De grootste uitdager van Benjamin Netanyahu bij de verkiezingen in Israël is Gadi Eisenkot. De opiniepeilingen voorspellen een nek-aan-nekrace. Wie is de gewezen legerchef die het opneemt tegen 'King Bibi'? En mogen de Palestijnen verandering van hem verwachten?
Wie is Gadi Eisenkot, de belangrijkste uitdager van premier Benjamin Netanyahu in Israël?
Sara Van Poucke
Gepubliceerd:
Samenvatting:
Bij de verkiezingen in Israël is de gewezen legerchef Gadi Eisenkot de grootste uitdager van premier Benjamin Netanyahu. Uit de peilingen blijkt een nek-aan-nekrace, waarbij Eisenkot een kleine voorsprong heeft.
Eisenkot stapte in 2024 na 8 maanden uit het oorlogskabinet van Netanyahu, omdat hij vond dat de premier Israël in een uitzichtloze oorlog sleurde en de gijzelaars in de steek liet.
Hij pleit voor een onafhankelijke onderzoekscommissie naar 7 oktober 2023, een sterke rechtsstaat en dienstplicht voor ultra-orthodoxe joden.
Voor de Palestijnen zou er onder Eisenkot weinig veranderen: hij is tegen een Palestijnse staat en niet tegen meer nederzettingen op de Westelijke Jordaanoever. Hij wil vooral de internationale kritiek op Israël doen afnemen.
Gadi Eisenkot is de voorbije maanden uitgegroeid tot de voornaamste uitdager van Benjamin Netanyahu, die intussen - met tussenpozen - 19 jaar aan de macht is in Israël. Volgens de laatste peilingen heeft hij een kleine voorsprong opgebouwd.
Hoe verhouden de twee zich tot elkaar?
Eisenkot en Netanyahu, van medestanders tot politieke rivalen
Vergeleken met 'koning Bibi', zoals Netanyahu wel eens wordt genoemd, is Eisenkot een relatieve nieuwkomer in de politiek. Pas na de verkiezingen van 2022 kreeg hij een zitje in de , het Israëlische parlement, als lid van de centrumrechtse partij van Benny Gantz.
Ook al delen ze geen lange voorgeschiedenis in de politiek, Gadi Eisenkot en Benjamin Netanyahu kennen elkaar wel degelijk door en door.
In 2015 werd Eisenkot door Netanyahu benoemd tot stafchef van het Israëlische leger. In die functie, die hij tot 2019 uitoefende, was hij trouwens de opvolger van Gantz.
Na de aanval van Hamas in 2023 trad Eisenkot als minister zonder portefeuille toe tot het oorlogskabinet van Netanyahu. Maar lang bleef hij daar niet. Na 8 maanden stapte hij op uit ongenoegen over de koers van de premier.
Hij vond dat Netanyahu Israël dreigde mee te slepen in een uitzichtloze oorlog, zonder Hamas daadwerkelijk te vernietigen. Het grootste twistpunt: het lot van de Israëlische gijzelaars. Volgens Eisenkot werden zij in de steek gelaten door Netanyahu, die zijn eigen politieke overleven op de eerste plaats stelde en geen plan had voor de lange termijn.
De totale vernietiging van Gaza en het buitensporig hoge aantal Palestijnse burgerslachtoffers speelden voor alle duidelijkheid niét mee in de beslissing van Eisenkot om op te stappen.
Verschillen in profiel, afkomst en stijl...
7 oktober 2023 is alomtegenwoordig tijdens de huidige verkiezingscampagne en slaat ook nu een wig tussen Netanyahu en Eisenkot. De gewezen generaal pleit voor een onafhankelijke onderzoekscommissie naar het falen van de overheid en de veiligheidsdiensten, terwijl Netanyahu zo'n commissie al jarenlang tegenhoudt.
De aanval van Hamas schudde ook het persoonlijke leven van Eisenkot door elkaar. Zijn eigen zoon Gal kwam om het leven tijdens een militaire operatie om de gijzelaars terug te halen. Ook twee van zijn neven werden gedood in Gaza.
Dat staat in schril contrast met de familie-Netanyahu: de zoon van de premier dient niét in het leger, maar maakt in zijn woonplaats Miami een podcast waarin hij militairen aan het woord laat.
In stijl kunnen premier Netanyahu en zijn uitdager Eisenkot niet veel méér van elkaar verschillen. De premier komt uit een academisch milieu van Poolse joden, studeerde en woonde jarenlang in de VS en hield daar een vloeiend Engels met een Amerikaans accent aan over.
De ouders van Eisenkot daarentegen waren Marokkaanse joden die in de jaren 50 naar Israël emigreerden. Hij groeide op in een arbeidersgezin in het zuiden van Israël, ver weg van de machtscentra. Maar met die bolwerken van de macht is hij uiteindelijk méér dan vertrouwd geraakt, toen hij zich gedurende 4 decennia opwerkte naar de hoogste regionen binnen het leger.
Eisenkot maakt een wat stroeve indruk, maar veel Israëli's lijken dat nu net als een pluspunt te zien. Velen hebben het gehad met de gladde Netanyahu, die al jaren aankijkt tegen rechtszaken wegens corruptie.
Vóór de aanval van Hamas kwamen duizenden Israëli's elke week op straat. Ze protesteerden tegen de geplande hervormingen van justitie, waarmee Netanyahu zou kunnen ontkomen aan zijn processen.
Eisenkot daarentegen pleit voor een onafhankelijke , met een sterk . Om het contrast met het imago van de premier extra in de verf te zetten, noemde hij zijn eigen partij 'Yashar!', wat zoveel betekent als 'rechtuit'. Voor hem geen gekonkel, maar duidelijkheid, lijkt hij daarmee te willen zeggen.
Als gewezen chef van het leger wil hij een einde maken aan de vrijstelling van voor ultra-orthodoxe joden. Ook dat was al een punt van discussie vóór 7 oktober 2023. Netanyahu was niet van plan om aan de uitzonderingspositie te tornen, om zijn coalitiepartners niet voor het hoofd te stoten. Maar voor Eisenkot moeten ook ultra-orthodoxe joden de dienstplicht vervullen. Net als de Palestijnse burgers van Israël.
... maar eensgezind over de Palestijnse kwestie
Al verschillen beide politici in stijl en afkomst, inhoudelijk liggen veel van hun standpunten helemaal niet ver uiteen. Voor de Palestijnen met name zou er met Eisenkot als premier van Israël weinig tot niets veranderen.
Tegen Netanyahu loopt een internationaal aanhoudingsbevel van het wegens mogelijke oorlogsmisdaden en misdaden tegen de menselijkheid in Gaza. Maar ook de gewezen generaal Eisenkot is hoegenaamd geen 'duif'.
Toen hij stafchef was van het leger, werden in Gaza in 2018 bijna 200 Palestijnen doodgeschoten die naar de grens waren getrokken. Met de zogenoemde 'Mars van de terugkeer' protesteerden zij tegen de bezetting en de blokkade. De VN beschuldigde het Israëlische leger van buitensporig geweld.
Eisenkot staat bovendien bekend als de bedenker van de beruchte Dahiya-doctrine, die haaks staat op het internationaal recht. De doctrine, genoemd naar een buitenwijk van Beiroet, staat voor het inzetten van disproportioneel geweld, ook tegen burgerdoelen, met de bedoeling zoveel mogelijk afschrikking te creëren. Ze werd voor het eerst toegepast tijdens de Israëlische aanval op Libanon in 2006, en de voorbije jaren op grote schaal in Gaza.
Eisenkot gematigder noemen dan Netanyahu klopt op dit gebied dan ook niet. Een koerswijziging moeten de Palestijnen van hem zeker niet verwachten. Ook hij kant zich categorisch tegen een Palestijnse staat. "Iedereen die spreekt over vrede en twee staten begrijpt niets van het conflict", stelt hij.
Met méér Israëlische nederzettingen op de bezette heeft hij evenmin een probleem. Hij acht die nodig voor de veiligheid van Israël en zegt ze te zullen versterken "als ze overeenstemmen met onze eigen belangen".
Wat hij niét snel zal doen is een ideologische hardliner als de uiterst rechtse minister en kolonist Bezalel Smotrich de verantwoordelijkheid geven over de bezette gebieden. Geweld door kolonisten heeft hij afgewezen. Maar dat is veeleer ingegeven door pragmatische overwegingen.
Eisenkot hoopt vooral te verwezenlijken dat de internationale kritiek op het Israëlische beleid zoveel mogelijk verstomt, en de relatie met de internationale gemeenschap én met de Amerikaanse bondgenoot verbetert. Dat Israël de voorbije jaren steeds geïsoleerder is komen te staan, ziet hij als een bedreiging voor de toekomst van het land.
Jens Franssen over mogelijke nieuwe premier Gadi Eisenkot
