De wereld engageert zich om de inspanningen voor natuurherstel opnieuw op de rails te krijgen. Dat is de conclusie na de 17e VN-biodiversiteitstop (COP17) in Jerevan, Armenië. De ambitieuze doelen blijven overeind, ook al is de wereld niet op koers om ze te halen. "De COP erkent dat het te weinig is momenteel, maar er is beslist om te versnellen", stelde Astrid Schomaker, secretaris van het VN-Biodiversiteitsverdrag. De nieuwe weg die moet worden ingeslagen, is 'het pad van Jerevan' gedoopt naar de gaststad.
Gebuisd, maar in 'tweede zit' moet een versnelling volgen: opluchting op VN-natuurtop na ultiem akkoord
Michaël Torfs
Gepubliceerd:
In het kort:
De VN-natuurbeschermingstop in Jerevan heeft na moeilijke onderhandelingen alsnog een akkoord opgeleverd.
De bijna 200 deelnemende landen erkennen dat ze achter liggen op de doelstellingen voor natuurherstel en biodiversiteit.
Maar die doelen van 4 jaar geleden blijven overeind. Er is nu beslist om een versnelling in te zetten.
Er is onder meer de 30x30-doelstelling, om 30 procent van het land en 30 procent van de oceaan te beschermen tegen 2030.
Astrid Schomaker van het VN-Biodiversiteitsbureau was achteraf positief en benadrukte dat multilateralisme nog bestaat.
De VN-top over natuurbescherming en natuurherstel was een realiteitscheck. We moeten daarvoor even terug naar 4 jaar geleden, naar COP15 in Kunming en Montreal. Daar waren er ambitieuze doelen gesteld, met onder meer:
de bescherming van 30 procent van het land en de oceaan tegen 2030
het stoppen van het wereldwijde natuurverlies tegen 2030
23 doelstellingen in totaal, onder meer ook over het behoud van dier- en plantensoorten, over duurzame landbouw en visserij, over de opvolging van de doelen en de financiering ervan
Gebuisd, maar in 'tweede zit' moet versnelling komen
Maar de voorbije jaren was gebleken dat het niet de goede richting uitgaat. COP17 hield een belangrijke oefening met een zogenoemde global review: er werd gekeken waar de zowat 200 landen stonden met hun inspanningen, en wat er beter kon en/of moest. Met andere woorden: na het huiswerk van 4 jaar geleden, dat niet goed was gemaakt, moest nu bijgestuurd worden. De wereld bleek immers 'gebuisd': 22 van de 23 doelen worden momenteel niet gehaald.
Sommigen vreesden dat de ambitieuze doelstellingen daarom zouden worden bijgesteld. De gesprekken verliepen moeizaam en er moesten gisteren opnieuw verlengingen worden gespeeld.
"Er is uiteindelijk niet gemorreld aan de doelen. De 196 landen erkennen dat ze niet op koers zijn en willen verder versnellen", vertelt Mieke Schauvliege, Vlaams parlementslid voor Groen, aan VRT NWS. Zij woonde de onderhandelingen in Jerevan bij. "De onderhandelaars hebben ook verdere stappen gezet in de discussie over financiering. En ook de oorzaken van het biodiversiteitsverlies worden aangepakt in het kader van de integrale benadering."
Veel meer dan een exotische diersoort meer of minder
Biodiversiteit gaat hand in hand met veerkrachtige ecosystemen en een gezonde, robuuste natuur. Dat is dan weer van belang voor de mens, voor bijvoorbeeld onze voedselproductie, zuiver water en het vinden van nieuwe geneesmiddelen in unieke genetische codes in de natuur. Maar de natuur verleent ons ook andere diensten, zoals het opslaan van broeikasgassen en het aanleveren van zuivere lucht.
Centen blijven een heikel punt
Onder meer bij die financiering knelt het schoentje. Veel landen met een rijke biodiversiteit en natuur hebben weinig financiële middelen en zien graag wat meer centen om hun inspanningen op te voeren. Er blijven nog 2 jaar om de financiering verder rond te krijgen.
"2 jaar geleden is een roadmap (een pad, red.) uitgetekend voor het mobiliseren van middelen van COP16 tot COP18. Deze COP was op dat vlak een tussenstap. Maar op COP18 zal de grote vraag moeten worden opgelost: hoe gaan we meer geld vinden? Dit is een zeer complex vraagstuk", vertelde de technisch delegatieleider voor België, Ines Verleye, daar eerder over aan VRT NWS.
Ook het verlies van biodiversiteit blijft een groot probleem. Uit een nieuw VN-rapport blijkt dat het natuurherstel wel degelijk op gang begint te komen, met 252 miljoen hectare waar in de hele wereld aan natuurherstel wordt gedaan. Maar er gaat tegelijk nog altijd te veel natuur verloren.
"Je kan niet met de ene hand de natuur herstellen en ze met de andere vernielen", stelde Astrid Schomaker van het VN-Biodiversiteitssecretariaat daarover. Er blijft dus veel werk aan de winkel. Ook al omdat veel geldstromen nog altijd de verkeerde richting uitgaan en biodiversiteitsverlies in de hand werken.
Positief gevoel
Schauvliege vindt de conclusie van deze COP17 positief. En ook gastland Armenië was opgelucht. De Armeense minister van Milieu, Hambardzum Matevosyan, was maar wat blij om na enkele woelige onderhandelingsdagen enkele compromissen te kunnen afkloppen tijdens de afsluitende plenaire vergadering. "Et voilà, perfect", zei hij.
Journalisten houden van slecht nieuws, maar ik moet jullie teleurstellen
Astrid Schomaker
Ook Astrid Schomaker was positief op de afsluitende persconferentie. Ze begon met een knipoog naar de pers: "Journalisten houden van slecht nieuws, maar ik moet jullie teleurstellen. Over deze conferentie hebben we heel wat nieuws te vertellen. We zien hier enkele opvallende dingen op een moment dat multilateralisme zogezegd niet meer werkt."
Toegeven dat je faalt, om dan vooruit te kijken
"Het eerste belangrijke feit is dat de landen erkennen dat we achter liggen op de ambitieuze doelen die we stelden. Daar was geen debat rond, iedereen gaf dat toe. Daarop is dan beslist dat we actie gaan ondernemen om de koers te veranderen. Het moet sneller, en er zal speciale aandacht zijn voor dingen die nu niet goed lopen."
Het gaat dan onder meer over het tegenhouden van invasieve soorten en meer aandacht voor inheemse gemeenschappen die samen met de natuur leven. "Dat klinkt saai, maar het is heel betekenisvol", zei Schomaker.
Is 'het pad van Jerevan' het goede?
Het Wereldnatuurfonds WWF is relatief tevreden. "Het COP-besluit, het 'pad van Jerevan' (Yerevan Pathway) gedoopt, bevat stevig besproken richtsnoeren voor landen om actie te versnellen en op te schalen. Ook willen ze minstens 500 miljard dollar aan schadelijke subsidies (die de teloorgang van de natuur in de hand werken) hervormen."
Het WWF blijft wel bezorgd over de financiering van een betere natuurbescherming. Tijdens COP16 werd het zogenoemde Cali-fonds opgericht, maar dat draait nog niet zoals verhoopt. Het fonds wil jaarlijks een miljard dollar ophalen bij bedrijven die genetische informatie uit de natuur gebruiken voor hun producten in bijvoorbeeld de farmaceutische industrie, of voor wasmiddelen of cosmetica. Het is iets waar federaal minister Jean-Luc Crucke wil aan meewerken.
Greenpeace laat weten dat "COP17 enkele stappen vooruitzet, maar dat kritieke obstakels blijven bestaan". Ook zij wijzen naar onder meer de financiering.