Naar hoofdinhoud

Drie jaar na feminicidewet zijn er nog altijd geen officiële cijfers over moorden op vrouwen

Artikel luisteren
7min
Meer info

Er zijn nog steeds geen officiële cijfers over het aantal feminicides in ons land. De feminicidewet die in oktober 2023 in werking trad, bepaalde dat er jaarlijks een rapport zou komen met de cijfers over vrouwenmoorden. Het Instituut voor de Gelijkheid van Vrouwen en Mannen hoopt dat het eerste officiële rapport begin volgend jaar klaar zal zijn. 

Phara de Aguirre
Gepubliceerd:

De feminicidewet trad in oktober 2023 in werking. Die verplicht politie en justitie om gegevens over feminicides en gendergerelateerde dodingen te registreren, zodat het daarover jaarlijks kan rapporteren.

3 jaar later is er nog steeds geen rapport. De federale regering moet een goedkeuren om te bepalen welke gegevens door wie moeten worden verzameld. Bij een eerste ontwerp van dat KB waren er bezwaren van de en van het Controleorgaan op de Politionele Informatie.

De betrokken kabinetten, Gelijke Kansen, Justitie en Binnenlandse Zaken, overleggen nu over een nieuwe tekst van het KB. Dat moet dan weer naar de bovengenoemde instanties. En nadien naar de inspectie van Financiën en Begroting, én naar de . Het is dus weinig waarschijnlijk dat het KB nog dit jaar wordt goedgekeurd. 

Niet in de strafwet

Een bijkomende moeilijkheid is dat feminicide op zich geen strafbaar feit is. Feminicide is niet als apart misdrijf opgenomen in de strafwet: er is dus niet één hokje dat kan worden aangevinkt. Er zijn wel moord, doodslag, geweld en andere mogelijke categorieën, maar dan moet je de context kennen om te weten of het om feminicide gaat. 

Bovendien wordt in de feminicidewet onderscheid gemaakt tussen verschillende vormen van feminicide en gendergerelateerde dodingen:

  • Intieme feminicide of gendergerelateerde doding: opzettelijke doding van een persoon door een partner of een familielid.

  • Niet-intieme feminicide of gendergerelateerde doding: opzettelijke doding van een persoon door een derde in een context die verband houdt met het gender van het slachtoffer (bijvoorbeeld seksuele uitbuiting of mensenhandel).

  • Indirecte feminicide of gendergerelateerde doding: onopzettelijke doding ten gevolge van gendergerelateerde schadelijke praktijken of wanneer het slachtoffer zelfmoord pleegt ten gevolge van (ex-)partnergeweld, , genitale verminking of geweld gepleegd door een derde.

Problemen met de registratie

Het tellen van feminicides is niet eenvoudig. Omdat feminicide geen aparte strafrechtelijke categorie is, moeten gegevens uit verschillende dossiers worden samengebracht en aangevuld met contextinformatie, zoals de relatie tussen dader en slachtoffer, voorafgaand geweld of eerdere geweldsincidenten. Pas dan kan worden vastgesteld of sprake is van feminicide of een andere gendergerelateerde doding.

Om die context in kaart te brengen, heb je goede registratiesystemen nodig en die zijn er niet. De registratie gebeurt op dit moment door verschillende, zeer uiteenlopende diensten bij de politie, parketten, de hoven en rechtbanken en niet altijd op een manier die nodig is om een zinvol rapport te maken over feminicide.

De vraag is ook of politie en justitie de nodige mensen hebben om zo’n zorgvuldige registratie uit te voeren. Een efficiënte digitalisering van politie en justitie zou ook op dit vlak een vooruitgang zijn.

Het verzamelen van de gegevens roept ook vragen op over de bescherming van persoonsgegevens. Welke gegevens mogen worden verwerkt en in welke vorm mogen ze worden bezorgd aan het Instituut voor de Gelijkheid van Vrouwen en Mannen, dat het jaarlijkse rapport moet publiceren? Dat rapport zal sowieso enkel ‘gepseudonimiseerde’ gegevens bevatten, dus geen gegevens die verwijzen naar concrete dossiers.

Om het nog complexer te maken, hebben we momenteel 2 wetboeken van strafrecht. Het nieuwe Wetboek van Strafrecht is van kracht sinds september 2026, maar het vorige blijft van toepassing op reeds lopende of nog openstaande zaken.

Dat betekent dat sommige delicten anders worden geregistreerd, sommige niet meer bestaan en andere nieuw zijn. Dat maakt de analyse, vergelijking en interpretatie van de gegevens nog complexer. 

Stopfemicide website

Op het eerste officiële rapport moeten we dus wachten, maar er is wel de website stopfeminicide.blogspot.com . Die website was een initiatief van het Feministisch Platform tegen geweld tegen vrouwen, een platform waar verschillende vrouwenorganisaties bij betrokken zijn.

Om feminicide in kaart te brengen en druk uit te oefenen op de overheid, begon het platform in 2017 met het bijhouden van een lijst van alle slachtoffers op basis van nieuwsberichten. Dat gaf de laatste jaren aantallen van zo’n 27 à 28 slachtoffers per jaar, wat neerkomt op een gemiddelde van één slachtoffer elke 2 weken. 

Inspiratie halen in Nederland

Nederland staat verder in de rapportering van cijfers. Er is het Centraal Bureau voor de Statistiek dat cijfers bijhoudt, en er is de Femicide Monitor van de Universiteit Leiden. Die officiële rapporten leiden tot de vaststelling dat in Nederland om de 8 dagen een vrouw vermoord wordt.

Opvallende vaststellingen:

  • Bij driekwart van de fatale zaken waren in de 2 jaar voorafgaand aan het fatale incident geen eerdere huiselijk geweldsincidenten bekend in de politieregistraties. 

  • Bij meer dan de helft van de fatale huiselijke geweldsincidenten bij vrouwen is de (ex)-partner de verdachte.  

  • Juist op het moment van scheiding of verlating is de kans op (dodelijk) geweld het grootst.   Nederlandse rapporten tonen aan dat dergelijke cijfers ook vruchtbaar materiaal leveren voor de aanpak en preventie.

De website stopfeminicide was in ons land tot nog toe de enige registratie van intieme feminicide, vrouwen die vermoord zijn door hun partner of hun ex. Maar voor het jaar 2026 staan er amper 8 namen op de lijst. De registratie is tijdelijk stopgezet wegens het wegvallen van subsidies. Het platform, dat instaat voor het bijhouden van de lijst, is op zoek naar andere financieringsbronnen.

Zolang die niet gevonden zijn, is de laatste datum 08/08/2026 en de laatste naam die van Jennifer 'Jenny' K. uit Leopoldsburg. Ze was na een ruzie uit de auto gestapt en werd daarna door haar partner aangereden. De partner is aangehouden voor moord. 

Phara de Aguirre maakte een reeks over femicide

Meest gelezen

  • 1
  • 2
  • 3
  • 4
  • 5

Wat zijn Active Clubs en hoe verspreiden ze een neonazistische ideologie in Vlaanderen en Nederland? VRT NWS Pano onderzoekt het in 'De neonazi-files'

Lees ook

  • general.player.loading"
  • general.player.loading"
  • general.player.loading"
  • general.player.loading"
  • general.player.loading"