"Trump heeft hier alles mee te maken": Congreslid Ilhan Omar vertelt over omstreden huiszoeking

Vorige week voerden federale agenten een huiszoeking uit in de woning van  Ilhan Omar in Washington D.C. Volgens het ministerie van Justitie gebeurde dat in het kader van een lopend federaal strafrechtelijk onderzoek. Het zei echter niet welke mogelijke misdrijven precies worden onderzocht.

Ilhan Omar is een Democratisch Congreslid uit de staat Minnesota. Sinds 2019 zit ze in het Huis van Afgevaardigden. Ze is een progressieve stem die openlijk ingaat tegen het beleid van president Donald Trump. En dat valt niet in goede aarde. Trump-aanhangers verspreiden al jaren onbewezen geruchten over haar privéleven. Trump zelf beledigt haar geregeld en zegt dat hij haar het land wil uitzetten.

In haar eerste interview sinds de huiszoeking, met de Amerikaanse zender MS Now , vertelt Omar dat de huiszoeking duidelijk bedoeld was om haar "de stuipen op het lijf te jagen. En het heeft ons allemaal de stuipen op het lijf gejaagd". Ze is ervan overtuigd dat Trump er iets mee te maken heeft.

Omar was net terug van een reis en had 2,5 uur geslapen toen ze op 12 oktober om 6 uur 's morgens wakker gemaakt werd door geschreeuw en gebonk op de voor- en achterdeur. Haar man en haar 20-jarige zoon sliepen ook nog. Omars 2 andere kinderen waren er niet.

Omars eerste gedachte was dat er brand was, of een probleem bij de buren. "Het klonk als een dringende evacuatie. Het duurde even voor we doorhadden wat er precies aan de hand was."

Toen haar man de deur opende, zag hij agenten van Homeland Security, de overheidsdienst die waakt over binnenlandse veiligheid. "We waren verward, want die richten zich op zaken als mensenhandel, drugs en terrorisme. Ik dacht: 'Waarom zijn jullie hier?'"

Op Omars vraag toonden de agenten een huiszoekingsbevel. Ze kreeg ook de vraag om een document te tekenen waarin ze afstand deed van de grondwettelijke bescherming van Congresleden. Ze weigerde. "Dat was walgelijk. Ik snapte niet waarom ze dachten dat ik zoiets zou ondertekenen."

De huiszoeking nam 4 tot 5 uur in beslag, er namen ongeveer 25 agenten aan deel. Ze doorzochten kamer per kamer. "Ik denk dat ik pas na ongeveer een uur mijn advocaat kon bellen. Ik zat op de bank en staarde naar het huiszoekingsbevel", vertelt Omar.

"Ik probeerde erop toe te zien dat ze binnen de grenzen bleven van wat het huiszoekingsbevel toestond", zegt ze. De agenten hebben zich "fatsoenlijk" gedragen en "alles heel goed teruggelegd".

De agenten namen haar telefoon, een oude telefoon, de oude telefoon van haar jongste dochter, de notitieboekjes van haar man en een camera die hij van zijn oom had gekregen in beslag. Ook een Somalisch taalgidsje voor kinderen dat haar man gebruikte om de taal te leren, namen ze mee.

Omar was "verrast" toen ze een document met de in beslag genomen spullen kreeg, 17 in totaal. "Om met 17 spullen weg te lopen, waaronder 10 notitieboekjes en oude telefoons, dat was zo bizar", zei ze.

Volgens Amerikaanse media zou het onderzoek van Justitie vooral betrekking hebben op immigratiefraude. Het gerecht zou onderzoeken of Omar of haar vader valse verklaringen hebben afgelegd bij haar procedure om Amerikaans staatsburger te worden.

Omar groeide op in Somalië. Toen ze kind was, vluchtte haar familie voor de burgeroorlog. Na een verblijf in een vluchtelingenkamp in Kenia kreeg het gezin in 1995 asiel in de VS. Omar was toen 12. Op haar 17e werd ze genaturaliseerd.

"Het zou een enorme onderneming zijn om, denk ik, een 12-jarige aan te klagen voor het zo slim beramen van een plan om de immigratiedienst te misleiden en zo de VS binnen te komen. Ik weet zeker dat er veel slimme 12-jarigen zijn, maar dat lijkt me een grote stap," zei ze.

Er zou ook een onderzoek lopen naar de achtergrond van Omars vader. Die zou in het leger hebben gediend onder de Somalische leider Said Barre, tot de Somalische burgeroorlog uitbrak. Daardoor zou hij mogelijk geen recht hebben gehad op een Amerikaans vluchtelingenstatuut.

"De mensen die bij mij aan de deur klopten op zoek naar papieren, hadden letterlijk zijn papieren in hun bezit", zegt Omar over haar vader. "Zij zijn het die ons hebben geholpen om naar de Verenigde Staten te komen."

Het is niet de eerste keer dat Omars immigratiestatus onder de loep wordt genomen.

De krant The Washington Post schreef eerder dat de immigratiedienst in 2019, tijdens Trumps eerste ambtstermijn, vanuit de politiek het verzoek zou hebben gekregen om het dossier van Omar te onderzoeken op bewijs van fraude. Er werd onvoldoende bewijs gevonden om een volledig onderzoek te starten.

De Wall Street Journal  schreef dat de regering van de Democratische president Joe Biden ook onderzoek had gedaan naar Omar. Ook deze zaak werd niet voortgezet vanwege gebrek aan bewijs.

Omar gelooft niet dat de federale overheid een zaak tegen haar heeft. "Ik heb niets verkeerds gedaan", zegt Omar aan MS Now.

Volgens Omar heeft president Trump "alles" te maken met het lopende strafonderzoek. Ze vermoedt dat de huiszoeking er deels kwam als signaal naar zijn aanhangers dat hij zijn beloftes nakwam, na jarenlange bedreigingen aan haar adres.

"Ze voerden een soort campagne in de pers waarbij ze steeds maar weer lieten doorschemeren dat er iets met mij zou gebeuren", zegt Omar. "Ik denk dat veel rechtse aanhangers en influencers het vertrouwen begonnen te verliezen en begonnen te denken dat het loze beloftes waren."

"En ze moesten iets doen. Ik denk dat ze moesten zeggen: 'Kijk, we hebben haar huis doorzocht.'"

De timing van de huiszoeking komt op een opvallend moment, op enkele weken van de belangrijke 'midterms' in de Verenigde Staten. Omar is opnieuw kandidaat voor de Democraten in het Huis van Afgevaardigden.

Volgens Omars advocaten is het onderzoek politiek gemotiveerd en lijkt het de bedoeling om haar campagne te schaden. Het Amerikaanse gerecht is traditioneel ook terughoudend met zichtbare onderzoeksacties vlak voor de verkiezingen, zeggen de advocaten. Justitie verwerpt de beschuldigingen. 

Omar zegt intussen dat zij en haar gezin niet in hun huis in Washington D.C. kunnen blijven. "Ons adres is nu openbaar, en met de doodsbedreigingen die ik krijg, is het niet langer haalbaar om daar te blijven wonen en mijn kinderen te ontvangen. We moeten uitzoeken waar we naartoe verhuizen."

Begin dit jaar werd Omar tijdens een publieke bijeenkomst in de stad Minneapolis besproeid met appelazijn door een man die haar opriep ontslag te nemen. Ze bleef ongedeerd. De man werd later veroordeeld tot 14 maanden cel.