Tientallen passagiersvliegtuigen boven België, Nederland, het oosten van Engeland en het noordwesten van Duitsland hebben voorbije maandag hun gps-signaal verloren. Dat meldt de krant NRC. Experts vermoeden doelbewuste verstoring - 'jamming' - van op een schip op de Noordzee.
Gps-signaal van tientallen vliegtuigen boven België en Nederland verstoord: 'jamming' vanop de Noordzee?
Stefan Grommen
Gepubliceerd:
De problemen doken maandag op rond 18 uur en duurden ongeveer 20 minuten. De luchtverkeersleiding van de Nederlandse luchthaven Schiphol meldt aan NRC dat verschillende vliegtuigen last hadden van verstoring van het RNP-navigatiesysteem. Zeker 7 toestellen ondervonden ook hinder bij het landen, klinkt het. Met hulp van de luchtverkeersleiding lukte dat veilig.
Als een gps-systeem niet of slecht werkt, kunnen piloten er niet op vertrouwen bij het bepalen van hun hoogte en positie. Zeker bij het landen kan dat risicovol zijn.
Volgens data-experts zouden alles samen zowat 80 vliegtuigen boven Nederland, België, het oosten van Engeland en het noordwesten van Duitsland de verstoring gevoeld hebben. De meeste van die vliegtuigen vlogen op dat moment op grote hoogte.
Hoewel online data tonen dat ook vliegtuigen boven ons land op dat moment problemen kregen met hun navigatiesystemen, heeft de Belgische luchtverkeersleider daarover maandag geen meldingen gekregen. De betrokken vliegtuigen die net dan boven België vlogen, moesten hier dan ook niet landen.
"We hebben de verschillende rapporten van afgelopen maandag nagekeken", zegt woordvoerder Kurt Verwilligen. "Daarin werden geen meldingen van gps- of - geregistreerd." Bij jamming wordt een gps-signaal bewust overstemd door ruis, bij spoofing wordt een vals signaal uitgestuurd.
Jamming
Volgens de Nederlandse luchtverkeersleiding is het aannemelijk dat de problemen het gevolg zijn van jamming. De Amerikaanse data-analist John Wiseman lokaliseerde de plek waar de verstoring vandaan kwam op de Noordzee, ergens ten noorden van Texel. Volgens zijn analyse kwam de verstoring wellicht van een schip.
Steeds meer vliegtuigen kunnen geen naderingen op basis van satellietnavigatie uitvoeren doordat hun systemen eerder op hun route werden verstoord
Kurt Verwilligen, woordvoerder van Skeyes
Op dat moment voeren 6 schepen onder Russische vlag in het verdachte gebied. Drie daarvan vormden volgens scheepsnieuwssites een konvooi voor Russisch wapentransport en werden geëscorteerd door de Russische marine. De 3 schepen en hun eigenaar staan op de Europese sanctielijst wegens wapentransporten tussen Noord-Korea, Iran en Rusland.
Almaar vaker
Het is al de tweede keer dit jaar dat Nederland doelwit is van een opzettelijke verstoring van navigatiesignalen. In juli vond een gelijkaardig incident plaats in het luchtruim tussen het Verenigd Koninkrijk en Nederland. Ook toen ondervonden tientallen vliegtuigen daar hinder van.
Ook in de en rond de Zwarte Zee heeft het luchtverkeer geregeld last van verstoorde gps-signalen. En zelfs bij Skeyes merken ze dat almaar meer vliegtuigen onderweg problemen ondervinden met hun satellietsystemen.
"Steeds meer vliegtuigen kunnen geen RNP-naderingen - naderingen op basis van satellietnavigatie - uitvoeren doordat hun navigatiesystemen eerder op hun route werden verstoord door gps-jamming of -spoofing", bevestigt Verwilligen. "In zulke gevallen moeten de betrokken toestellen overschakelen op een alternatieve naderingsprocedure, zoals een 'ILS-nadering', waarbij gebruik wordt gemaakt van navigatiesignalen vanaf de grond."