Trump noemde haar 'vuilnis', nu ligt migratiedossier onder vergrootglas: wie is Democrate Ilhan Omar?

Het onderzoek tegen de Somalisch-Amerikaanse Democrate Ilhan Omar is zeker nog niet gaan liggen. Na een huiszoeking bij de politica - waarbij onder meer haar telefoon in beslag is genomen - zijn familieleden van Omar nu gedagvaard door het ministerie van Justitie. 

Volgens het onderzoek zou de vader van Omar haar leeftijd hebben aangepast toen ze naar de VS kwamen. Daardoor was Omar 17 toen ze haar staatsburgerschap kreeg, waardoor ze tegelijk met haar vader een paspoort kreeg. Als ze 18 was geweest, had ze eerst een eigen aanvraag moeten opstarten.

Daarnaast kijken de autoriteiten naar de achtergrond van Omars vader. Die zou in het leger hebben gediend onder de Somalische leider Said Barre, tot de Somalische burgeroorlog uitbrak. Daardoor zou hij mogelijk geen recht hebben gehad op een Amerikaans vluchtelingenstatuut. Tot slot worden ook de financiën van Omars echtgenoot onder de loep genomen.

Volgens getuigenissen van Amerikaanse functionarissen bij The Wall Street Journal wil de regering-Trump dat Omar haar staatsburgerschap verliest, zodat de regering haar kan deporteren. Dat zou echter nog heel lang kunnen duren: het ministerie moet in dat geval fysieke bewijzen vinden dat vader Omar heeft gelogen over de leeftijd van zijn dochter. Vandaar de inbeslagname van de telefoon.

Omar ontkent dat ze ooit feiten heeft aangepast in haar immigratiedossier. "President Trump zou maar al te graag een van de meest invloedrijke progressieve stemmen het zwijgen opleggen. Maar hier is geen enkele grond voor", klinkt het bij het Congreslid.

The Washington Post brengt het verhaal dat Trump-functionarissen ook in 2019 al een controle hadden gevraagd naar het immigratiedossier van de Democratische politica. Ze zouden toen echter geen problemen hebben gevonden, waardoor geen grootschalig onderzoek was opgestart.

Ilhan Omar is geboren in Mogadishu, de hoofdstad van Somalië. Ze is de jongste van 7 kinderen, maar haar moeder sterft wanneer zij nog jong is. Haar vader en grootvader voeden haar verder op.

Omar zal echter niet lang in Somalië blijven. In haar boek 'This Is What America Looks Like: My Journey from Refugee to Congresswoman' beschrijft ze hoe gewapende mannen de buurt van haar familie terroriseerden tijdens de start van de Somalische burgeroorlog. Daarom vlucht de familie van de 8-jarige Omar het land uit, waarna ze in een vluchtelingenkamp in Kenia terechtkomen.

Ze blijven 4 jaar in Kenia, maar krijgen in 1995 asiel van de Verenigde Staten en mogen Kenia verlaten. Ze komen in Arlington (Virginia) terecht. In haar boek vertelt Omar dat dat niet makkelijk was, omdat ze alleen Somalisch sprak en verschillende jaren onderwijs had gemist.

In 1997 verhuist de familie naar Minneapolis, in de staat Minnesota. Daar is de Somalische gemeenschap sterk vertegenwoordigd. Ze haalt uiteindelijk verschillende diploma's hoger onderwijs, onder meer in bedrijfskunde en politieke wetenschappen. Ze gaat ook even aan de slag als instructeur bij een gezondheids- en voedingsprogramma voor achtergestelde gemeenschappen. In 2000 krijgt ze het Amerikaanse staatsburgerschap.

Hoewel de interesse in politiek er altijd is geweest, wordt Omar pas in 2012 politiek actief. Ze gaat aan de slag als vrijwilliger bij verschillende lokale campagnes. Zo doet ze mee aan de 'Vote No Twice'-campagne in Minnesota: 'nee' tegen foto's om kiezers te identificeren en 'nee' tegen de definiëring van het huwelijk als 'een band tussen een man en een vrouw'. Later start ze als assistent en adviseur bij een stadsraadslid in Minneapolis.

In 2016 doet Omar mee aan de verkiezingen voor het Huis van Afgevaardigden in Minnesota. Ze wint de verkiezingen en wordt zo de eerste Somalisch-Amerikaanse vertegenwoordiger in het staatsparlement.

Tijdens die verkiezingsrace doen echter verschillende complottheorieën de ronde op conservatieve en radicaal-rechtse nieuwssites. Die stellen onder meer dat Omar getrouwd is met haar broer, om hem het Amerikaanse staatsburgerschap te kunnen geven. Verschillende factcheckorganisaties en -nieuwsmedia hebben nooit bewijs gevonden voor die beweringen, maar Donald Trump heeft ze geregeld herhaald tijdens speeches.

Na 2 jaar in het staatsparlement van Minnesota besluit Omar voor een zitje in het Amerikaanse Huis van Afgevaardigden te gaan. Ook dat lukt haar: in 2018 wint ze de verkiezingen, waardoor ze aan de slag kan als vertegenwoordiger voor Minnesota in Washington, D.C. 

Sinds haar overwinning heeft Omar een einde gemaakt aan het verbod op een hoofdddeksel in het Huis, de nadruk gelegd op de strijd voor het klimaat en wetsvoorstellen ingediend om de schuldenlasten van studenten kwijt te schelden. Ze maakt ook deel uit van 'The Squad', een groepje van linkse, progressieve Democraten waar onder meer het New Yorkse Congreslid Alexandria Ocasio-Cortez toe behoort. 

Ze kwam echter ook al meermaals onder vuur te liggen, onder meer rond opmerkingen over 9/11. Tijdens een speech bij de Raad voor Amerikaans-Islamitische Betrekkingen (CAIR) had Omar het volgende gezegd: "CAIR is na 9/11 opgericht vanwege het besef dat sommige mensen iets hadden gedaan en dat we daardoor allemaal onze rechten verloren". Dat Omar de terroristen in die context beschreef als "sommige mensen die iets hadden gedaan", schoot bij velen in het verkeerde keelgat.

Sinds haar aankomst in Washington ligt Omar dus voortdurend in de clinch met president Trump. Dat uitte zich ook tijdens de laatste State of the Union van Trump, zijn speech voor het Amerikaanse Congres. De Democratische partij had zijn leden opgeroepen om rustig te blijven tijdens de speech, om de chaos van 2025 te vermijden. Omar was een van de weinigen die toch naar de president begon te roepen.

Op 2 december 2025 trekt Trump tijdens een kabinetsvergadering ook stevig van leer tegen Somaliërs, onder wie Omar. "Hun land stinkt, en ik wil ze niet in ons land", zegt de Amerikaanse president. "Het is amper een land. Er is helemaal niets. Het enige wat ze daar doen, is elkaar vermoorden. Er is geen structuur."

Over Omar zegt hij: "Ik hou haar in de gaten. Zij haat iedereen: ze is een incompetent en vreselijk persoon." Trump noemt haar ook "vuilnis", "net als haar vrienden. Ze doet niets anders dan klagen".

Als reactie schrijft Omar op X dat Trump "een griezelige obsessie met mij heeft". "Ik hoop dat hij de hulp krijgt die hij duidelijk dringend nodig heeft."

Het ziet er echter niet naar uit dat de president Omar snel zal vergeten. Tijdens een rally in Ohio enkele dagen geleden noemde hij Omar nog "een ramp". Door de zaal weerklonk een weinig verhullende reactie:  deport, deport, deport.