Naar hoofdinhoud
Volgens de sector zou de besparing van Demir ruim 1 op de 5 opvangplaatsen doen verdwijnen.

Kinderopvangsector slaat alarm: ruim 1 op de 5 opvangplaatsen bedreigd door besparing minister Demir (N-VA)

Artikel luisteren
8min
Meer info

Een extra besparing van Vlaams minister Zuhal Demir (N-VA) dreigt de kinderopvangsector zwaar te treffen. Volgens de sector kunnen daardoor 20.000 opvangplaatsen verdwijnen, goed voor ruim een vijfde van de totale opvangcapaciteit. Dat schrijft De Standaard. "De gevolgen zullen gigantisch zijn", waarschuwt Sigrid Van Sever van opvangdienst Felies.

Radio 1 Pieter-Jan Lesage
Gepubliceerd:

Samenvatting:

  • Vlaams minister van Werk Zuhal Demir (N-VA) schrapt vanaf 1 april een korting op de socialezekerheidsbijdragen voor onthaalouders met het 'sui generis'-statuut. Dat levert 8,4 miljoen euro op.

  • Volgens de sector moeten opvangdiensten daardoor ongeveer 3.000 onthaalouders ontslaan, waardoor zo'n 20.000 opvangplaatsen kunnen verdwijnen. Dat is ruim een vijfde van de totale capaciteit.

  • "De urgentie is enorm en de gevolgen zullen gigantisch zijn", zegt Sigrid Van Sever van opvangdienst Felies. De Gezinsbond waarschuwt dat vooral vrouwen thuis zullen blijven.

Het is een vooruitzicht dat veel ouders die op zoek zijn naar kinderopvang ongerust zal maken: de besparingsmaatregelen die de Vlaamse regering heeft goedgekeurd, laten ook de kinderopvangsector niet ongemoeid.

Vlaams minister van Welzijn Caroline Gennez (Vooruit) beloofde om tegen 2029 10.000 extra kinderopvangplaatsen te creëren. Eerder deze week bleek al dat ze daarvoor niet de oorspronkelijk beloofde 200 miljoen euro, maar 150 miljoen euro extra zal uittrekken.

Nu dreigt ook een besparing van minister van Werk Zuhal Demir (N-VA) een zware impact te hebben op de sector. Vanaf 1 april schrapt ze namelijk een korting op de socialezekerheidsbijdragen voor onthaalouders. Het gaat om een besparing van 8,4 miljoen euro.

Een overkoepelende visie op hoe we met kinderopvang willen omgaan, ontbreekt

Katrien Beeusaert (Gezinsbond)

De maatregel treft een specifieke groep onthaalouders: zij die kinderen opvangen in hun eigen gezinswoning, maar aangesloten zijn bij een erkende kinderopvangdienst, zoals Ferm, Felies of Helan. Ze zijn niet volledig zelfstandig, maar hebben evenmin het statuut van gewone werknemers. Dat bijzondere systeem heet het 'sui generis'-statuut.

Fiscaal gezien ontvangen deze onthaalouders geen loon, maar een onkostenvergoeding per opgevangen kind. Wel genieten ze van een beperkte sociale bescherming, waaronder pensioenrechten. De erkende opvangdiensten waarbij ze zijn aangesloten, betalen daarvoor socialezekerheidsbijdragen.

"Op die RSZ-bijdragen bestaat momenteel een doelgroepkorting van 770 euro per kwartaal per onthaalouder. Die korting schrapt minister Demir nu", legt Sigrid Van Sever van opvangdienst Felies uit.

20.000 opvangplaatsen op de helling

De financiële gevolgen daarvan kunnen bijzonder groot zijn. "Voor Felies betekent dit een extra factuur van 1 miljoen euro die we zelf moeten betalen, zonder dat daar inkomsten tegenover staan. We zullen vermoedelijk onze 427 onthaalouders in het 'sui generis'-statuut moeten ontslaan. Voor de hele sector gaat het om ongeveer 3.000 onthaalouders."

Reken je met een gemiddelde opvangcapaciteit van 6 à 7 kinderen per onthaalouder, dan dreigen op die manier zo'n 20.000 opvangplaatsen te verdwijnen, op een totaal van maximaal 92.817 beschikbare plaatsen.

Volgens Demir kunnen de onthaalouders in het 'sui generis'-statuut overschakelen naar een werknemersstatuut. "Maar dat lukt niet door de eerdere besparingen van Gennez", zegt Van Sever. "Ze beloofde 10.000 nieuwe plaatsen tegen 2029, maar door deze maatregel dreigen er 20.000 te verdwijnen."

Gennez zelf zei gisteren in het Vlaams Parlement dat ze het wegvallen van de doelgroepenkorting betreurt, maar wel verder investeert in onthaalouders.

Aantal onthaalouders daalt al jaren

Ook Katrien Beeusaert van de Gezinsbond maakt zich grote zorgen over de nieuwe maatregel. "Het komt natuurlijk boven op tal van andere aanpassingen die ook gevolgen hebben voor de financiering van de kinderopvang. Bovendien weten we dat er vandaag al duizenden plaatsen tekort zijn", zegt Beeusaert in VRT NWS De Ochtend op Radio 1.

Volgens de Gezinsbond dreigt de situatie alleen maar moeilijker te worden. "Je ziet dat het aantal plaatsen, ondanks de inspanningen die wel degelijk al geleverd zijn, nauwelijks groeit. Terwijl er wel meer kinderen bijkomen. In 2025 werden bijvoorbeeld meer kinderen geboren dan in 2024. Daardoor wordt het voor ouders steeds moeilijker om een geschikte opvangplaats te vinden."

Volgens de Gezinsbond zal het steeds moeilijker worden om nog een opvangplaats te vinden.

"Ook voor de mensen die de opvang organiseren, is het financieel niet evident", legt Beeusaert uit. Dat verklaart volgens haar waarom steeds meer onthaalouders ermee stoppen. "Voor ouders wordt het daardoor nog moeilijker om een betaalbare opvangplaats te vinden. Als ze er überhaupt al een vinden", zegt Beeusaert

De Vlaamse regering vraagt op verschillende plaatsen om besparingen, terwijl ze tegelijk belooft te blijven investeren in extra kinderopvang.

"Ik ben blij dat de ambitie er is om te blijven investeren in extra opvang. Het zou goed zijn als we daarvan ook effectief de resultaten op het terrein zien. Wat ons vooral opvalt, is dat er op verschillende plaatsen bespaard wordt. Als je al die maatregelen samenlegt, wordt het steeds moeilijker om nog vooruitgang te zien. Een overkoepelende visie op hoe we met kinderopvang willen omgaan, ontbreekt", vindt Beeusaert.

Vooral impact op (groot)moeders

De situatie is volgens Beeusaert zo precair dat sommige mensen al naar opvang zoeken nog voor ze zwanger zijn. "Ik kan gezinnen alleen maar aanraden om zo vroeg mogelijk na te denken over de opvangpuzzel. Praat met je werkgever en met je familie als je niet meteen een plaats vindt. Maar uiteindelijk dreigt dit mensen vooral weg te houden van de arbeidsmarkt. Terwijl we net willen dat zoveel mogelijk mensen aan het werk gaan en bijdragen", zegt ze.

Wie daardoor het vaakst een stap terug moet zetten op de arbeidsmarkt, is volgens Beeusaert duidelijk: vrouwen.

Vrouwen zullen noodgedwongen thuis moeten blijven en ook het zwarte circuit dreigt opnieuw op gang te komen

Sigrid Van Sever (Felies)

"Dat blijkt uit wat we in de pers lezen, maar ook uit de gesprekken die we dagelijks voeren. We zien het bovendien in onze Gezinsbarometer, onze driemaandelijkse analyse en bevraging van gezinnen. De gevolgen treffen vooral moeders."

Ook grootmoeders worden steeds vaker ingeschakeld om het tekort aan kinderopvang op te vangen. "Zij geven aan dat ze vaak zelf nog aan het werk zijn, maar toch minder gaan werken om voor hun kleinkinderen te zorgen. De zorg komt dus steeds vaker op de schouders van vrouwen terecht, met alle gevolgen van dien", waarschuwt Beeusaert.

LUISTER

Gezinsbond over besparingen in kinderopvang: "Vooruitgang is moeilijk te vinden"

Radio 1De Ochtend
6min

Van Sever sluit zich daarbij aan. "Vrouwen zullen noodgedwongen thuis moeten blijven en ook het zwarte circuit dreigt opnieuw op gang te komen. Terwijl we dat net wilden vermijden en juist kwaliteitsvolle kinderopvang willen aanbieden."

De bezorgdheid in de sector is dan ook groot. "De urgentie is enorm en de gevolgen zullen gigantisch zijn. Ik heb soms het idee dat dat niet doordringt bij de politiek", besluit Van Sever.

Reactie van het kabinet van Zuhal Demir aan VRT NWS

De RSZ-korting voor onthaalouders gaat naar de werkgevers en dus niet naar de onthaalouders zelf, benadrukt het kabinet van Demir. "Sinds 1 juli starten nieuwe onthaalouders in het hervormde werknemersstatuut. Voor hen speelt deze korting geen rol. Ook bestaande onthaalouders moedigen we aan om over te stappen. De stopzetting van de korting heeft geen impact op die overstap."

Het kabinet wijst erop dat de korting vorig jaar nog behouden bleef. "Sindsdien dooft het oude statuut uit. Dan past een aparte korting voor dat statuut daar niet langer bij."

"We zijn daarin consequent. We bouwen de laatste RSZ-kortingen af, ook voor de baggersector en voor de aanwerving van mensen zonder recente, duurzame werkervaring. We maken geen uitzonderingen voor specifieke sectoren. Elke werkgever speelt met dezelfde regels."

"Het gaat om maximaal 770 euro per kwartaal per onthaalouder. De grote organisatoren sloten het voorbije jaar af met een positief resultaat en beschikken over stevige reserves. Ze kunnen deze kosten dragen", besluit het kabinet van Demir.

Meer weten over

Meest gelezen

  • 1
  • 2
  • 3
  • 4
  • 5

Wat zijn Active Clubs en hoe verspreiden ze een neonazistische ideologie in Vlaanderen en Nederland? VRT NWS Pano onderzoekt het in 'De neonazi-files'

Lees ook

  • general.player.loading"
  • general.player.loading"
  • general.player.loading"
  • general.player.loading"
  • general.player.loading"