Wie in voorlopige hechtenis zat en daarna wordt vrijgesproken, kan onder bepaalde voorwaarden een schadevergoeding krijgen. In 2025 werd daarvoor al 343.698,09 euro uitbetaald, blijkt uit cijfers van de FOD Justitie die VRT NWS opvroeg. Dat bedrag kan nog oplopen, omdat een aantal dossiers nog in behandeling is. Een vrijspraak volstaat op zich echter niet om een vergoeding te krijgen.
Onterecht in voorhechtenis: minstens 340.000 euro schadevergoeding aan vrijgesproken verdachten in 2025
Pieter-Jan Lesage
Gepubliceerd:
Een vergoeding voor een ‘onwerkzame ’. Het is een hele mond vol, maar het betekent dat personen die in voorlopige hechtenis zitten en uiteindelijk worden vrijgesproken, onder bepaalde voorwaarden een schadevergoeding kunnen krijgen.
Sinds 1973 bestaat daar een wettelijke regeling voor.
Wie meer dan 8 dagen in voorlopige hechtenis heeft gezeten, kan een vergoeding aanvragen. De vrijspraak of de beslissing tot buitenvervolgingstelling moet definitief zijn. Er mag dus geen beroep meer tegen mogelijk zijn.
De eerste stap is het indienen van een verzoekschrift bij de minister van Justitie. Vervolgens onderzoekt de FOD Justitie het persoonlijke gedrag van de verzoeker. Daarbij wordt nagegaan of die door zijn of haar eigen gedrag de hechtenis of de verlenging ervan heeft veroorzaakt. Dat kan bijvoorbeeld het geval zijn wanneer iemand heeft gelogen, tegenstrijdige verklaringen heeft afgelegd of heeft geprobeerd te vluchten. Vrijgesproken worden, volstaat dus niet om een schadevergoeding te krijgen.
De minister moet binnen 6 maanden een beslissing nemen.
Passende vergoeding?
De wet bepaalt dat de vergoeding ex aequo et bono wordt berekend. Met andere woorden: het bedrag wordt naar redelijkheid en billijkheid vastgesteld.
Er zijn 2 soorten schade waarvoor een vergoeding kan worden toegekend: materiële schade, zoals loonverlies en advocatenkosten, en morele schade. Bij die laatste wordt onder meer rekening gehouden met de reputatie van de verzoeker, de ernst van de feiten en de media-aandacht voor de zaak.
Wat een passende vergoeding is, valt moeilijk te zeggen.
Achter gesloten deuren
Tegen de beslissing van de minister kan binnen 60 dagen beroep worden aangetekend. De zaak wordt dan voorgelegd aan een commissie.
De vrijgesproken persoon kan zich daar samen met zijn of haar advocaat verdedigen. Ook een vertegenwoordiger van de minister, die geen advocaat is, voert het woord. Daarnaast wordt het , de advocaat-generaal bij het , gehoord.
Anders dan bij een gewone rechtszaak verloopt de procedure achter gesloten deuren en is ze dus niet openbaar. Bovendien wordt de rechtspraak nauwelijks gepubliceerd. Daardoor is er over deze procedure relatief weinig bekend.
De commissie spreekt zich dan uit over de hoogte van de vergoeding die de minister heeft toegekend, of over de vraag of de minister de aanvraag terecht heeft afgewezen.
