Liveblog formatie – Formateur Bart De Wever (N-VA) en onderhandelaars zitten weer bijeen, ABVV heeft "geen geruststelling gekregen"

Sinds vanmiddag zitten delegaties van N-VA, CD&V, Vooruit, MR en Les Engagés samen met formateur Bart De Wever (N-VA). Daarbij gaat het onder meer over leefmilieu en klimaat, mobiliteit en armoedebestrijding. Maar het zal ook gaan over de sociaal-economische 'supernota' van de formateur, waarover enig ongenoegen bestaat.

CD&V-voorzitter Sammy Mahdi bestempelt de nota van De Wever als "nogal onevenwichtig", maar wil daarover binnenskamers voort praten. Zijn collega Maxime Prévot van Les Engagés uit ook zijn ongenoegen over de werkmethode van de formateur.

Vanmorgen ventileerde ABVV-topvrouw Miranda Ulens al haar ongerustheid over de voorstellen van De Wever. Zij rekent erop dat Vooruit aan de onderhandelingstafel tegengas zal geven. Onze collega Michaël Van Droogenbroeck verwacht een stevige discussie aan de onderhandelingstafel, maar voor échte beslissingen is het nog te vroeg.   

Miranda Ulens is niet gerustgesteld na het onderhoud van formateur Bart De Wever (N-VA) met de sociale partners. "Hij wil ons opnieuw ontmoeten. Laten we zien." Ulens wil de dingen dag per dag bekijken, zegt ze.

"Ik reken op andere partijen rond de tafel (Vooruit, red.) om de sociale elementen mee te onderhandelen", aldus de socialistische vakbondsvrouw. Enkele maanden geleden waarschuwde Ulens Vooruit nog dat wie na de verkiezingen met de N-VA in zee gaat in feite tekent voor "de drooglegging van de sociale zekerheid".

"Het blijft moeilijk omdat ik vanmorgen toch wel zaken heb gelezen die volledig in de lijn liggen van de basis waarop zij (de N-VA en Bart De Wever, red.) verkozen zijn. "Ik heb daar geen geruststelling over gekregen. Vooruit zal de partij moeten zijn die deze bezorgdheden aan de tafel brengt."

Op federaal vlak wordt vanmiddag gepraat over leefmilieu en klimaat, mobiliteit en over armoedebestrijding en gelijke kansen. Dat gebeurt in de zogenoemde centrale werkgroep. Daarnaast is er ook een werkgroep die zich over het migratiethema zal buigen.

De zogenoemde supernota van formateur De Wever over de sociaal-economische thema's wordt vanavond besproken.

Op Vlaams niveau komen vanmiddag de thema's onderwijs, klimaat en energie aan bod in specifieke werkgroepen. Dat betekent dat hier (nog) geen knopen definitief worden doorgehakt.

Dat de formateur denkt aan wijzigingen aan ons indexsysteem, stoot aan vakbondszijde op weerstand. "Ik begin mij toch wel zwaar zorgen te maken", zegt Miranda Ulens van de socialistische vakbond ABVV. Zij is vanmorgen samen met de andere sociale partners ontvangen door Bart De Wever (N-VA).

De berichten in de kranten over voorstellen van de formateur vallen niet in goede vakbondsaarde. "Dit is niet serieus", zegt Ulens. "Aan de ene kant zeggen dat ze gaan inbreken op de index en andere kant ons het recht niet geven om te onderhandelen. Voor mij is dit eigenlijk een inbreuk op het sociaal pact." Ulens verwacht meer duidelijkheid van de formateur. 

Het ABVV lost een schot voor de boeg. "Ik wil horen van De Wever wat hij in petto heeft en in welke mate hij het collectief overleg respecteert."

Aan werkgeverszijde heeft men minder problemen met wat is uitgelekt over de index. "Alles wat de competitiviteit van onze ondernemingen kan verbeteren, is interessant", aldus Pieter Timmermans van het Verbond voor Belgische Ondernemingen (VBO). "De 5 voorbije crisissen zijn altijd crisissen geweest waarbij de competitiviteit van de bedrijven onder druk stond. Als dat gebeurt, staat de koopkracht onder druk en staat de begroting van het land onder druk. Alles start met een gezonde economie." 

Tot nu toe gold er absolute discretie in verband met de federale formatie, maar de laatste dagen lijkt dat te veranderen nu er lekken zijn rond de zogenoemde supernota van formateur Bart De Wever (N-VA). "Nu beginnen de positioneringen van de partijen", zegt columnist en Wetstraatwatcher Rik Van Cauwelaert. "Voor Vooruit bijvoorbeeld is het heel moeilijk om aan de achterban uit te leggen dat men deel uitmaakt van een centrumrechtse regering."

Nochtans moet het vooruit gaan. "De formateur heeft geen andere uitweg dan tot de kern van de zaak te komen. Van Cauwelaert verwijst naar de eis van Europa dat ons land zijn begroting op orde moet stellen. "Het gaat niet alleen over de federale, maar ook over de regionale overheden.

Een van de pistes in de supernota van de formateur is een aanpassing van de loonindexering. "Er staat al langer druk op ons indexeringssysteem", weet Van Cauwelaert. "Dat heeft altijd de koopkracht verzekerd. Het is dus heel delicaat om daaraan te raken.

Maar moeilijk betekent niet onmogelijk. Van Cauwelaert verwijst naar de gezondheidsindex die onder de regeringen-Dehaene is ingevoerd. "Dat voorstel kwam toen vreemd genoeg van de Franstalige socialisten. Het is dus mogelijk om aan het indexsysteem te raken, maar dat moet op een heel intelligente manier gebeuren die het systeem overeind houdt."

"Als de huidige poging tot regeringsvorming niet naar economisch rechts beleid leidt, dan moet Open VLD openstaan voor hervormingssteun aan een regering zonder socialisten." Dat vindt kandidaat-voorzitter voor Open VLD Maurits Vande Reynde. Hij vreest dat de huidige formatie nu richting "centrumlinks tot links beleid" gaat.

Met de constructie van hervormingssteun of gedoogsteun zou Open VLD in de oppositie blijven, maar wel steun bieden aan een rechts-economisch alternatief voor de federale regering van Bart De Wever, zonder Vooruit. "Vooral hervormingen om meer mensen aan het werk te krijgen en maatregelen die de budgettaire situatie verbeteren zonder meer belastingen te vragen, willen wij steunen." 

Het voorstel komt er "uit ongerustheid over de huidige signalen die uit de formatiegesprekken komen", aldus de liberaal. "Ik heb te doen met De Wever. De uitspraken van zijn vriend (Vooruit-voorzitter Conner) Rousseau de afgelopen weken zijn duidelijk. Hij wil dat de overheid nog meer uitgaven kan doen buiten de begroting, kant zich tegen broodnodige hervormingen, wil meer belastingen op vermogens en stelde zelfs een veto tegen de term 'centrumrechts'." 

Vande Reyde verkiest hervormingssteun boven een klassieke regeringsdeelname, aangezien de partij met haar verkiezingsresultaat niet in een positie is om postjes op te eisen. "Maar als we met onze steun vanuit het parlement tot een coherent rechts herstelbeleid kunnen komen, zonder socialisten, dan moeten we die verantwoordelijkheid wel opnemen."

Dat een meerderheid zonder Vooruit en met Open VLD met één Kamerzetel op overschot krap is, is voor Vande Reyde "niet onoverkomelijk". "De Vlaamse raketijscoalitie heeft ook maar 3 zetels op overschot. De belangen zijn te groot om het niet te overwegen als alternatief", stelt hij. 

Valérie De Bue van MR, die donderdag werd aangeduid als nieuwe voorzitter van de Senaat, ziet nog heel wat toekomstmogelijkheden voor haar assemblee. Die overliep ze in haar openingstoespraak. Open VLD probeerde in dezelfde zitting vaart te maken met de afschaffing van de Senaat, maar dat mislukte.

De MR-politica greep haar moment met een speech waarin ze de toekomstmogelijkheden van de assemblee overliep. MR gaat zoals bekend niet mee in het idee dat de Senaat best zo snel mogelijk wordt afgeschaft.

"Een mogelijk idee zou kunnen zijn om de Senaat zo te hervormen dat hij de instantie wordt die in staat is het land te vertegenwoordigen op het internationale niveau", zei ze, "zodat het niet meer nodig is verbintenissen telkenmale op federaal, gewestelijk en gemeenschapsniveau te bekrachtigen. Het zou ook de instantie kunnen zijn waar de verdeling van bijvoorbeeld budgettaire lasten en milieulasten over het land wordt geregeld."

De Bue had nog een 3e idee: "Het zou ook de assemblee kunnen zijn waarin burgers zetelen. Dat zou onze democratie kunnen versterken, want burgers worden zo meegenomen in het wetgevende proces."

De initiatieven van de voorzitter vielen op een koude steen bij onder meer Open VLD en N-VA. "U noemt een aantal pistes over een mogelijke toekomst, maar mijn fractie heeft nooit onder stoelen of banken gestoken dat we willen gaan voor een afschaffing", zei Stephanie D'Hose (Open VLD), de vorige Senaatsvoorzitter. "De traditie wil dat we in reces gaan tot 9 oktober, ik vraag me af waarom we zoveel tijd zouden verliezen. Ik vind dat persoonlijk onaanvaardbaar."

D'Hose vroeg om onmiddellijk de Senaatscommissie Institutionele Zaken samen te roepen. Dat viel in slechte aarde bij onder meer MR en PS. "Het constitutionele zal ongetwijfeld nog wel opnieuw op de agenda verschijnen", zei Anne Lambelin van PS. "Als dat het geval is, zullen we de volgorde van de zaken respecteren."

De Bue stelde daarop vast dat er geen unanimiteit was en ging over tot de orde van de dag.

De Bue is sinds donderdag voorzitter van de reflectiekamer, al kan dat nog veranderen eenmaal er een regering wordt gevormd. De posities van voorzitter van Kamer en Senaat komen dan in de weegschaal te liggen met de ministerposten en de functie van Europees commissaris.

De Bue (MR) is in een vergadering benoemd tot nieuwe voorzitter van de Senaat. De openingszitting werd nog geleid door ouderdomsdeken en partijgenoot Jean-Paul Wahl.

Waals minister De Bue neemt nu officieel de plaats in van Stephanie D'Hose (Open VLD), die voorzitter was sinds 2020. 

Het gaat om een tijdelijke aanstelling tot de federale regering is gevormd.

De federale onderhandelaars willen de budgettaire inspanning van zowat 28 miljard euro verdelen over ongeveer 14 miljard euro aan klassieke saneringsmaatregelen en 14 miljard euro aan de terugverdieneffecten van ambitieuze hervormingen op vlak van fiscaliteit, arbeidsmarkt en pensioenen. Dat is maandag afgeklopt, bevestigen meerdere bronnen na eerdere berichtgeving in De Tijd. 

Volgens verschillende bronnen ligt het principe van de 50/50-verdeling vast, maar een andere nuanceert dat toch. De begrotingsdiscussies zijn nog niet begonnen en het budgettaire kader is zelfs nog niet vastgelegd, klinkt het daar. Over de concrete invulling van de besparings- en hervormingsoperaties is hoe dan ook nog niets beslist.

Naar aanleiding van de procedure voor buitensporig tekort die de Europese Commissie tegen ons land heeft geopend, moet België de komende jaren fors saneren. Volgens het Monitoringcomité loopt de inspanning op tot ongeveer 28 miljard euro. Die oefening moet bovendien binnen de 4 jaar voltooid zijn, tenzij de Europese Commissie een verlenging van maximaal 3 jaar verleent op basis van overtuigende hervormingsplannen. 

Federaal formateur Bart De Wever (N-VA) mikt in elk geval op een traject van 7 jaar en wil daarom zeker tegen de Europese deadline van 20 september de budgettaire plannen op middellange termijn voorstellen. In overleg met de Commissie is nog wel een uitstel tot 15 oktober mogelijk, maar dan komen de onderhandelaars al gevaarlijk dicht in het vaarwater van de lokale verkiezingen van 13 oktober.

Zoals hij vorige week op zijn sociale media al aankondigde, gaat Fouad Ahidar contact opnemen met de andere partijen in Brussel met het oog op de vorming van een meerderheid aan Nederlandstalige kant. Dat heeft hij in bevestigd in De Ochtend.

De coalitiepogingen van Elke Van den Brandt (Groen) zitten in het slop en Ahidar wijst daarvoor naar Open VLD. "Open VLD komt met een veto omdat ze aan de macht wil blijven", aldus Ahidar. Zijn partij wordt onder meer uitgesloten omwille van standpunten over religie en politiek, maar Ahidar noemt dat "pure hypocrisie".

Elke Van den Brandt probeert aan Nederlandstalige kant een meerderheid te vormen met Open VLD, Vooruit en CD&V, maar dat is moeilijk, want ze kan maar 2 ministerposten en 1 functie van staatssecretaris verdelen. Dat is niet evident met 4 potentiële coalitiepartners. 

Voor een coalitie met Team Fouad Ahidar zou dat probleem van de baan zijn, omdat in dat geval maar 3 partijen nodig zijn voor een meerderheid. Maar omwille van een aantal standpunten van Ahidar zien Open VLD en Vooruit een samenwerking niet zitten. 

"Ik ga zelf contact opnemen", zegt Ahidar. "We kunnen samenzitten met Team Fouad Ahidar, Groen en Vooruit. We hebben 9 zetels." Hij laat zich niet aan de kant zetten en heeft naar eigen zeggen al met de MR gesproken. Die heeft volgens hem geen veto tegen zijn partij: "Er zijn mogelijkheden."

De voorzitters van N-VA, CD&V, Vooruit, MR en Les Engagés zaten sinds 10 uur samen in de Kamer om te vergaderen over enkele minder moeilijke thema's, zoals energie, economie en defensie. De begrotingsdiscussie wordt pas later aangesneden. De meeting duurde tot kort voor het bezoek van De Wever aan de koning.

Na een vergadering van de centrale werkgroep gaat de formatie de komende dagen weer verder in themagroepen. Van 3 tot 11 augustus is een pauze in alle formaties van het land gepland.

Het debat over de gemeentefusies en de afschaffing van de provincies wordt geëvacueerd naar de groep met hoofdonderhandelaars. Het is te groot voor de werkgroep Binnenlandse Aangelegenheden.

N-VA wil de 300 Vlaamse gemeenten tot 2030 de kans geven om vrijwillig te fuseren tot gemeenten met minstens 40.000 inwoners. Zo zouden er nog een honderdtal overblijven. Als ze tegen 2030 geen stappen hebben gezet, zou Vlaanderen ingrijpen.

Maar voor CD&V is dat, ook na de vergadering van de werkgroep, onbespreekbaar. De partij is de leverancier van zowat een derde van de Vlaamse burgemeesters. Een eventuele versoepeling van het traject of een uitstel van de datum, zet geen zoden aan de dijk. Voor de christendemocraten is dit een breekpunt voor regeringsdeelname.

Vandaag rond 19 uur werd formateur Bart De Wever (N-VA) bij de koning verwacht voor een verslag over zijn opdracht. Het gesprek over de federale regeringsvorming heeft een uurtje geduurd. De koning heeft na dat gesprek de opdracht van De Wever verlengd. Het volgende verslag wordt op 19 augustus verwacht.

Formateur Bart De Wever (N-VA) heeft intussen het paleis verlaten. Hij was bij de koning om een tussentijds verslag te geven van de formatiegesprekken.

Federaal formateur Bart De Wever (N-VA) is rond 19 uur aangekomen op het koninklijk paleis in Brussel. Hij brengt verslag uit bij koning Filip verslag over de vorderingen die hij maakt tijdens zijn opdracht. Verwacht wordt dat zijn opdracht zal worden verlengd.

De PS kan de toespraak van koning Filip naar aanleiding van de nationale feestdag niet smaken. Dat laat partijvoorzitter Paul Magnette blijken in een interview met La Libre. De koning zei dat de verkiezingsuitslag een kans biedt op een "nieuw samenhangend project", maar daar maken de Franstalige socialisten voorlopig geen deel van uit.

Magnette noemt de uitspraken "diep kwetsend". 

De koning moet zich neutraal opstellen en is meestal erg voorzichtig met politieke uitspraken. Maar volgens de Franstalige socialisten gaf hij in zijn toespraak blijk van een politieke voorkeur of gaf hij op zijn minst de indruk dat hij vond dat de huidige federale meerderheid met de PS niet naar behoren had gewerkt. 

Vanmorgen daagde MR-voorzitter Georges-Louis Bouchez te laat op voor de formatiegesprekken. Hij stond voor een gesloten deur in de Wetstraat. Vervelend voor hem, want eigenlijk wilde hij niets zeggen aan de aanwezige journalisten voor de deur. 

Onze redactie maakte een beknopt overzicht dat u hier kan bekijken. 

Parallel met de formatiegesprekken tast Vlaams Parlementslid Sander Loones (N-VA) bij de andere partijen af hoe ver ze op communautair vlak willen gaan. Hij heeft al met alle andere partijen samengezeten. Veel over die gesprekken is niet uitgelekt, al geeft een Franstalige bron wel aan terughoudend te staan tegenover grote communautaire hervormingen. 

Intussen gaan ook de Vlaamse formatiegesprekken verder. Onze redactie hoort dat die gesprekken niet gekoppeld zijn aan de federale gesprekken, al is het ook wel zo dat eventuele beslissingen op federaal niveau gevolgen kunnen hebben voor het Vlaamse niveau.

Federaal formateur Bart De Wever (N-VA) wordt om 19 uur op het koninklijk paleis in Brussel verwacht. Hij zal bij koning Filip verslag uitbrengen over de vorderingen die hij maakt tijdens zijn opdracht. Verwacht wordt dat zijn opdracht zal worden verlengd.

Intussen gaan de formatiegesprekken gewoon verder. Vandaag zit het centrale onderhandelingsteam bijeen om het te hebben over energie, defensie en economische kwesties. Dat team bestaat uit de partijvoorzitters, 2 politici per partij, aangevuld met sherpa's en experten.

Veel over de voortgang van de gesprekken raakt niet bekend. Eigenlijk is dat een goed teken, want dat betekent dat de sfeer aan de onderhandelingstafel vrij goed zit. Maar de onderhandelingen zitten nog in een beginfase: er wordt gewerkt met startnota's van de formateur. Over die startnota's wordt nu onderhandeld: de uiteindelijk teksten zullen er met andere woorden wellicht helemaal anders zijn.

Naar verluidt blijft het de bedoeling om vóór 20 september te landen. Dat is de dag dat ons land zijn begrotingsplannen moet indienen bij de Europese Commissie en vooral moet aangeven hoe het begrotingstekort de komende jaren kan worden teruggedrongen.

De teksten waaraan federaal gewerkt wordt, hebben nog een te duidelijke N-VA-stempel, zo hebben Vooruit, CD&V en Les Engagés duidelijk gemaakt aan formateur Bart De Wever (N-VA) tijdens de vergadering van de federale regeringsonderhandelaars. 

"Er zijn uiteraard wel wat nota's die uiteraard amendementen nodig hebben", stelt CD&V-voorzitter Sammy Mahdi bij het buitenkomen. "Maar dat is niet onlogisch."

"We hebben nu werkmethodes afgesproken. De teksten die al een eerste keer besproken zijn geweest, zullen terugkomen in een centrale vergadering. En dan zullen we wel zien hoe ze eruit zien."

De Vlaamse regeringsvorming vordert traag maar gestaag. De centrale werkgroep met de Vlaamse hoofdonderhandelaars van de N-VA, Vooruit en CD&V heeft een dik uur samengezeten op het kabinet van uittredend minister-president Jan Jambon, aan het Martelaarsplein in Brussel. Er werden vooral werkafspraken gemaakt.

De rest van de week zullen de onderhandelaars weer voortwerken in aparte werkgroepen. Morgen komen onder meer welzijn, onderwijs en cultuur aan bod.

Vanaf 12 uur deze middag zitten de federale onderhandelaars opnieuw samen, voor een algemene stand van zaken en werkafspraken. Komende woensdag trekt Bart De Wever (N-VA) weer naar de koning. Als formateur voor de federale regering brengt hij dan verslag uit over zijn werkzaamheden. 

Voorbij week heeft hij zich onder meer gebogen over het thema energie. Het is geen geheim dat De Wever volop wil inzetten op kernenergie. Lees hier meer over zijn plannen (en de haalbaarheid ervan): 

Hoe is het gesteld met de verschillende regeringsformaties in ons land? Deze liveblog volgt het verder op. De vorige formatieliveblog kan je hier nog eens herlezen: