Gaan we 30 procent van de zee en het land beschermd krijgen tegen 2030, en gaan we het natuurverlies tegen dan kunnen keren? Vandaag begint een nieuwe VN-biodiversiteitstop in Jerevan (Armenië). "Een cruciale COP", zegt technisch delegatieleider voor België, Ines Verleye, in een gesprek met VRT NWS. De ambitieuze doelstellingen van 2022 worden er 2 weken lang tegen het licht gehouden in een soort reality check. En dat is nodig.
Realitycheck op VN-top: 22 van de 23 biodiversiteitsdoelen liggen niet op schema
Michaël Torfs
Gepubliceerd:
In het kort:
In Jerevan loopt nog tot 30 oktober een VN-top over natuurbescherming en biodiversiteit, COP17..
4 jaar geleden werd een sterk akkoord gesloten, een soort "Parijs-akkoord voor biodiversiteit".
Tegen 2030 zou 30 procent van het land en van de zee beschermd moeten zijn, en het natuurverlies gestopt.
Maar deze COP wordt een reality check: het gaat helemaal niet snel genoeg.
"Daarom wordt dit een cruciale top", vertelt Ines Verleye van de Belgische delegatie.
Er is niet alleen een link met voedsel, maar zelfs met geneesmiddelen.
We spoelen even 4 jaar terug, naar COP15 in Kunming en Montreal. Daar werden baanbrekende doelstellingen aangenomen met als blikvangers:
tegen 2030 het wereldwijde natuurverlies stoppen
tegen 2030 30 procent van het land en de oceaan beschermen
Het was vergelijkbaar met het klimaatakkoord van Parijs, maar dan voor . In technische taal kreeg het de naam Global Biodiversity Framework (GBF of Globaal Biodiversiteitskader) mee. Landen moesten meer inspanningen doen om de biodiversiteit te vrijwaren, bijvoorbeeld door minder pesticiden te gebruiken of de natuur beter te beschermen.
Het zal alleen lukken als er een serieuze versnelling hoger wordt geschakeld
Het zijn die doelstellingen die nu tegen het licht worden gehouden. In Jerevan vindt de zogenoemde 'Global Review' van de doelstellingen plaats.
Want er blijkt nog een hele weg te gaan. Uit een tussentijds VN-rapport in juli bleek dat 22 van de 23 doelstellingen momenteel niet worden gehaald. Het verlies van natuur in 2030 stoppen en omkeren, zal alleen lukken als de verschillende landen "een serieuze versnelling hoger schakelen", klinkt het.
Biodiversiteitstop?
Net als voor klimaat organiseert de VN ook een COP (Conference of the Parties) over biodiversiteit. Niet elk jaar, maar om de 2 jaar komen bijna 200 landen samen om de toekomst en gezondheid van onze natuur te bekijken en maatregelen te bespreken om de biodiversiteit zoveel mogelijk te vrijwaren.
Hoewel de biodiversiteitstop veel minder in het nieuws komt dan de jaarlijkse klimaattop, is het belang eigenlijk even groot. Hier gaat het over natuurbehoud, en over fauna en flora. Maatregelen die goed zijn voor de biodiversiteit, zijn overigens ook goed voor het klimaat, zoals het beschermen van bossen.
Reality check
"Het is een cruciale COP in Jerevan, omdat die voor het eerst bekijkt hoe de landen vooruitgang boeken (of niet) tegenover de aangenomen doelstellingen. Het is een reality check van de uitvoering van het engagement dat de globale gemeenschap aanging in 2022", vertelt technisch delegatieleider voor België, Ines Verleye, aan VRT NWS.
De politieke wil ontbreekt, er wordt te veel op korte termijn gedacht
Ines Verleye van de Belgische delegatie
"Het is duidelijk dat de wereld niet op weg is om de doelen van 2030 te halen. Enerzijds is de uitvoering door de landen zelf niet voldoende, anderzijds ontbreekt er politieke ambitie. Biodiversiteit krijgt nog altijd geen prioriteit, ondanks de catastrofale gevolgen die het verdwijnen ervan zal veroorzaken voor alle socio-economische sectoren. Landen blijven te veel op korte termijn denken", schetst Verleye.
Het doel om na 2030 de kar helemaal gekeerd te hebben, en het verlies te stoppen, lijkt dus amper nog haalbaar. "Maar het is nog altijd mogelijk om veel beter te doen dan we nu doen, en daar zowel ecologische als socio-economische voordelen uit te halen."
1 dollar versus 30 dollar
In Jerevan worden landen gemotiveerd om sneller uit te voeren én om meer te doen. "Alles wat te maken heeft met het integreren van biodiversiteit in economische sectoren hinkt sterk achterop. Zo zien we dat de hoeveelheid subsidies voor activiteiten die biodiversiteit vernietigen enorm toenam", vertelt Verleye. Het gaat dan onder meer over subsidies voor fossiele brandstoffen.
In een rapport van het VN-milieubureau (UNEP) staat letterlijk de volgende zin: "Voor elke dollar die wordt geïnvesteerd in het beschermen van de natuur, wordt er 30 dollar besteed om ze te vernietigen." De investeringen in biodiversiteit zouden 2,5 keer hoger moeten liggen volgens het rapport.
Op de vorige biodiversiteitstop (COP16) was er nog grote opluchting, omdat er een akkoord werd gevonden over de financiering van de doelen van 2 jaar eerder, maar daar stopt het niet.
"Er is toen een roadmap (een pad, red.) uitgetekend voor het mobiliseren van middelen van COP16 tot COP18. Deze COP is op dat vlak een tussenstap. Maar op COP18 zal de grote vraag moeten worden opgelost: hoe gaan we meer geld vinden? Dit is een zeer complex vraagstuk."
Waarom is dit belangrijk? Een VN-top over natuur en biodiversiteit: het klinkt abstract, maar het belang is heel concreet. Denk aan de diensten die de natuur ons levert, zoals zuiver water, zuivere lucht en voedsel.
Genetische biodiversiteit is belangrijk voor de voedselproductie want ze garandeert robuuste gewassen, wat belangrijk is bij ziektes of bij een toenemende klimaatverstoring. Denk ook aan medicijnen die gemaakt kunnen worden dankzij unieke DNA-codes uit de natuur, van bepaalde zeldzame planten. Biodiversiteit is belangrijk voor de hele wereldeconomie, omdat ze allerlei processen garandeert.
Ecologische landbouw, duurzame visserij
Het geld is nochtans hard nodig. Het gaat dan bijvoorbeeld over het herstel van ecosystemen, het beschermen van soorten, het versterken van ecologische landbouw, een duurzamere visserij en bosbouw, het vergroenen van steden, enz.
Verleye ziet ook lichtpunten: "Het valt op dat er vanuit de private sector steeds meer vraag komt om als landen biodiversiteit ernstig te nemen."
Wat gebeurt er in België?
Intussen is er ook kritiek op België. "België publiceerde in april 2025 met veel vertraging die geactualiseerde versie van de Nationale Biodiversiteitsstrategie 2030. Maar het rapport bevat weinig echt meetbare doelstellingen en concrete deadlines", stelt Greenpeace.
"De Belgische inventaris van 'schadelijke subsidies' aan sectoren die schade berokkenen aan de natuur moest eind vorig jaar klaar zijn, maar is nog altijd niet beschikbaar."
België miste ook een deadline om tegen 1 september dit jaar een nationaal natuurherstelplan in te dienen bij de . "De toestand van de Europees beschermde natuur in België behoort tot de slechtste van Europa", zegt Greenpeace.
Minister wijst naar de gewesten (en werkt aan biodiversiteitsfonds)
Dat het in België niet altijd even snel vooruit gaat, heeft voor een deel te maken met de ingewikkelde staatsstructuur. "Het grootste deel van de verantwoordelijkheden ligt bij de gewesten", laat federaal minister voor Klimaat en Ecologische Transitie, Jean-Luc Crucke (Les Engagés) ons weten via zijn kabinet.
Crucke gaat voor België naar het zogenoemde high-level segment (het moment waarop de echte beslissingen worden genomen) op het einde van de COP. Hij wil in Armenië "de nadruk leggen op de uitvoering van de gemaakte afspraken, om de doelstellingen te bereiken die we ons op internationaal niveau hebben gesteld."
Ik heb in Armenië 1 prioriteit: de financiering van biodiversiteit
Minister Jean-Luc Crucke
De minister heeft 1 grote prioriteit: de financiering van biodiversiteit. Daarvoor werd op de vorige COP het zogenoemde Cali-fonds opgericht. Het wil bedrijven die voordeel halen uit biodiversiteit via digitale genetische informatie, daarvoor aan het fonds laten bijdragen. "Crucke heeft op dat vlak de voorbije tijd al werk verzet. Een eerste Belgisch bedrijf, E-BIOM, heeft aangekondigd te zullen bijdragen."
Het einde van COP17 is voorzien op vrijdag 30 oktober.
