LIVE Geen nieuwe meldingen van treinsabotages, "aanwijzingen dat boerenactivisten verantwoordelijk zijn"

De ochtend na de grote sabotage-acties in Nederland is verslaggever Bram Vandeputte voor VRT NWS nog in Utrecht. "Hier zijn voorlopig geen problemen. Ook in de app van de Nederlandse spoorwegbeheerder ProRail zijn geen storingen gemeld, naast de klassieke werkzaamheden en andere problemen in de spits." 

"Wat de sabotages betreft, zijn er dus geen meldingen", stelt hij duidelijk. Dat terwijl er gisteren officieel 35 sabotage-acties gemeld werden. Eentje zelfs nog om 21.30 uur gisterenavond.

Nu wordt er door de politie en veiligheidsdiensten volop gefocust op het opsporen van de daders. "Ze kijken nog in alle richtingen, maar de openbare omroep NOS heeft na onderzoek toch sterke vermoedens dat er in de richting van de boeren gekeken moet worden. Misschien niet naar de officiële boerenbewegingen, maar wel naar kleinere groeperingen." 

Hoe dan ook wisten de daders waar ze aan begonnen. "De metalen buizen die gisteren werden vastgemaakt aan de sporen, werden soms zelfs gelast aan de rails", weet Vandeputte. 

Op de website van ProRail, de Nederlandse spoorwegbeheerder, is geen sprake van nieuwe storingen door sabotage. Er is enkel een storing tussen Haarlem en Alkmaar door een aanrijding. Die storing zou om 9.15 uur opgelost moeten zijn. 

De politie heeft 7 mensen gearresteerd voor het in gevaar brengen van de verkeersveiligheid, vlakbij het Nederlandse dorp Breukelen. Dat schrijft NOS. Eerder was er sprake van 6 arrestaties.

Ze worden verdacht van brandstichting bij de A2, waarvoor onder andere hooibalen werden gebruikt. De rook die dat veroorzaakte, zorgde ervoor dat het verkeer moest afremmen. "Er hadden ongelukken kunnen gebeuren", zegt de woordvoerder.

De personen zijn verhoord en mochten naar huis. Het onderzoek loopt nog.

"Er zouden geen problemen meer moeten zijn door de sabotage van vandaag, maar er wordt wel rekening gehouden met mogelijke nieuwe sabotages", zegt VRT NWS-journalist Bram Vandeputte in Utrecht. "In de loop van de vooravond was er bijvoorbeeld nog een nieuwe melding van een metalen buis op de spoorweg."

De Nederlandse spoorwegbeheerder zal vannacht en morgenochtend extra alert zijn voor verdere sabotageacties. Dat laat een woordvoerder van ProRail weten. Dat zal gebeuren met extra cameratoezicht en surveillances.

Er zijn nieuwe aanwijzingen dat boerenactivisten toch verantwoordelijk waren voor de hinder aan het Nederlandse spoornet. Dat meldt de Nederlandse openbare nieuwsomroep NOS .

In onlinegroepen zou onder boeren zijn gesproken over verregaande acties om Prinsjesdag in Nederland te dwarsbomen. Daarbij zou ook gesproken zijn over sabotage aan het spoornet. In een van de groepen is ook een foto gedeeld van metalen buizen die aan een spoor zijn vastgemaakt. Wie die foto heeft gemaakt, blijft nog onduidelijk.

De actiegroep Agractie zegt alvast niet op de hoogte te zijn van de sabotage, hetzelfde klinkt bij Farmers Defence Force. Land- en tuinbouworganisatie LTO Nederland laat weten dat vandaag grenzen zijn overschreden.

"Sabotage heeft niets te maken met het demonstratierecht", zegt een woordvoerder. "Wie hierachter zit, moet zich ernstig afvragen welk belang hiermee gediend is."

De mensen die achter de sabotage-acties zitten, wisten heel goed wat ze aan het doen waren. Dat stelt verslaggever Bram Vandeputte op basis van wat we tot nu toe weten. 

Door de dingen die de saboteurs aanbrachten op de sporen, gingen alle seinen namelijk automatisch op rood en konden er geen treinen meer rijden op de getroffen trajecten.  

Intussen is nog niet geweten wie er achter de grootschalige sabotage-actie zit; het onderzoek loopt volop. Er zouden verschillende pistes onderzocht worden: zowel binnenlandse als buitenlandse sabotage.

Het treinverkeer in Nederland is vrijwel helemaal hervat. Spoorbeheerder ProRail heeft het materiaal op alle sporen verwijderd, waardoor deze weer beschikbaar zijn, meldt de NS.

Alleen op een kort traject in het oosten is nog hinder, zegt een woordvoerder.  Het gaat om de treinverbinding Arnhem - Zutphen. 

Omdat er nog sprake kan zijn van vertraging, krijgen reizigers het advies om voor vertrek de reisplanner in de gaten te houden.

Vlakbij het Nederlandse dorp Breukelen heeft de politie 6 mensen gearresteerd voor het in gevaar brengen van de verkeersveiligheid. De personen zijn tussen de 25 en 70 jaar oud en komen allen uit de gemeente Stichtse Vecht, waar Breukelen onderdeel van is. De politie sluit meer aanhoudingen niet uit. 

De 6 worden verdacht van brandstichting, waarvoor onder andere hooibalen werden gebruikt, zegt een politiewoordvoerder. De rook die dat veroorzaakte, zorgde ervoor dat het verkeer moest afremmen. "Er hadden ongelukken kunnen gebeuren", zegt de woordvoerder.

Er zijn meerdere redenen waarom een spoornet een kwetsbaar doelwit is voor sabotageacties. Dat zegt mobiliteitsexpert Pieter Vansteenwegen in de podcast Het Kwartier.

"Ten eerste is een spoornet zeer uitgestrekt, waardoor het moeilijk permanent te controleren valt", vertelt Vansteenwegen. "Daarnaast is het redelijk toegankelijk. Iedereen kent een spoorweg in de buurt waar je zomaar naartoe kunt wandelen. Die zijn eigenlijk goed bereikbaar."

Buizen en andere objecten aan de sporen binden, waardoor het lijkt alsof een spoorweg bezet is en andere treinen moeten stoppen, is alleszins een 'veilige manier van saboteren', klinkt het bij andere experten. Toch is er ook kans dat er schade is. Minstens 1 trein zou een metalen staaf hebben geraakt door de sabotageacties. 

Alle buizen en objecten die op de sporen waren gemonteerd om hinder aan het treinverkeer te veroorzaken, zijn verwijderd. Dat laat een woordvoerder van de Nederlandse maatschappij NS weten. Dat betekent dat alle sporen opnieuw beschikbaar zijn.

De dienstregeling wordt nu opnieuw opgestart, maar het kan nog even duren voor alle treinen opnieuw op schema rijden. Reizigers die vertraging hebben opgelopen, kunnen hun geld voor een ticket terugvragen.

De sabotageacties van vandaag zijn "ontwrichtend en levensgevaarlijk". Dat zegt de Nederlandse premier Rob Jetten. Jetten spreekt zich niet uit over een dader of verdachte en laat ook de terrorismepiste nog onbesproken. Daarvoor wil hij het politieonderzoek afwachten.

"We kunnen dit niet lichtzinnig opnemen. Hier is goed over nagedacht", klinkt het bij Jetten. "We moeten nu het onderzoek van de politie rustig afwachten. De politie en de veiligheidsdiensten doen er alles aan om de daders op te sporen."

De vele sabotageacties van vandaag tonen "hoe belangrijk weerbaarheid is". Dat zegt Mirjam van Velthuizen, de interim-CEO van het Nederlandse ProRail. 

"In een wereld waarin onzekerheden toenemen, moeten we ervoor zorgen dat het spoor verstoringen kan opvangen, de impact zoveel mogelijk beperkt blijft en we zo snel mogelijk kunnen herstellen", stelt van Velthuizen. "Dat is essentieel voor reizigers, voor de economie en voor Nederland als geheel.''

Het lijkt erop dat boerenorganisaties de hooibalen langs autosnelwegen en drukke banen in brand hebben gestoken. Steeds meer boeren lijken dat te bevestigen. Ze willen daarmee aandacht vragen voor de moeilijkheden waar de boeren zich in bevinden, onder meer door klimaatwetgeving en besparingen.

Het is nog niet duidelijk of de boeren ook sabotageacties hebben gepleegd aan de spoorwegen. De organisaties hebben dat alleszins nog niet opgeëist. De kans bestaat dus dat de 2 acties van elkaar los staan.

Het is niet makkelijk om het treinverkeer zomaar opnieuw op gang te krijgen. Dat zeggen experten bij het Nederlandse nieuwsmedium De Telegraaf.

Zoals eerder gezegd, zijn buizen en andere materialen vastgehangen aan de sporen. Daardoor ontstaat een 'sectiestoring', een melding die aangeeft dat het spoor bezet is. Dat is op zeker 27 plaatsen vastgesteld.

De treinmaatschappijen proberen die sporen nu vrij te maken, maar zulke alarmmeldingen gelden voor kilometers aan spoor. Daardoor moeten reparateurs soms kilometers spoor aflopen, om te zien waar de buizen precies aan het spoor zijn vastgemaakt. Daarnaast moet het materiaal op de juiste manier worden verwijderd, zodat agenten er onderzoek op kunnen doen.

Het autoverkeer zou geen hinder meer mogen ondervinden van de branden die langs de snelwegen en andere banen te zien zijn. Dat laat de Rijkswaterstaat weten, de uitvoeringsorganisatie van het Nederlandse ministerie van Infrastructuur en Waterstaat.

Op enkele plaatsen zijn nog steeds branden gemeld, maar er zou geen grote rookontwikkeling meer zijn die het verkeer zou belemmeren. 

De politie in Nederland heeft een strafrechtelijk onderzoek opgestart naar de objecten die zijn aangetroffen op de spoorwegen. Dat staat in een persbericht. 

"De locaties waar objecten zijn gevonden, zijn aangemerkt als plaats delict. De forensische opsporing doet daar sporenonderzoek", klinkt het. "De politie staat daarnaast in nauw contact met ProRail, om ervoor te zorgen dat de spoorwegen zo snel mogelijk weer veilig en begaanbaar zijn.

De Nationaal Coördinator Terrorismebestrijding en Veiligheid (NCTV), die verantwoordelijk is voor het coördineren en beschermen van de nationale veiligheid, wil niks zeggen over het mogelijk terroristische karakter van de sabotage.

Volgens een woordvoerder wil hij eerst het onderzoek van ProRail, de politie en het Openbaar Ministerie afwachten.

Voorlopig heeft niemand de verantwoordelijkheid voor de verstoringen opgeëist. Ook ProRail en de Nederlandse politie zeggen officieel voorlopig niets.

De eenheid Landelijke Expertise en Operaties van de landelijke politie leidt het onderzoek. De Algemene Inlichtingen- en Veiligheidsdienst (AIVD) ondersteunt de politie bij het onderzoek. "De AIVD richt zich op de vraag uit welke hoek dit komt", zegt een woordvoerder aan de krant AD.

Locaties waar materiaal is aangetroffen, zijn aangeduid als plaats delict, om daar onderzoek te kunnen doen. ProRail zegt dat het op alle mogelijke manieren assistentie zal verlenen aan het onderzoek.

Het blijft onduidelijk wie verantwoordelijk is voor de sabotage, en of die verband houdt met Prinsjesdag, de opening van het parlementaire jaar in Nederland. Koning Willem-Alexander leest dan zijn Troonrede voor.

In Nederlandse media wordt de vraag gesteld of het gaat om mogelijke acties van landbouwers. Die zijn boos over de stikstofplannen van de Nederlandse regering en hadden protest aangekondigd op Prinsjesdag. 

Boerenorganisaties zeggen dat ze niet achter de verstoringen zitten en wijzen ze ook af, maar sluiten niet uit dat boeren verantwoordelijk zouden kunnen zijn. Acties zonder medeweten of goedkeuring van organisaties kunnen voorkomen, klinkt het.

Aan de Nederlandse omroep NOS zegt ProRail dat op sommige plaatsen waar eerder materiaal van de sporen werd gehaald, opnieuw materiaal is neergelegd. Eerder had het programma Nieuwsuur een tip gekregen dat er nog altijd nieuwe sabotageacties zijn. 

"Dat zijn ook de plekken waar we meer surveilleren", zegt een woordvoerder van ProRail aan de NOS.

In totaal is al op 10 plaatsen materiaal gevonden op het spoor. De politie Midden-Nederland vond objecten in Veenendaal, Overberg en Oudewater. Bij Veenendaal gaat het om buizen, was op beelden te zien.

De politie Oost-Nederland vond materialen op het spoor in Brummen, Barneveld, Twello, Lunteren en Putten.

Er zijn ook buizen weggehaald bij Olst, in de provincie Overijssel. En in de buurt van Steenwijk, in Overijssel, reed een trein op een blokkade.

Spoorwegmaatschappij NS start de dienstregeling geleidelijk weer op. Dat heeft tijd nodig, zegt een woordvoerder, reizigers moeten nog de hele middag rekening houden met vertragingen.

ProRail heeft delen van het spoor weer vrijgegeven, wat betekent dat NS er weer veilig kan rijden. Op de trajecten Zwolle-Amersfoort, Amersfoort-Deventer en Deventer-Almelo rijden nog geen treinen. Hoe lang dat gaat duren, is onduidelijk.

Spoorwegbeheerder ProRail zegt intussen dat op zeker 24 plaatsen langs het spoor gerommeld is. Het is nog niet duidelijk hoe lang het herstel zal duren.

Radioreporter Stijn Defoirdt is in Nederland om verslag uit te brengen.

Op nieuwe beelden is te zien hoe medewerkers van ProRail en de politie buizen meenemen. Het gaat om materiaal nabij het spoor van Veenendaal.

De eerste politieke reacties lopen intussen binnen.

De Algemene Inlichtingen- en Veiligheidsdienst (AIVD) ondersteunt de politie bij het onderzoek naar de sabotage op het spoor, meldt persbureau ANP. 

De AIVD richt zich op de vraag 'uit welke hoek dit komt'.

Bij omroep WNL bevestigt de woordvoerder van ProRail, Joke van der Cruysen, dat er sprake is van sabotage en dat daardoor gevaarlijke situaties zijn ontstaan vanochtend.

In Overijssel is vanochtend een trein gebotst op een buis die op het spoor is gelegd. Dat meldt spoorbeheerder ProRail aan de krant de Volkskrant.

De aanrijding heeft niet tot een ongeluk geleid. Er was geen gevaar voor de reizigers. Niemand raakte gewond. 

Of de trein zelf schade heeft opgelopen, kan ProRail op dit moment nog niet zeggen.

Treinen die niet rijden en vertragingen, met veel wachtende reizigers op de perrons en in en rond het station.

In Deventer loopt een onderzoek langs de spoorwegen. Het is onduidelijk of er een direct verband is met de storing vandaag, schrijft openbare omroep NOS.

In een grote witte zak is alvast gevonden materiaal afgevoerd. 

Er is op dit moment geen impact op het spoor bij ons.

Of de sabotage verband houdt met Prinsjesdag, vandaag in Den Haag, is niet duidelijk. Op Prinsjesdag opent de Nederlandse koning Willem-Alexander officieel het nieuwe parlementaire jaar.

De storing is zo grootschalig dat de Nederlandse Spoorwegen (NS) geen vervangbussen kunnen inzetten.

"Doordat het aantal storingen zo groot is en het zoveel reizigers treft, is het niet mogelijk bussen hiervoor in te zetten", klinkt het op de website van de NS.

Op de site van de Nederlandse Spoorwegen (NS) is te zien dat er geen treinen rijden tussen Amersfoort en Zwolle en tussen Utrecht en Arnhem.

Ook reizigers van en naar Zwolle hebben last van de storing, daar zijn bijna alle treinen uitgevallen, onder meer op de trajecten naar Groningen, Leeuwarden en Almelo.

Het traject Amersfoort-Deventer is eveneens buiten gebruik. Ook tussen Utrecht en Gouda en tussen Apeldoorn en Deventer rijden geen treinen. 

"Onze medewerkers zijn hard aan het werk om deze materialen op te ruimen en de situatie veilig te maken", meldt de Nederlandse spoorwegbeheerder ProRail in een mededeling.

"Waar dat mogelijk is, starten we de treindienst zo snel mogelijk weer op. Daarbij staan we in nauw contact met de landelijke hulpdiensten en andere betrokken partijen."

Voorlopig blijven de gevolgen voor het Belgische spoornet beperkt. Spoorwegnetbeheerder Infrabel meldt dat 1 heen-en-terugrit van een Eurocitytrein tussen Rotterdam en Brussel geschrapt wordt.

NMBS bevestigt dat er tot nu toe geen andere impact is. 

Door de storing kunnen ook de slagbomen op overwegen dichtgaan. Dat kan ook invloed hebben op het wegverkeer, zegt de spoorbeheerder. 

Door de storing ligt het treinverkeer in grote delen van Midden- en Noord-Nederland stil. Een woordvoerder van NS laat weten dat onder meer het treinverkeer rond Zwolle er helemaal uit ligt. Ook tussen Utrecht en Gouda en tussen Apeldoorn en Deventer rijden geen treinen. Volgens NOS worden zeker op 20 plekken storingen gemeld.

Volgens een woordvoerder van ProRail gaat het om buizen die neergelegd zijn op het spoor. "Het systeem geeft dan aan dat het spoor bezet is, terwijl dat niet zo is. Daar kan je geen veilige en betrouwbare dienstregeling rijden."

Op 20 verschillende plekken in Nederland zijn storingen in het beveiligingssysteem vastgesteld. Treinen kunnen daardoor niet veilig rijden. Omdat het om verschillende plaatsen gaat, vermoedt ProRail sabotage. Ook zijn er "op meerdere plekken op het spoor materialen aangetroffen die daar bewust zijn neergelegd."

In Nederland is het treinverkeer sinds 5.30 uur vanochtend grondig verstoord. Volgens de Nederlandse spoorbeheerder ProRail gaat het vermoedelijk om sabotage. In deze liveblog volgen we het nieuws verder op de voet.