LIVE Kapitein vrachtschip opgepakt voor aanvaring met olietanker voor Britse kust

De 59-jarige man die vandaag is opgepakt in het kader van het onderzoek naar de aanvaring tussen de 2 schepen, is de kapitein van het vrachtschip Solong. Dat heeft Ernst Russ, de eigenaar van het containerschip, bevestigd aan de BBC.

"Uit respect voor het onderzoek en alle betrokkenen geven we op dit moment geen verdere commentaar", klonk het verder.

Er zijn "op dit moment geen tekenen van vervuiling door schepen" in de Noordzee in de nasleep van de aanvaring, zegt Mike Kane, de Britse staatssecretaris voor Maritiem Transport in het Parlement.

"Maar er is wel toezicht en als de situatie zou veranderen, zullen er middelen worden ingezet."

Het vermiste bemanningslid van het vrachtschip Solong is vermoedelijk dood. Dat heeft de Britse staatssecretaris voor Scheepvaart Mike Kane in het Lagerhuis gezegd. De brand op de olietanker Stena Immaculate is onder controle, maar op de Solong woedt de brand nog steeds, zei Kane.

In totaal konden 36 bemanningsleden van de 2 schepen in veiligheid gebracht worden: 13 van de Solong en 23 van de Stena Immaculate.

Volgens de eigenaar van het vrachtschip Solong had het schip geen natriumcyanide aan boord. Nochtans was daar eerder sprake van. Dat deed de angst voor een mogelijke milieuramp oplaaien.

“We kunnen bevestigen dat er geen containers met natriumcyanide aan boord zijn, zoals ten onrechte is gemeld", zegt de Duitse rederij Ernst Russ. "Er zijn 4 lege containers die voorheen de gevaarlijke chemische stof bevatten. Deze containers zullen verder in de gaten worden gehouden.” 

Het zal zeker nog een half jaar en misschien zelfs meer dan een jaar duren voor er zekerheid is over de oorzaak van de aanvaring. Daarom is het nu nog veel te vroeg om te speculeren, zegt Hans De Veene, senior onderzoeker bij de Federale Instantie voor Onderzoek van Scheepvaartongevallen.

"Hier is zeer diepgaand onderzoek voor nodig dat veel tijd vergt. Conclusies zijn pas de laatste fase. Het zou kunnen dat de aanvaring het gevolg was van een ad-hocbeslissing enkele minuten voordien, maar evengoed een uur of een dag ervoor. Of het zou zomaar kunnen dat een van de officieren een deel van zijn opleiding heeft gemist. Dat weten we nu nog niet."

"Het is ook een klassieke fout om te denken dat de voyage data recorder, de zwarte doos in de volksmond, meteen uitsluitsel zal geven over de oorzaak. Die levert heel wat data zoals de koers, de snelheid en de gesprekken. Maar net zoals na een vliegtuigramp worden die data pas informatie wanneer een onderzoeker die verwerkt heeft."

"In de internationale pers wordt er gesuggereerd dat het om kwaad opzet zou gaan. Maar ik durf dat nu niet zo stellen", zegt expert martiem transport Christa Sys (Universiteit Antwerpen) in De Ochtend op Radio 1.

"Ik gok er eerder op, en ik hoop het ook oprecht, dat het om een menselijke fout gaat zonder meer. Er gebeuren nog wel meer scheepsongevallen, net zoals er ook elke dag wel een ongeval gebeurt op de Ring rond Brussel."

De oorzaak van de aanvaring voor de kust van Hull is vermoedelijk het gevolg van een menselijke fout. Dat zegt rivierloods Bart Gonnissen op basis wat hij voorlopig van het scheepsongeval weet in VRT NWS laat. 

Gonnissen legt uit welke veiligheidssystemen er zijn in de scheepvaart, welke regels er zijn en welke lacunes er nog zijn om dergelijke ongevallen te voorkomen.

Greenpeace heeft zijn bezorgdheid geuit over de "meervoudige toxische risico's" die zijn ontstaan na de aanvaring tussen het vrachtschip en de olietanker. 

"Naarmate er meer details bekend worden over de lading van beide schepen, groeit onze bezorgdheid over de potentiële giftige impact op het zeeleven", zegt Paul Johnston, wetenschapper bij de onderzoekslaboratoria van Greenpeace aan de Universiteit van Exeter.

Hij wees er tevens op dat de vrijgekomen paraffine een bedreiging vormt voor het ecosysteem in het gebied. "De paraffine die in het water terechtkwam nabij een belangrijk broedgebied voor bruinvissen, is schadelijk voor vissen en andere zeedieren."

Dat dit ongeluk is kunnen gebeuren, is volgens zeevaart-experts zeer uitzonderlijk. De botsing roept dan ook veel vragen op.

Er zou sprake zijn van slechte weersomstandigheden en veel mist, maar "normaal gezien zijn de systemen aan boord van schepen dermate automatisch en veilig dat zoiets  opgemerkt zou moeten zijn", zegt Rowan Van Schaeren, directeur van de Antwerp Maritime Academy. "Het zijn echter heel drukke regio's, en voor dergelijke tankers en schepen is er niet veel plaats."

De olietanker Stena Immaculate vervoerde vracht voor het Amerikaanse ministerie van Defensie. Dat hebben hoge Amerikaanse ambtenaren anoniem bevestigd aan de BBC. 

Volgens de Britse omroep is de Stena Immaculata 1 van de 10 schepen die bij gewapende conflicten en nationale noodsituaties brandstof voor het Amerikaanse leger transporteert. "De botsing en de daaropvolgende explosies hebben geen invloed op onze operaties of gevechtsgereedheid", klinkt het. Het schip vervoerde vliegtuigbrandstof.

• Iets voor 11 uur onze tijd is voor de kust van het Verenigd Koninkrijk een containerschip gebotst op een olietanker die voor anker lag.

• Er zijn bij het incident geen doden gevallen. 1 persoon werd wel overgebracht naar het ziekenhuis. Er werd vreemd genoeg geen persconferentie aangekondigd die meer duidelijkheid kan geven over de gezondheidstoestand van de overlevenden. Mogelijk komt meer uitleg in de loop van de avond.

• Het is onduidelijk hoe het ongeval is kunnen gebeuren. Het was erg mistig. Een onderzoek werd opgestart, maar het kan weken tot maanden duren voor we de exacte oorzaak kennen.

• Milieuorganisaties maken zich zorgen: de tanker heeft vliegtuigbrandstof aan boord, het containerschip heeft enkele containers met zeer giftige chemische stoffen. Het is onduidelijk hoeveel er al in zee is beland.

Mijn avondcollega's volgen het incident verder op, en geven alle updates mee in deze liveblog. Een overzichtsartikel over het incident vind je hieronder. Fijne avond!

Het containerschip Solong, dat ook betrokken was bij de botsing met de olietanker, heeft 15 containers natriumcyanide aan boord. Dat blijkt uit gegevens van Lloyd’s List Intelligence, een toonaangevend maritiem inlichtingen- en dataplatform. Dat is een extreem giftige chemische stof die vooral wordt gebruikt in de mijnbouw (voor het uitlogen van goud en zilver), in de chemische industrie en soms bij bepaalde industriële processen.

In water valt NaCN uiteen in cyanide-ionen, die extreem giftig zijn voor vissen en het andere zeeleven. Zelfs in lage concentraties kan het dodelijk zijn.

Het is niet duidelijk of de containers bij de ramp beschadigd zijn geraakt. 

De olietanker Stena Immaculate lekt brandstof als gevolg van de botsing met een vrachtschip op de Noordzee. Dat is bevestigd door het Amerikaanse bedrijf Crowley, dat het schip in beheer heeft.

De tanker zou een gescheurde tank hebben opgelopen tijdens de botsing, meldt Crowley, waardoor er brandstof lekt. Het schip transporteerde de vliegtuigbrandstof Jet-A1, een soort van kerosine voor straalmotoren. Er is niet medegedeeld hoeveel brandstof er in de Noordzee is terechtgekomen.

Het is nog onduidelijk hoe de scheepsramp precies is kunnen gebeuren. Volgens sommige berichten voer het containerschip op automatische piloot naar een Britse haven, terwijl de tanker voor de haven voor anker lag. Dat is echter nog niet bevestigd. 

Moderne schepen hebben vaak technologie aan boord die dit soort ongevallen, ook bij dichte mist, kunnen voorkomen.

Een radar helpt schepen om andere vaartuigen en obstakels te detecteren, zelfs bij slechte zichtbaarheid. Een AIS (Automatic Identification System) geeft informatie over de positie, snelheid en koers van nabijgelegen schepen, waardoor schepen hun koers beter met elkaar kunnen afstemmen.

In drukke vaargebieden wordt er ook soms gebruik gemaakt van VTS-systemen. Die monitoren scheepsbewegingen en geven instructies om veilige afstanden tussen schepen te bewaren.

Bij verminderde zichtbaarheid maken schepen vaak gebruik van geluidsseinen, zoals de misthoorn. Die worden gebruikt om schepen te waarschuwen bij verminderde zichtbaarheid. In havens zoals Antwerpen/Zeebrugge worden deze ondersteunende systemen ingezet om veilig navigeren. 

De olietanker die betrokken was in het scheepsongeval, was niet volledig volgeladen met chemische stoffen. Dat schrijft het persagentschap Reuters op basis van scheepsinformatie. Het schip zou slechts deels gevuld zijn geweest met cargo. 

Dat is een geruststelling voor de kustwacht, die vreesde dat de scheepsramp een milieuramp zou kunnen betekenen. Het is nog altijd niet duidelijk of er olie en brandstof de zee in lekt, en wat de precieze omvang is van de ramp.

Het is nog onduidelijk hoe het ongeval precies is kunnen gebeuren, maar volgens het weerbericht zouden de weersomstandigheden niet goed geweest zijn. Zo was het erg mistig en was de zichtbaarheid slecht.

"De weersomstandigheden waren redelijk, met golven van ongeveer 2 meter. Niets ongewoons", zegt Martyn Boyers, havenmeester van de nabijgelegen Grimsby-haven. "Er hing wel een waas en veel mist. Sinds deze ochtend was het erg mistig, en de mist is nooit weggetrokken. Dat was ook zo toen het incident zich voordeed."

Schepen hebben normaal wel een radarsysteem dat dit soort incidenten zou moeten vermijden. "Het is dus erg ongewoon en tragisch", zegt de havenmeester.

De Britse kustwacht denkt dat er waarschijnlijk ook vervuiling zal optreden door de aanvaring. Er is een onderzoek opgestart.

"Er zullen waarschijnlijk ook maatregelen worden genomen die de vervuiling moeten tegengaan", zegt de woordvoerder van de Britse kustwacht. De tanker heeft een capaciteit van 100.000 ton, maar het is niet duidelijk of het schip volgeladen was.

De havenautoriteiten maken melding van 32 bemanningsleden die aan land gebracht zijn. Zij zijn "gewond", klinkt het. 

De Zweedse reder Stena Bulk, eigenaar van 1 van de 2 betrokken schepen, bevestigt aan de BBC dat alle bemanningsleden in veiligheid gebracht zijn. Het gaat om meer dan 20 mensen. Nog volgens de man is het nog te vroeg om te speculeren wat de oorzaak van de botsing was. 

De Stena Immaculate, een 183 meter lange olietanker die onder de Amerikaanse vlag vaart, werd geraakt door de Solong, een 140 meter lang vrachtschip dat onder de Portugese vlag vaart en op weg was naar de haven van Rotterdam.

De Stena, een schip dat overigens olie transporteert voor het Amerikaanse leger, lag volgens verschillende Britse media voor anker vlak bij de haven van Grimsby en Hull, 1 van de belangrijkste havens in het Verenigd Koninkrijk. De haven ligt aan de rivier de Humber, dicht bij de Noordzee, wat het een strategische locatie geeft voor handel met Europa.

Op de Noordzee, voor de kust van de Britse regio East Yorkshire, zijn een olietanker en een vrachtschip gebotst. Volg het meest recente nieuws in deze liveblog.

Een overzicht van al het nieuws over de scheepsramp vind je in onderstaand artikel: