De Poolse premier Donald Tusk heeft voor het eerst publiek gereageerd op de politieke crisis rond het Grondwettelijk Hof. In een videoboodschap verdedigt hij het optreden van zijn regering en beschuldigt hij de oppositie ervan al jarenlang de democratie en de rechtsstaat te ondermijnen.
Poolse premier Tusk verdedigt ingreep bij Grondwettelijk Hof: "Democratische staat moet sterk zijn"
Joris Truyts
Gepubliceerd:
Volgens Tusk probeert zijn regering het Grondwettelijk Hof opnieuw onafhankelijk te maken na jaren van politieke beïnvloeding onder de vorige regering van de partij Recht en Rechtvaardigheid (PiS).
"In Polen zijn er al jaren politieke krachten en organisaties die de democratie en de rechtsstaat willen vernietigen", zegt hij in zijn videoboodschap. Een democratische staat moet volgens Tusk sterk zijn om daartegen op te treden.
"Het recht zal in Polen zegevieren over het geweld", schrijft Tusk op X bij de video.
De premier vergelijkt de huidige kritiek op zijn optreden met een dief die een handtas steelt en zich vervolgens slachtoffer noemt wanneer de politie het gestolen goed terughaalt.
In zijn toespraak viseert Tusk ook president Karol Nawrocki. De president, die nauw aanleunt bij PiS, was gisteren onderweg naar Senegal toen de crisis uitbrak, maar liet zijn vliegtuig terugkeren naar Polen en trok nog dezelfde avond naar het gebouw van het Grondwettelijk Hof.
"In een rechtsstaat kan een politieke leider geen rechtbank binnengaan om rechters bevelen te geven of hen te intimideren, zelfs niet als hij president is", aldus de premier.
Tusk benadrukt dat het de verantwoordelijkheid van zijn regering is om ervoor te zorgen dat het Grondwettelijk Hof zijn werk kan doen. "Ik ben ervan overtuigd dat het Grondwettelijk Hof zal functioneren zoals het hoort, onafhankelijk van mij en in overeenstemming met de grondwet."
Escalatie
De uitspraken komen een dag nadat de spanningen rond het Grondwettelijk Hof zijn geëscaleerd, na een poging om de voorzitter van het Hof, Bogdan Swieczkowski, te schorsen. De 2 belangrijkste politieke kampen staan lijnrecht tegenover elkaar in het geschil.
De regering stelt dat de rechter herhaaldelijk wetten heeft overtreden en de werking van het hof heeft belemmerd. Het hof zelf betwist de schorsing en spreekt over een "staatsgreep".
De beslissing leidde tot protesten aan het gebouw van het Grondwettelijk Hof in Warschau. Onder de demonstranten bevonden zich naast de president ook PiS-voorzitter Jarosław Kaczyński en verschillende politici van radicaal-rechtse partijen. De politie greep in om de menigte op afstand te houden. 3 mensen werden opgepakt.
Gesprekken
De crisis heeft de confrontatie tussen premier Tusk en president Nawrocki verder op scherp gezet.
De president heeft alle parlementaire partijen uitgenodigd voor overleg. Verschillende coalitie- en oppositiepartijen gingen op die uitnodiging in, maar de partij van Tusk nam niet deel. Concrete resultaten leverden de gesprekken voorlopig niet op.
De Europese Commissie schaart zich vandaag achter Tusk. Ze vraagt president Nawrocki om de nieuwe rechters van het Grondwettelijk Hof goed te keuren.