De verwachtingen voor de klimaatconferentie in Antalya zijn laaggespannen. Dat zegt de Europese klimaatcommissaris Wopke Hoekstra in een gesprek met VRT NWS, vlak voor hij vertrekt naar Turkije. "Rampzalige" geopolitieke spanningen en het vertrek van de VS staan een ambitieus akkoord in de weg. Toch maakt hij zich sterk dat Europa zijn rol van klimaatleider zal blijven spelen: "De rest van de wereld komt niet bij ons in de buurt."
EU blijft leidersrol spelen op COP, maar geen sprake van extra klimaatgeld voor arme landen, zegt eurocommissaris
Vincent Merckx
Gepubliceerd:
Samenvatting:
Volgens Europees klimaatcommissaris Wopke Hoekstra zijn de verwachtingen voor de klimaatconferentie in Antalya laaggespannen door geopolitieke spanningen en het wegblijven van de VS.
Toch wil Europa een leidersrol blijven spelen. Zo steunt de EU het Turkse 35x35-voorstel: tegen 2035 moet 35 procent van de energie die wereldwijd verbruikt wordt uit elektriciteit komen.
Ontwikkelingslanden willen enkel akkoord gaan als daar extra steun tegenover staat, maar de EU weigert extra klimaatgeld te beloven.
De EU versoepelde het voorbije anderhalf jaar haar klimaatbeleid, maar Hoekstra ontkent de ambities afgezwakt zijn.
Maandag, wanneer de 2e week van de klimaatconferentie begint, zet Wopke Hoekstra voet aan de grond in Antalya. Als we het weerbericht mogen geloven, zal de nummer 1 van het Europese klimaatbeleid dat doen onder een stralend najaarszonnetje. In zijn koffer zal hij echter de herinnering aan de voorbije zomer met zich meedragen.
"Absoluut rampzalig", zo noemt de boomlange Nederlander die zomer wanneer we hem spreken in zijn kantoor. Een verdwaalde voetbal en een sportshirtje aan een kleerhanger getuigen van een ander leven, ver van het maatpak dat hij vandaag draagt. "Het was een zomer met heel veel bosbranden, dramatische oversterfte en, laten we eerlijk zijn, miljarden aan economische schade."
Je zou kunnen denken dat de onderhandelaars na zo'n zomer met veel ambitie en daadkracht naar Turkije afreizen. "Maar laten we eerlijk zijn: de verwachtingen zijn laaggespannen", tempert Hoekstra.
"De wereld staat in brand. In Europa woekert de oorlog voort (in Oekraïne, red.) en er zijn de brandhaarden in het Midden-Oosten. China toont zich assertief, volgens sommigen zelfs agressief, in de Indo-Pacific. En veruit het machtigste land ter wereld heeft besloten totaal uit te checken uit de klimaatconferentie", zo verwijst hij naar de VS, dat onder president Trump opnieuw afwezig blijft.
"Die combinatie is gewoon rampzalig wanneer de hele wereld eigenlijk zou moeten samenwerken."
In de gordijnen
Toch gooit Hoekstra de handdoek niet in de ring. Europa zal zich op de COP opnieuw opstellen als klimaatleider, maakt hij zich sterk.
Daarom steunt de EU het Turkse 35x35-voorstel: tegen 2035 zou 35 procent van de energie die wereldwijd verbruikt wordt, uit elektriciteit moeten bestaan. Vandaag is dat nog 24 procent. Lukt het om heel de wereld mee te krijgen, dan is deze COP wat Hoekstra betreft een succes.
"Het is ambitieus, het is haalbaar en het is noodzakelijk", vindt Hoekstra.
"Het klimaat alleen al is een uitstekende reden, maar de portemonnee en de ook. België, Nederland, Frankrijk of Duitsland... Overal hebben de mensen en de bedrijven te maken met hoge energiefacturen. Maar wie heeft er geen last van? Landen zoals Finland, Zweden en Denemarken, waar ze veel verder staan in ."
"Europa importeert meer dan 80 procent van zijn gas en meer dan 95 procent van zijn olie. Daardoor zijn we afhankelijk van allerlei dubieuze regimes, zo heeft de oorlog in Iran ons geleerd."
Door te praten over elektriciteit in plaats van , kiest Hoekstra ook voor het haalbare. "Het gezelschap op de COP telt een heleboel olielanden. Praat je dan over het uitfaseren van fossiele brandstoffen, dan klimt de helft van hen acuut in de gordijnen. Maar als je het hebt over elektrificatie, is er wel een gesprek mogelijk."
Geen sprake van extra klimaatgeld uit Europa
De Europese Unie kan dan wel pleiten voor zo'n ambitieus elektrificatiedoel, maar de rest van de wereld moet ook akkoord gaan. Weigert 1 land, dan komt er geen akkoord. Zo werken klimaatconferenties.
Voorlopig hebben nog niet al te veel landen expliciet gezegd dat ze de 35x35-doelstelling steunen. Zelfs België, toch een EU-lidstaat, nog niet. China heeft dan weer een broertje dood aan internationale afspraken en wil in alle vrijheid zijn eigen klimaatbeleid kunnen bepalen.
Bovendien hebben de ontwikkelingslanden op deze nog prille COP al verklaard dat ze begrijpen dat er sneller geëlektrificeerd moet worden, maar dat ze enkel akkoord kunnen gaan met 35x35 als daar ook steun bij hoort.
Maar van extra klimaatgeld kan er geen sprake zijn, verklaarde de EU al voor de COP. "2 jaar geleden hebben we een COP gehad die specifiek over geld ging", zegt Hoekstra. "Veel meer dan alle anderen heeft Europa daar toen de portemonnee getrokken. Die discussie hebben we dus gehad."
"We hebben met z'n allen afgesproken dat deze COP over implementatie zal gaan, en dat betekent in de praktijk elektrificatie. Het is een kwestie van je te houden aan de vergaderonderwerpen."
En wat als dat geen indruk maakt? "We zijn zeer bereid om een gesprek te hebben over de toegang tot het geld dat we nu al beloofd hebben. Maar nu opnieuw een rondje doen over geld... Nou, u weet ook uit de nationale politiek: je moet dat proberen op te lossen, maar er dan niet een week later opnieuw over beginnen."
Leiderschapsrol
Toch is het maar de vraag hoe geloofwaardig de EU die rol van klimaatleider zal kunnen spelen op de COP.
Europa stelde het voorbije anderhalf jaar een belangrijke ontbossingswet een 2e keer uit. Het verbod op nieuwe benzine- en dieselwagens is opnieuw naar de tekentafel gestuurd. En deze maand nog is een nieuwe wet met een jaar uitgesteld die olie-, gas- en kolenbedrijven zou verplichten om lekken op te sporen van het ultrakrachtige broeikasgas .
Toch wil Hoekstra niet horen dat Europa zijn klimaatambities zou afzwakken. "Dat is helemaal niet waar. Het is wel zo dat er op een aantal dossiers forse discussie is. Maar we hebben een reductiedoelstelling van 90 procent in 2040. Daar komt de rest van de wereld, eerlijk gezegd, bij lange na niet in de buurt. Dus ja, wij vervullen die leiderschapsrol zeker."
"We geven ook heel erg veel geld uit om andere landen te helpen. De Europese belastingbetalers betalen nu al meer dan 32 miljard euro van de pot van ongeveer 100 miljard om landen met minder rijkdom te helpen. De Amerikanen, de Canadezen, de Japanners... ze komen er niet bij in de buurt."
Hebben de COPs nog een toekomst?
In Antalya wordt er, net zoals op de voorbije COPs, ook nu weer in de wandelgangen gepraat over de toekomst van de klimaatconferenties. De blokkades van de laatste jaren hebben het imago geen goed gedaan. Zijn de COPs nog wel van deze tijd?
Als je de COPs niet zou hebben, dan zou je er morgen mee willen beginnen
Wopke Hoekstra, Eurocommissaris voor Klimaat
"Als je ze niet zou hebben, dan zou je er morgen mee willen beginnen", antwoordt Hoekstra. "Het gaat de hele mensheid aan. We moeten er dus mee doorgaan, maar wel kijken of we ze niet kunnen hervormen en verbeteren. En daarnaast moeten we verder met wat in het jargon plurilaterale initiatieven heet, een beperktere groep landen dus."
De COPs hebben wel degelijk succes gehad, vindt Hoekstra, zelfs nu blijkt dat de grens van 1,5 graden die in Parijs voorop werd gesteld, onvermijdelijk overschreden zal worden.
"Draai de klok even 10 jaar terug. Toen lagen er veel extremere op tafel. Die gingen echt over een opwarming van 4 tot 4,5 graden." Nu gaan we richting 2,8 graden.
"De tragiek is natuurlijk dat de mensheid hier 10, 20, 30 jaar eerder aan had moeten beginnen. Dan hadden we nu niet zo'n haast gehad. Maar goed, we zijn waar we zijn, het verleden kunnen we niet meer terugdraaien. Het enige wat we kunnen doen is de juiste stappen zetten, in het hier en in het nu. Veel meer zon, wind, elektrificatie en nucleair: dat heeft de wereld nodig."