Een overtuigde katholiek die al meer dan 20 jaar de feitelijke macht in Liechtenstein in handen heeft, hoewel zijn vader nog leeft: dat is erfprins Alois, die kritiek oogst in zijn ministaat omdat hij een nieuwe abortuswet met zijn vetorecht blokkeert. Een portret.
Wie is erfprins Alois, de prins die de nieuwe abortuswet in Liechtenstein blokkeert?
Edwina Smits
Gepubliceerd:
In Liechtenstein zijn gisteren honderden mensen op straat gekomen tegen erfprins Alois. Slogans als "Mijn lichaam, mijn veto" en "Mijn lichaam behoort niet toe aan het vorstendom" waren te lezen op de spandoeken.
"Het gaat om ons vrouwen. Wij baren kinderen", zei een demonstrante aan de Oostenrijkse omroep ORF. De betogers uiten tijdens de demonstratie hun ongenoegen over de erfprins, die met zijn vetorecht een parlementair goedgekeurde versoepeling van de abortuswetgeving tegenhoudt.
De erfprins deed dit naar eigen zeggen om "het ongeboren leven te beschermen", melden de Liechtensteinse media.
Regerende troonopvolger
Hoewel zijn vader, prins Hans-Adam II, officieel nog steeds staatshoofd is, oefent erfprins Alois al meer dan 20 jaar de meeste vorstelijke bevoegdheden uit. Sinds 2004 vertegenwoordigt Alois het vorstendom in binnen- en buitenland en ondertekent hij wetten.
Een jaar voordat hij de regeertaken van zijn vader overnam, voerde Alois samen met hem campagne voor een hervorming van de grondwet. Die gaf het vorstenhuis nog meer bevoegdheden. Een meerderheid van de bevolking stemde daarmee in tijdens het .
In Liechtenstein heeft de vorst nog altijd een actieve politieke rol. Zo kan hij wetten blokkeren, rechters benoemen en onder bepaalde voorwaarden zelfs de regering ontslaan.
De mens achter de prins
Alois Philipp Maria is geboren op 11 juni 1968 in Zürich. De erfprins werd vernoemd naar zijn overgrootvader. Hij is de oudste zoon van Hans-Adam II, de vorst van Liechtenstein en prinses Marie. Hij heeft twee broers en één zus.
Alois groeide op in het kasteel Schloss Vaduz, in de hoofdstad van het land, waar hij ook naar school ging. Nadien volgde hij een militaire opleiding aan de Britse militaire academie Sandhurst.
Hij diende kort als officier bij de Coldstream Guards in Hongkong en Londen, voordat hij rechten studeerde aan de Universiteit van Salzburg. In 1996 keerde hij terug naar Liechtenstein. Daar nam hij het beheer van het familievermogen van het vorstenhuis op zich.
In 1993 trouwde Alois met Sophie van Beieren. Samen hebben ze 4 kinderen. De erfprins staat bekend als een overtuigd katholiek. Het katholicisme is ook de officiële staatsgodsdienst van het vorstendom.
Abortus verboden
De abortuskwestie ligt al langer gevoelig in Liechtenstein. Abortus is in het vorstendom verboden, behalve wanneer sprake is van een medische noodsituatie. Vrouwen mogen sinds 2015 wel naar het buitenland reizen om een abortus te ondergaan.
In 2005 verwierpen de inwoners een initiatief dat abortus en anticonceptie in het vorstendom wilde verbieden. Het voorstel werd gesteund door de rooms-katholieke aartsbisschop Wolfgang Haas en ook door de erfprins. Uiteindelijk kreeg een alternatief van de regering, om twee nieuwe, algemenere paragrafen over de menselijke waardigheid aan de grondwet toe te voegen, de steun van de bevolking.
Later maakte Alois duidelijk dat hij zijn vetorecht zou gebruiken tegen elke versoepeling van het abortusverbod in het land. In 2011 kwam het bijna zover wanneer een referendum werd gehouden om abortus binnen de eerste 12 weken te legaliseren. Uiteindelijk bleek het veto niet nodig, aangezien de kiezers het voorstel verwierpen, nadat de erfprins zijn positie duidelijk had gemaakt.
Na die eerste dreiging ontstond het burgerinitiatief 'Damit deine Stimme zählt' ('Zodat jouw stem telt'), dat de grondwet wilde aanpassen zodat de prins geen wetten meer zou kunnen tegenhouden die via een referendum zijn goedgekeurd. Toch sprak in 2012 maar liefst 76 procent van de kiezers zich uit voor het behoud van die macht.
Eerder deze maand gebruikte de erfprins zijn vetorecht voor het eerst.
Waarom werd er betoogd?
In september stemde het parlement een wet die abortus in de eerste twaalf weken van de zwangerschap legaal maakt. De wet volgde op een burgerinitiatief dat 5.000 inwoners ondertekenden, ongeveer een kwart van de kiesgerechtigden in het vorstendom van 41.269 inwoners.
De beslissing van erfprins Alois om de nieuwe abortuswet te blokkeren, stoot dan ook op kritiek van de bevolking. Het actiecomité "Een abortuswet voor Liechtenstein" noemt het veto "een poging om een persoonlijke morele overtuiging aan de bevolking op te leggen". Volgens de organisatie ontneemt de erfprins vrouwen het recht om zelf over hun lichaam te beslissen.
Zondag organiseerde het comité de protestmars in de hoofdstad Vaduz. Die eindigde aan het kasteel Schloss Vaduz, de officiële verblijfplaats van de vorst. Volgens de organisatoren namen zo'n 400 mensen deel, terwijl de politie het aantal betogers op 250 schatte.
Peilingen wijzen erop dat de meerderheid van de bevolking de nieuwe abortuswet steunt. De abortuskwestie roept dus ook vragen op over de verregaande bevoegdheden van het vorstenhuis. Ongeveer 3 op de 4 inwoners vindt dat die macht moet worden ingeperkt.
