ACAB is de afkorting van 'all cops are bastards' of 'alle agenten zijn klootzakken'. De slogan duikt de laatste weken opnieuw volop op bij confrontaties met de politie in België en Frankrijk, maar zou oorspronkelijk uit Engeland komen. Sommigen pleiten met de slogan voor de afschaffing van de politie.
Waar komt ACAB vandaan, de slogan tegen de politie die overal opduikt tijdens protesten?
Tobias Santens
Gepubliceerd:
"Het is 13.12 uur", post de extreem-linkse groep Secours Rouge op 9 oktober op Telegram. Bij het bericht staat een foto van een combi met de graffititag "ACAB".
Het is een voorbeeld van een post op sociale media waarmee Secours Rouge de Brusselse relschoppers op de hoogte houdt van de positie van de politie. Rellen tijdens de vakbondsprotesten lopen die dag volledig uit de hand.
"All cops are bastards" of ACAB is zowat de favoriete anti-politieslogan aan de linkerzijde. Je komt de tag overal tegen, gespoten op bushokjes, op gebouwen, en dus ook op politiecombi's.
Soms wordt ACAB ook weergegeven als 1312, naar de plaats van de letters in het alfabet. Bij uitbreiding kan ook 13.12 uur naar ACAB verwijzen. 13 december (de 12de maand) wordt dan weer 'ACAB Day' genoemd.
Skinheads
De linkerzijde heeft allesbehalve een monopolie op ACAB. De leuze bestond al in de jaren 50 in Engeland, en werd mogelijk daarvoor al gebruikt in een protestlied door arbeiders. In 1970 publiceerde The Daily Mirror een artikel over een tiener die voor de rechter moest verschijnen, omdat hij een vest had waar de slogan opstond. In de rechtbank beweerde hij nog dat hij dacht dat ACAB stond voor "All Canadians are bums" ("Alle Canadezen zijn nietsnutten"). Maar dat pakte niet.
De Britse punk- en skinheadscene populariseerden ACAB uiteindelijk. De skinheadgroep The 4 Skins had in 1982 een lied met ACAB als titel. Sindsdien duikt ze vaak op in anarchistische en antifascistische kringen. Na de moord op George Floyd door een Amerikaanse politieagent in 2020 dook ACAB ook vaak op in de Black Lives Matter-beweging.
"Politiegeweld"
Vandaag wordt de slogan vooral gebruikt om het optreden van de politie te veroordelen tijdens de protesten in Luik, Brussel en Parijs. De politie grijpt te gewelddadig in, vinden demonstranten die de slogan gebruiken. Maar vaak gaat er nog een breder idee achter ACAB schuil, namelijk dat de politie simpelweg zou moeten worden afgeschaft.
"Wie zegt dat alle flikken slecht zijn, zegt tegelijk dat er geen goede politie is. De politie hervormen of 'rotte appels' eruit halen, volstaat dan niet", zegt Gwenola Ricordeau. Zij is een Franse radicale activiste die pleit voor de afschaffing van het hele strafsysteem. Niet alleen politie op de schop dus, maar ook volledig justitie en alle gevangenissen.
Politie afschaffen
"De basisidee van het 'abolitionisme' achter de slogan ACAB is dat de politie niet de burgers beschermt, maar de staat", zegt Ricordeau. "Kijk naar de protesten in Frankrijk: de politie beschermt het privébezit en niet de scholieren die op straat komen. De politie staat aan de kant van het kapitalisme", vindt Ricordeau.
Bij de protesten zaterdag in Frankrijk werden duizenden winkels beschadigd of geplunderd. Ook manifestanten raakten gewond: een betoger van 17 verloor zijn hand door een politiegranaat in Saint-Etienne. Honderden agenten raakten gewond.
De basisidee van het 'abolitionisme' achter de slogan ACAB is dat de politie niet de burgers beschermt, maar de staat
Gwenola Ricordeau, radicale activiste
Hoe kan dat, gewoon de politie afschaffen? "Het is natuurlijk niet iets van de ene dag op de andere, het is een revolutionair idee", zegt Ricordeau, die een tijdlang als gastdocent aan de ULB werkte en nu onderzoek doet aan een Braziliaanse universiteit. "Maar ik geloof dat we geen professionelen nodig hebben om voor ons te zorgen. We kunnen als maatschappij best zorg dragen voor elkaar."
Vrije meningsuiting of smaad?
Mainstream is het idee allesbehalve. En de slogan ACAB zelf blijft ook omstreden. Dat blijkt ook uit een minnelijke schikking van 6.000 euro die een man kreeg nadat hij een ACAB-shirt droeg op de plechtigheid voor Nordine El Talbi. De agent werd vorige week maandag neergeschoten in Jette, Brussel en overleed in het ziekenhuis. De man met het ACAB-shirt verstoorde de ceremonie in het Jubelpark en stak zijn middelvinger op naar agenten.
Wanneer is de slogan toegelaten? Mag kritiek op de politie en wanneer gaat dat over in smaad? Er is al veel inkt over gevloeid in rechtbanken. In Duitsland boog het Grondwettelijk Hof zich in 2017 over de zaak. Een man die een vest droeg waarop 'ACAB' en '1312' stond, werd eerst veroordeeld omdat hij de politie had beledigd. Maar het Grondwettelijk Hof vond uiteindelijk dat zijn slogan niet tegen individuele agenten was gericht, en dus onder vrije meningsuiting viel.
"All cops are beautiful"
Het lijkt er alvast op dat de cryptische afkorting soms doelgericht wordt ingezet om onder vervolging uit te komen. Net als de tiener in het Verenigd Koninkrijk in 1970, beweerden een aantal Nederlandse voetbalsupporters die "ACAB" riepen naar de politie dat ze niet wisten wat de afkorting betekende.
Maar ook in 2020, vijftig jaar na de zaak in het Verenigd Koninkrijk, pakte dat argument niet. De Hoge Raad der Nederlanden vindt ACAB breed genoeg bekend. De supporters werden veroordeeld voor de belediging van agenten in functie.
Sommige agenten gaan dan weer anders om met de kritiek en eigenen zich de slogan zelf toe. In Duitsland voerde de politie 3 jaar geleden zelfs een wervingscampagne met de slogan ACAB, maar dan als afkorting van 'All Cops Are Beautiful'.
