niet eens duidelijk is wie de kiesdrempel gaat halen, dan is het moeilijk om voorspellingen te doen."

De Israëlische premier Benjamin Netanyahu wilde nog voor deze verkiezingsdag aanvallen uitvoeren op Iran. Dat melden 3 hooggeplaatste Israëlische defensiefunctionarissen aan The New York Times.

Volgens die bronnen zijn de aanvallen uiteindelijk tegengehouden door de Israëlische legerchef Eyal Zamir. Details over die actie zijn er niet, maar het ging nadrukkelijk niet om een "openlijke aanval". 

CNN meldde gisteren al dat Netanyahu er bij de Amerikaanse president Donald Trump op aandrong om de strijd tegen Iran te hervatten. Woordvoerders van de Israëlische premier wilden geen antwoord geven op vragen van The New York Times.

Naast de verkiezingen vandaag in Israël trekken de Amerikanen ook volgende week naar de stembus, en eind november is het aan de Spanjaarden.

In alle 3 de landen duiken in de campagne nepbeelden op, gemaakt met artificiële intelligentie. Niet door anonieme trollen, maar door de politieke partijen zelf. Vaak zijn ze overduidelijk nep.

Ze moeten vooral emoties opwekken. Vaak zijn ze overduidelijk nep. Ze moeten vooral emoties opwekken. Maar ze kunnen kiezers ook onzeker maken over wat nog echt is.

Bij de stemgerechtigden zijn ook 2 miljoen Palestijnse inwoners van Israël. Hun stem zou bij deze verkiezingen wel eens bepalend kunnen zijn. 

Het lijkt er namelijk op dat zowel het blok rond Netanyahu als dat rond zijn uitdager Gadi Eisenkot de meerderheid niet zal halen. Met de zetels van een Arabische partij erbij zou dat beeld kunnen veranderen. 

De grootste uitdager van Benjamin Netanyahu bij de verkiezingen in Israël is Gadi Eisenkot. De opiniepeilingen voorspellen een nek-aan-nekrace. Wie is de gewezen legerchef die het opneemt tegen 'King Bibi'? En mogen de Palestijnen verandering van hem verwachten? 

Vanavond rond 21 uur wordt duidelijk wie deze belangrijke verkiezingen in Israël wint. Het gaat vooral tussen de huidige premier Benjamin Netanyahu en Gadi Eisenkot, een voormalig stafchef van het Israëlische leger.

Kan Netanyahu voor een 7e keer premier worden? "Volgens zijn tegenstanders niet", zegt VRT NWS-journalist en Midden-Oostenkenner Jens Franssen, die de verkiezingen volgt in Tel Aviv. "Volgens hen is Netanyahu politiek verantwoordelijk voor de terreuraanval op 7 oktober en de meedogenloze oorlogen, onder meer tegen Gaza, Libanon en Iran. Hij wordt intussen ook gezocht door het Internationaal Strafhof."

De aanhangers van de huidige premier hopen natuurlijk wel op een 7e termijn. "Zij vragen om hem zijn levenswerk te laten afmaken: het vernietigen van Israëls vijanden", schets Franssen. 

"Bij de oppositie staat Gadi Eisenkot op winst, een voormalige stafchef van het Israëlische leger. Een vredesduif is hij niet, maar hij veroordeelt wel het kolonistengeweld. Noch de partij van Netanyahu, noch die van Eisenkot lijken op een meerderheid af te stevenen. De Arabische partijen zullen wel eens het verschil kunnen maken."

Vandaag staan de eerste parlementsverkiezingen in Israël gepland sinds de terreuraanval van 7 oktober 2023. De peilingen voorspellen een nek-aan-nekrace tussen de huidige premier Benjamin Netanyahu, die voor een 7e termijn gaat, en Gadi Eisenkot, een voormalige stafchef van het Israëlische leger. 

We volgen alle ontwikkelingen rond de Israëlische verkiezingen op in deze liveblog.