Een militaire satelliet van Rusland heeft een westerse satelliet die het leger van Oekraïne gebruikt tot op enkele honderden meters genaderd. Dat blijkt uit metingen van satellietexpert Marco Langbroek (TU Delft). "Dit is erg verontrustend. Het kan erop wijzen dat Rusland een eerste aanval voorbereidt op een satelliet."
"Verontrustend kat-en-muisspel": militaire satelliet Rusland nadert westerse satelliet tot op enkele honderden meters
Wim De Maeseneer
Gepubliceerd:
Samenvatting:
Een Russische militaire satelliet KOSMOS 2612 is zondag tot op enkele honderden meters genaderd bij de westerse satelliet ICEYE-X36. Volgens andere bronnen kwam hij zondagavond zelfs nog dichter.
De ICEYE-X36 is een commerciële radarsatelliet die ook Oekraïne gebruikt, waarschijnlijk om Russische troepenbewegingen te volgen.
Ruimtevaartonderzoeker Marco Langbroek (TU Delft) vreest dat Rusland mogelijk een aanval voorbereidt op de satelliet.
"Er is een verontrustend kat-en-muisspel aan de gang in de ruimte", zegt satellietexpert Marco Langbroek (TU Delft). Hij volgt al jaren de bewegingen van vooral spionagesatellieten.
Uit zijn metingen blijkt dat een Russische militaire satelliet afgelopen weekend "verontrustend dicht" bij een westerse satelliet is genaderd.
"We kunnen dat niet tot op de meter exact berekenen, maar het lijkt erop dat de Russische satelliet zondagochtend zonder toestemming tot op enkele honderden meters is gekomen en misschien zelfs nog dichterbij. Dat is ongewoon en heel zorgwekkend", zegt Langbroek.
Volgens andere bronnen is de Russische satelliet zondagavond zelfs tot op 26 meter gekomen.
Oekraïense spionagesatelliet
Het gaat volgens Langbroek om de Russische militaire satelliet KOSMOS 2612, die op 16 april 2026 is gelanceerd vanaf de Russische lanceerbasis van Plesetsk.
De voorbije 2,5 weken is de KOSMOS 2612 steeds dichter bij een westerse satelliet gevlogen: de ICEYE-X36. "Dat is een commerciële radarsatelliet voor aardobservatie (lees: spionage, red.), die geregistreerd staat in de Verenigde Staten, maar ook door Oekraïne wordt gebruikt", zegt Langbroek.
"Die satelliet kan nauwkeurige beelden maken van het aardoppervlak en wordt door Oekraïne waarschijnlijk gebruikt om beelden te maken van onder meer Russische troepenbewegingen."
"In het begin dacht ik dat de Russische satelliet per toeval in hetzelfde baanvlak als de ICEYE-satelliet was geplaatst. De voorbije 2,5 weken heeft de KOSMOS-satelliet een reeks manoeuvres uitgevoerd die duidelijk waren bedoeld om steeds dichter bij de westerse satelliet te komen."
Wat is Rusland van plan?
Wat het exacte doel is van de Russen is niet duidelijk. Volgens Langbroek zijn er voorlopig geen aanwijzingen van storingen aan de ICEYE-satelliet en heeft de Russische satelliet zich intussen opnieuw wat verder verwijderd. "De situatie blijft wel zorgwekkend", zegt Langbroek.
"We zien al een hele tijd dat Rusland zich agressief gedraagt in de ruimte. In het beste geval doet het dit om te provoceren. Het kan ook een poging zijn om die satelliet effectief uit te schakelen."
"Rusland heeft eerder al gezegd dat het elke satelliet die door Oekraïne wordt gebruikt als een legitiem doelwit ziet. We weten dat Rusland in staat is om andere satellieten uit te schakelen."
Langbroek verwijst naar een anti-satellietwapentest van Rusland op 15 november 2021. Rusland vuurde toen een raket af op een oude Russische spionagesatelliet op 480 kilometer hoogte. De impact veroorzaakte een wolk van ruimteafval, die de astronauten in het Internationaal Ruimtestation ISS in gevaar bracht.
"Het is ook niet de eerste keer dat Rusland naar een andere satelliet toe vliegt. Alleen ging het toen telkens om communicatiesatellieten, vermoedelijk om ze af te luisteren."
"Nu lijkt het toch echt meer op een voorbereiding op het daadwerkelijk uitschakelen van een vijandelijke satelliet."
Onbedoelde slachtoffers
De gevolgen zouden in elk geval groot zijn, zegt Langbroek. "Niet alleen voor Oekraïne, dat waardevolle strategische informatie zou verliezen, mocht deze satelliet wegvallen. Ook voor andere landen kunnen er gevolgen zijn."
"Het probleem is dat satellieten vaak ook door andere landen worden gebruikt en zo onbedoeld ook slachtoffer kunnen worden. We zijn heel afhankelijk geworden van satellieten in ons dagelijks leven."
Een satelliet van je afschudden, is bijna onmogelijk
Marco Langbroek, ruimtevaartonderzoeker (TU Delft) en satelliet-tracker
Het uitschakelen van een satelliet is minder ingewikkeld dan je zou denken, zegt Langbroek. "Het kan op veel verschillende manieren."
"De ene satelliet kan bijvoorbeeld verf spuiten op de zonnepanelen van de andere satelliet. Daardoor valt de energiebevoorrading deels of volledig weg. Spuit je er witte verf op, dan kan dat een verschil in stralingsdruk veroorzaken en kan de satelliet beginnen te tollen."
"Het is ook bijna niet mogelijk om zo'n aanval te voorkomen. Elkaar ontwijken is heel lastig. Als de ene satelliet uitwijkt, volgt de andere gewoon. Telkens als je uitwijkt, verbruik je ook veel brandstof, waardoor de levensduur van je satelliet automatisch veel korter wordt."
"Een van de weinige dingen die je kan doen, is zelf een wapen aan boord hebben om de andere satelliet uit te schakelen voordat hij zelf wordt uitgeschakeld."
Ook Europese satellieten werden in het verleden al achtervolgd door Russische satellieten. Ook Amerikaanse en Chinese satellieten voeren trouwens zogenoemde nabijheidsoperaties uit, waarbij ze heel dicht bij een satelliet van een ander land komen.
